This is a small work describing the process of observance of “Sri Krishna Jayanti”. On this day, one has to fast and give arghya to Sri Krishna and Chandra. One should also worship Balarama, Vasudeva, Devaki, Nanda and Yashoda.

Note: The verses that are found in Sri hR^ishIkeshapATha are given with “two character offset”. The ones in prachalitapATha only are given with no offset. Further pAThAntara or Sri hR^ishIkeshatiirtha pATha is given in parantheses. Where it is Sri hR^ishIkeshatiirtha pATha, it is specifically mentioned. There may be variations in the mode of numbering the verses.

rohiNyAmardharAtre tu yadA kAlAshhTamI (kR^ishhNAshhTamI) bhavet.h |
jaya.ntInAma sA proktA sarvapApapraNAshini (praNAshanam.h) || 1||

The day on which during midnight, along with Rohini star, Ashtami tithi of dark fortnight occurs, that day is known as “Jayanti”, according to sacred scriptures. This “Jayanti” will destroy all the sins (if observed properly).

yasyAM jAto hariH sAxAt.h nishIthe bhagavanajaH |
tasmAt.h taddinamatyantaM puNyaM pApaharaM param.h (smR^itam.h) || 2||

On that auspicious day, Lord Bhagavan Sri Hari Himself, though is free from any normal birth process, incarnated on His own free will. For that reason that day is known to be highly supreme, bringing forth punya and destroying sins.

tasmAt.h sarvairuposhhyA sA jayantI nAma vai sadA |
dvijAtibhirvisheshheNa tadbhaktaishcha visheshhataH (vidhAnataH) || 3||

For that reason, always and surely, all the devotees and especially the dvijas (brahmanas, Kshatriyas and vaishyas) must observe fasting on Jayanti day [in a special way] according to shAstras.

yo bhuN^kte taddine mohAt.h (lobhAt.h) pUyashoNitamatti saH |
tasmAdupavaset.h puNyaM taddinaM shraddhyAnvitaH || 4||

One who partakes food on Sri Krishna Jayanti day, due to delusion, is like eating puss and blood. For that reason, one must fast on that day, with shraddha, thereby acquiring puNya.

kR^itvA shauchaM yathAnyAyaM snAnaM kuryAdatandritaH |
prabhAtakAle medhAvI yogAyeti yathAvidhi || 5||

Having finished the purifying process, a wise person must take bath by reciting the mantra “yogAya…*”, with proper anusandhAna, as prescribed in the shAstras.

nityAhnikaM prakurvIta bhagavantamanusmaran.h |

(By meditating upon the Lord, nityAhnika is to be performed.)

yogAya yogapataye yogeshvarAya
yogasambhavAya shrI govindAya namo namaH ||

madyAhnakAle cha pumAn.h sAyaMkAle tvatandritaH |
snAyIta pUrvamantreNa vAsudevamanusmaran.h || 6||

Without laziness, one has to take bath, for sure, in the afternoon and also evening, by reciting the above mantra and meditating upon Lord VAsudeva.

tataH pUjAM prakurvIta vidhivatsusamAhitaH |
yaj~nAyeti cha mantreNa shraddhAbhaktiyutaH pumAn.h || 7||

The person has to perform Lord’s worship, with concentration, as prescribed in the shAstras and also reciting the mantra with faith and devotion.

yaj~nAya yaj~napataye yaj~neshvarAya
yaj~nasambhavAya shrI govindAya namo namaH

kR^ishhNaM cha balabhadraM cha vasudevaM cha devakIM |
nandagopaM yashodAM cha subhadrAM cha tatra pUjayet.h || 8||

There one must worship Lord Krishna, BalarAma, Vasudeva, Devaki, Nandagopa, Yashoda, and Subhadra.

Note : Thus on this day, the sAligrAma pUja is done both in the morning and evening. A combination of three factors gives one the eligibility to perform evening pUja – the special day, the fasting for whole day and also taking the bath three times (morning, afternoon and evening).

arghyaM datvA samabhyarchyAbhyutthite sashimaNDale || 9||

As the moon raises, one must offer arghya and perform Lord’s worship.

The following mantra/verse is present in prachalitapATha (but not in Sri HrishIkeshatiirtha pATha).

jAtaH kamsavadhArthAya bhUbhArottAraNAya cha
kauravANAM vinAshAya daityAnAM nidhanAya cha |
pANDvAnAM hitArthAya dharmasaMsthApanAya cha
gR^ihANArghyaM mayA dattaM devakyA sahito hare ||

(The Lord incarnated for killing Kamsa, removing the excessive load on the Earth, terminating the demons, for the welfare and good of the pANdavas, and for establishing the dharma. Please accept, O Lord Hari along with Devaki (which also means Laxmi), this arghya that I am offering.)

There are sAmpradAya variations. According to one sAmpradAya, One arghya is given with the above mantra and then chandrArghya is given. According to another sAmpradAya, 3 arghyas are given with the following 3 mantras and then chandrArghya is given.

jAtaH kamsavadhArthAya bhUbhArottAraNAya cha |
dAnavAnAM vinAshAya vasudevakulodbhava ||
OM Sri kr^ishhNAya namaH prathamArghyaM samarpayAmi – 1

pANDvAnAM hitArthAya dharmasaMsthApanAya cha |
kauravANAM vinAshAya vasudevakulodbhava ||
OM Sri kr^ishhNAya namaH dvitIyArghyaM samarpayAmi – 2

shrAvaNyAM kR^ishhNapaxe tu ashhTamI rohiNI yadA |
tasyAM chandrodaye rAtrau bAlakR^ishNaH samudbhavaH ||
OM Sri kr^ishhNAya namaH tR^itIyArghyaM samarpayAmi – 3

Then chandrArghya is given with the following mantra.

xirodArNavasambhUta atrigotra (atrinetra) samudbhava |
gR^ihANArghyaM mayA dattaM rohiNyA sahitaH shashin.h (mama) || 10 ||

“atrinetra” and “mama” are Sri hR^ishIkeshatiirtha pATha.

O Moon, thou springeth forth from the milk ocean and in the gotra of the saint Atri (from the eye of the saint Atri). Please accept, O Shashi along with RohiNi, this arghya that I am offering.

datvAnena manunAnena hyupasthAya vidhuM budhaH ||11||

After giving that arghya, with the following mantra, one must rise (get up) and bow to Chandra.

shashine chandradevAya somadevAya chendave |
mR^igine shIta (sita) bimbAya lokadIpAya dIpine |
shItadIdhitibimbAya tArakApataye namaH || 12 ||

(I bow to Shashi, who is also known as Chandradeva, Somadeva Indu, Deer-marked, and having cool and pleasant (white and pure) form, brighten the worlds with cool rays and lord of the stars.)

upasmhR^itya tatsarvaM brahmachArI jitendriyaH |
vishvAyeti cha mantreNa tataH svApaM samAcharet.h || 13 ||

One can go to sleep after concluding this part of the vrata and offering to the Lord as Krishnarpana, by adopting the path of Brahmachari and controlling the senses and reciting the mantra.

vishvAya vishvapataye vishveshvarAya
vishvasambhavAya shrI govindAya namo namaH ||

Note: This is granting permission to sleep and this does not mean that one has to go to sleep. It is quite beneficial to do jAgaraNe (keeping awake) all night with kathAshravaNa, manana, dhyAna, bhajana, ityAdi.

(tato jAgaraNaM kuryAt.h yAvachchodeti bhAskaraH |
gItAshAstrakathAlApaiH harivamshakathAdibhiH |
yastu bhAgavataM shastraM vAchayedarthato nishi |
janmakoTikR^itaM pApaM prayAtyeva na smashayaH..jayantIkalpa)

tato nityAhnikaM kR^itvA shaktito dIyatAM dhanam.h |
sarvAyeti cha mantreNa tataH pAraNamAcharet.h |
dharmAyeti tataH svastho muchyate sarvakilbishhaiH || 14||

The next day, after the sleep, one must complete the daily prescribed duties like Sandhyavandana and by reciting the mantra “sarvAya…”*1, one must do “dAnadharma” to the best of one’s ability. After that by reciting the mantra “dharmAya…” *2, one must do pAraNa. One who performs this Jayanti vrata, procures heavenly joys and thereafter gets liberated from all the sins [procures moxa].

*1
sarvAya sarvapataye sarveshvarAya
sarvasambhavAya shrIgovindAya namo namaH

*2
dharmAya dharmapataye dharmeshvarAya
dharmasambhavAya shrIgovindAya namo namaH

bhArateeramaNa mukhyaprANAntargata shree gOpAlakRiShNa preeyatAM

~~~ Sri KrishNArpaNamastu ~~~

Translator : Sri Keshava Rao Tadipatri
Source : www.dvaita.org
Courtesy : Sri Adithya Das
Edited by : Sri Balachandra Achar

YajnOpaveeta is the sacred thread that represents deeksha to perform vEdic rituals. Man belonging to the first three varNas (brAhmaNa, kShatriya and vaishya) has vEdAdhikAra. He can perform sandhyAvandana, gAyatri japa, agni kArya and the like and can also perform vEdAdhyayana. The pre-requisite to all this is the formal initiation called upanayana where the boy’s father gives the yajnOpaveeta and brahmOpadEsha to his son initiating him into vEdic rites.

Nobody is entitled to perform any samskAra without having gone through the yajnOpaveeta samskAra according to ManusmRuti. One must undergo yajnOpaveeta samskAra before the vivAha (wedding) samskAra. Similarly, shrAddha karma is not valid unless the kartRu has first undergone the yajnOpaveeta samskAra. Even when a person does not wear a yajnOpaveeta regularly, priests insist upon it during such rituals.

The yajnOpaveeta is said to have been created by Sri chaturmukha brahma himself for this very purpose:

brahmAgrE kalpayAmAsa vEdArhAnAmanuttamam

yEnAmsE dhRutamAtrENa brahmasUtrENa tE dvijAH

bhavaMti brAhmaNa nAma vEdArhAshcha trayastviH ||

The thread that gives the eligibility to perform yajna kAryas is the yajnOpaveeta

yaj~jAkhyaH paramAtmAya uchyate chaiva hOtRubhiH

upaveetaM tatO AsEdyam tasmAdyaj~jOpaveetikam ||

Details of yajnOpaveeta (the sacred thread)

The yajnOpaveeta comprises of three threads, and each thread is in turn made up of three fine threads (strands). The three threads that form the yajnOpaveeta represent the 3 guNas, 3 vEdas, 3 varNas and the 3 lOkas.

By the order of the Lord the abhimAni dEvatas of these (3 gunas, 3 vEdas, 3 varNas and the 3 lOkas) reside in the three threads.

tAvallOkAstrayO varNAstrivRut sUtram samAshrayan

tat graMthimAshrayattArAstrimAtO nAdasmyutaH

tat graMthyagram cha sAvitrI vEdamAtA shivAj~jayA ||

Each of the three threads of the yajnOpaveeta in turn is made of 3 fine strands, totally numbering to 9 strands for one yajnOpaveeta. The 9 strands (of a single yajnOpaveeta having three threads) have the following deities:

1st strand: OmkAra
2nd strand: agni
3rd strand: bhaga
4th strand: sOma
5th strand: pitRu
6th strand: prajApati
7th strand: vasu
8th strand: dharma
9th strand: vishvEdEvatas

OMkAraprathamastaMturdviteeyO agnisthataivacha

tRuteeyO bhagadEvatyachaturthaH sOmadEvataH

paMchamaH pitRudEvatyaH ShaShThachaiva prajApatiH

saptamO vasudEvatyO dharmashchAshTamaM Evacha

navamaH sarvadEvatyaH ityEtA nava dEvatAH ||

The yajnOpaveeta should not go either below or above the navel. It has to be changed every year on the upAkarma day and also after any ashaucha (mailige).

Bachelors should wear one yajnOpaveeta, where as a minimum of two is compulsory for gRuhasthas. The second one represents the extra duty a householder has to perform. (The 2nd one is required since the wife cannot wear a yajnOpaveeta and the husband wears one for her, since the husband is the guru of the wife.). gRuhasthas can wear even 3 or 4 yajnOpavItas, one representing the uttareeya and the other for shrEyas.

What is upAkarma?

Upakarma, means “beginning” and it is historically, the day was considered auspicious for beginning the Vedic studies. It is on this day that one has to start the study of vEdas after doing samarpana of what he has studied in the earlier year.

chAndra RugvEda upAkarma is done on the full-moon day of shrAvaNa month having shravaNa nakShatra as the nitya nakShatra.

yajurvEda upAkarma is also done on shrAvaNa full-moon day itself (whether or not that day has shravaNa nakShatra)

saura RugvEda upAkarma is done on the shravaNa nakShatra day falling in the saura month of simha (when the sun is in simha rAshi)

Even though the main function of Upakarma is yajnOpaveeta dhAraNa, it involves many rituals.

(1) samarpaNa of what we have studied (vEdas) from the previous upAkarma to this upAkarma to shree vEdavyAsa dEvaru.

(2) On this day at least we should learn to chant a few mantras of respective vEdas from our Guru (or purOhit)

(3) The purOhita also teaches one line of brahmasUtra, sarvamoola granthas, etc. as a mark of start of study of vEdas and other shAstra granthas. We must continue to study further. (But in majority of the cases, our study will end on that day itself!!) [;)]

(4) Every brahmana has to undergo upAkarma – All brahmanas should perform upAkarma hOma invariably. Only for those who are having sUtaka or vRuddhi (or ame) need not do upAkarma on that day. However, after the elapse of sUtaka or vRuddhi one  must do the upAkarma hOma and have the yajnOpaveeta changed.

Why upAkarma is done particularly on shrAvaNa full-moon day?

On this day the supreme Lord Sri nArAyaNa took the incarnation of Sri Hayagreeva dEvaru and restored the vEdas which was stolen by a demon. In this incarnation, His head is of a pure white horse, while the rest the body is like a human, possessing four hands.  He holds shankha, japamaala and pustaka in three hands; and the fourth hand shows the jnAna mudra.  Lord hayagreeva then preached the vEdas to Sri brahma dEvaru on this auspicious day for the benefit of entire mankind.

Sri Hayagreeva devaru is worshipped as the God of knowledge. He is the upAsya mUrthy of Sri vAdirAjaru. So, the day of his avatAr is chosen as the day to start and submit the vEda adhyayana; and wearing a new sacred thread is a part of this ritual.

Procedure for changing the yajnOpaveeta

(Note: I have used baraha transliteration rules while typing the mantras)

Achamana

Om RugvEdAya swAhA
Om yajurvEdAya swAhA
Om sAmavEdAya swAhA
Om atharvaNa vEdAya namaH
Om itihAsa-purANEbhyO namaH
Om agnayE namaH agnayE namaH
Om vAyavE namaH vAyavE namaH
Om sUryAya namaH chaMdrAya namaH
Om digbhyO namaH digbhyO namaH
Om iMdrAya namaH iMdrAya namaH
Om viShNavE namaH viShNavE namaH
Om pRuthivyai namaH pRuthivyai namaH
Om AtmanE namaH
Om aMtarAtmanE namaH
Om paramAtmanE namaH

(Do Achamana two times)

prANAyAma

praNavasya parabrahma RuShiH daivee gAyatree ChaMdaH paramAtmA dEvatA prANAyAmE viniyOgaH

Om bhUH Om bhuvaH Om swaH Om mahaH Om janaH Om tapaH Om satyaM

Om tatsaviturvarENyaM bhargO dEvasya dheemahi dhiyO yO naH prachOdayAt

Om ApOjyOti rasOmRutaM brahma bhUrbhuvaH swarOm

sankalpa

Om gaMgE cha yamunE chaiva gOdAvaree saraswati

narmadE siMdhu kAvEri jalEsmin sannidhiM kuru

kRuShNa kRuShNa viShNOrAj~jayA pravartamAnasya

AdyabrahmaNaH dwiteeyaparArdhE shwEtavarAha kalpE vaivasvata manvaMtarE aShTAviMshatitamE kaliyugE prathamapAdE jaMbUdweepE bhAratavarShE bharatakhaMDE mErOrdakShiNapArshvE daMDakAraNyE gOdAvaryAH dakShiNakoolE shAlivAhanashakE buddhAvatArE parashurAmakShEtrE (if in any other part of the world, then rAmakShEtrE) asmin vartamAnE vyAvahArikE ___ saMvatsarE ___ ayanE ___ arkE ___ Rutau ___ mAsE ___ pakShE ___ tithau ___ vAsara yuktAyAM shubhanakShatra shubhayOga shubhakaraNa EvaMguNavishEShaNa vishiShTAyAM shubhapuNyatithau asmadAdi gurUNAM shreeman madhvAcharyANAM hRutkamalamadhyanivAsi vAsudEva saMkarShaNa pradyumna aniruddha chaturmUrtyAdi anaMtAvatArAtmaka shreesavitRunAmaka shreelakShmeenArAyaNa prEraNayA shreelakShmeenArAyaNa preetyarthaM shrautasmArtakarmAnuShThAnayOgyatAsidhyarthaM yaj~jOpaveetadhAraNamahaM kariShyE

(After doing sankalpa, hold the yajnOpaveeta which is previously offered to God, and do gAyatri japa 10 times)

Om bhUrbhuvaH swaH tatsaviturvarENyaM bhargO dEvasya dheemahi dhiyO yO naH prachOdayAt

(Draw a mandala on the floor, keep the yajnOpaveeta over it, on a silver/copper plate while chanting thus:)

Om syOnA pRuthivi bhavAnRukSharA nivEshAnee yachChA naH sharmasaprathaH Om

(Do prokshana on the yajnOpaveeta with water)

taMtudEvatA AhvAna

OmkArOgnishcha nAgashcha sOmaH pitRu prajApati

vAyu sUryau vishvEdEvA ityEtAstaMtudEvatAH

taMtudEvatAH AvAhayAmi

(Now do ShODasha upachAra pooja to the dEvatAs thus invited onto the yajnOpaveeta)

(Now lift the yajnOpaveeta with your hands, chanting thus:)

Om dEvasya tvA savituH prasavE.shvinOrbAhubhyAM pUShNO hastAbhyAM Om

(Now show the yajnOpaveeta to Sun God by chanting thus:)

Om udvayaM tamasaspari jyOtiShpashyaMta uttaraM

dEvaM dEvatrAsUryamaganma jyOtiruttamaM Om

dhAraNam

yaj~jOpaveetamityasya maMtrasya parabrahma RuShiH

triShTup ChaMdaH paramAtmA dEvatA upaveetadhAraNE viniyOgaH

Om yaj~jOpaveetaM paramaM pavitraM prajApatEryat sahajaM purastAt AyuShyamagryaM pratimuMcha shubhraM yaj~jOpaveetaM balamastu tEjaH Om

(Chant this mantra 3 times and then wear the yajnOpaveeta.)

(Do Achamana twice, and chant gayatri mantra 10 times)

jeerNa upaveeta visarjana

(Remove the old yajnOpaveeta while chanting this:)

upaveetaM bhinnataMtuM jeerNaM kashmaladUShitam

visRujAmi jalE brahmavarchO deerghAyurastu mE

(Discard it in water)

(Do Achamana twice and chant nAmatraya)

acchyutAya namaH

anaMtAya namaH

gOviMdAya namaH

~ shree bhArateeramaNa mukhyaprANAMtargata shreekRuShNArpaNamastu ~

Sources:

1. “munjAneyinda sanjeyavarege” by Sri Bannanje Govindacharya
2. Emails forwarded by “Sumadhwaseva”
3. “traikAlika sandhyavandanam” book published by Sriman Madhwa siddhanta granthalaya, Udupi

Hari sarvottamma,  Vaayu jiivottamma
Shri Gurubhyo namaha, Shri Krishna parabrahmane namaha

Contents:

• About chaturmasyavratas.
• Events in Chaturmasyavrata
  • 1st Month Shaka vrata
  • 2nd month Dhadhi vrata
  • 3rd month Ksheera vrata
  • 4Th month Dwitala & bahubeeja vrata.
• How to follow chaturmasyavratas
• What puranas says about the Greatness of chaturmasyavratas
  • Varaha purana says
  • Skanda purana says
  • AdityapurANaM says Non observance of chathurmasa vrata as
• Vrata sankalpa Mantra
• Shaka vrata Sankalpa Mantra
• Daddhi Vrata Sankalpa Mantra
• Ksheera Vrata Sankalpa Mantra
• ChathurmAsa vrata samarpana Mantra

The chaturmasyavrata like Ekadashi & Krishnashtami (Jayanthi) vrata is also a compulsory vrata for all Brahmins.  The period of 4 months from Ashada Shukla Ekadashi (Ekadashi during the bright half of Ashada-shayanaikadashi) to Karthika shukla Dwadashi (dwadashi during the bright half of Kartika-Utthana-Prabodha Dwadashi) is known as Chathurmasa.  During this period, Mahavishnu remains in yogic sleep (yoganidra).  During this ChaturmAsya period, it is the duty of sanyasis to remain in one place.  The fact that masa (month) also means paksha fortnight (mAso vai paxaH – Shruthi) has been taken into consideration & due course of time, it has become the tradition in all Madhwa muttas for the sanyasis to observe the vrata for only 4 pakshas (i.e 2 months).

During these 4 months period, it is the prime duty of all – not only sanyasis but people of all ashramas, people of all the varnas & both men & women to give up the following:

Shaka (vegetables) & all dishes prepared out of this shaka during the first month/paksha. NO VEGETABLES, no fruits, mustard, red chilles, tumeric, tamarind, methi, coriander, curry leaves, ginger, green chilles, lemon, coconut etc…. . No channa dhal or flour or oil.

During panchamrutha abhisheka:

Only milk, homemade curds, ghee, sugar,  riped Mangoes should be used.  NO HONEY.

Items which can be consumed:

Toor dhal (togari bele), moong dhal (hesaru bele), Urad dhal, Karimenasu (black pepper), jeera, raw full moong dhal, godhi, rava, maida, yellu (sesame), oil,  ghee, sugarcandy, bella, milk, curds, butter, riped or raw mangoes.
NO DHADHI OR CURDS & all dishes prepared out of this dadhi during the second month/paksha.

NO KSHEERA OR MILK & all dishes prepared out of milk during third month/paksha.
Dwidala & bahubeeja (dicotyledons & many seeded fruits vegetables & grains) & all dishes prepared out of these during the 4 th month/paksha.
NO VEGETABLES & DHALS.  No vegetables otherwise mentioned below, no red chilles or chille powder no tamarind, no coriander leaves etc…
WHICH CAN BE CONSUMED FOR DWIDALA VRATA:

Akki (Rice), Godhi (Wheat), Jeerigre (Jeera), Menasu (black pepper), Ellu (sesame seeds), Bella (jagari), Hasi kobbari, Karibevu (Curry leaves), Cooking banana (baLEkAi),  sAmegadde, Spinach, Sweet Potato (I am not sure), Goose Berry,cooking banana, maida, rava, curry  leaves, tumeric, sesame oil, ghee, milk, curds, sugarcandy, cardomom, sugar, mangoes.

What Dharma Shsthra & Puranas says on ChathurmAsya Vrata?

Dharma Shastras proclaim that the non observances of this chathurmAsya spell great ruins for man.
The following four forms of the Lord- Sridhara, Hrishikesha, Padmanabha, Damodara. are the presiding forms of the Lord for the 4 months of Chathurmasa respectively.

There are special mantras to be recited at the start & at the completion of these vratas.  These have to be recited without fail at the appropriate time.

During this period, those who wish may give up consuming ghee, salt, betal leaves & several other such items.  This bestows special merit.
The chathurmAsya vrata is very essential for getting rid of several diseases & for enjoying robust health.  There is no evidence to say that the observance of this vrata leads to ill health; it is only a wrong notion. All the shastras proclaim that this vrata which curtails giving up eating tasty dishes as a form of worship to the Lord is the royal road to acquiring right knowledge & earning the four purushArthas in life.

Varaha purAnaM says about the greatness of ChathurmAsa:

asti priyatamaH kAlashchAturmAsyAbhido mama |
snAnaM vrataM japo homastatrAnaMtaguNaM smR^itaM ||
maseShvanyeShu yatkiMchith kriyate mama toShaNaM |
tasmAtkoTiguNaM puNyaM mAghe makarage ravau ||
tato.api koTiguNitaM vaiShAkhe mAsi labhyate |
tato.apyanaMtaguNitaM chAturmAsye na saMshayaH ||

The period of ChathurmAsya is very dear to Sri Hari. Acts like snana, japa, homa done during this period give immeasurable merit.  The merit that accrues to acts done during the month of Magha when the sun is in Makara rasi is a million times more than the merit that comes to acts done during other times; more than this is the merit that accrues to acts done during the month of Vaishaka.  But the merit that accrues to acts done during chathurmasa period is infinitely more than all those; let there be no doubt regarding this.

Varaha purana further says about ChathurmAsa & its speciality:

AshADe dashamiM suklAmArabhya syAttu kArtikI |
paurNamAsI tAvadidaM chAturmAsyavratAdikaM ||
AdyaH syAt.h shrAvaNo mAso nabhasyo.atha dvitIyakaH |
tR^itIyachchAshvino mAsashchaturthaH kArtikaH smR^itaH ||
chAturmAsye.atha puNyasya vR^iddhiH syA~ncha dine dine |
na kArtikasamAvR^iddiH puNyasyoktA manIShibhiH ||

The time between Ashada shukla dasami & Karthika shukla purnima is the chathurmasa period.  The four months are Shravana, Bhadrapada, Ashvija, Kartika.  The greatness of chathurmaasa increases day by day.  There is no other month as holy as the month of Karthika.

Skanda purana says Chathumasya vrata is compulsory for all.

nityaM kAryaM cha sarveShAM etadvratachatuShTayaM |
nArIbhiShcha narairvApi cha chathurAshramavartibhiH ||
brAhmaNaH  xatriyo vaishyaH sthriyaH shUdro vratI tathA |
gR^ihI vanasthaH kuTicho bahUdaH paramahaMsakaH ||
narakAnna nivartaMte tyaktvA vratachatuShTayaM ||

This vrata is compulsory for all men & women belonging to all the four ashramas – brahmachari,  gruhasta,  vanaprastha & sanyasashrama,  for people belonging to all varnas – brahmana, kshatriya, vaishya & shudra & all types of Sanyasis like kuteechaka , bahooda & paramahamsa – each & every person has to observe this vrata.  Those who do not observe this vrata can never escape hell.

Skanda purana further says:

idaM vrataM mahApuNyaM sarvapApaharaM shubhaM |
sarvAparAdhashamanaM sarvopadravanAshanaM ||
sarvairavashyaM kartavyaM chaturAshramavAsibhiH ||
This vrata bestows great merit; it destroys all sin; it is auspicious; it is capable of wiping out all our offences; it is capable of removing all our ills.  This vrata has to be observed by people belonging to all four ashramas.

AdityapurANaM says Non observance of chathurmasa vrata leads to great sin:

avratena nayedyastu chAturmAsyamanuttamaM|
sa pApi narakaM yAti yAvadAbhUtasaMplavaM ||
One who does not observe the chathurmAsya vrata is considered a great sinner & he will have to suffer in hell till thetime of otal dissolution (pralayakala).

The presiding forms of the Lord for Chathurmaasya:

VarahapuraNa says The presiding forms of Lord for Chathurmasya:

shrIdharascha hR^ishikeshaH padmanAbhastR^itIyakaH |
dAmodaraH kArtikasya chAthumasye tu devatAH ||
Sridhara, Hrishikesha, Padmanabha, Damodhara are the presiding forms of the Lord for the four months respectively.

The time prescribe for observing ChAthurmAsya: (Skanda puraNa)

AShADhasya site pakShe ekAdasyAM samArabhet.h |
kArtikasya site pakShe paurNamAsyAM samApayet.h ||
upavAsasvarUpANi vratAnyanyAni saMti vai |
tAni sarvANi vipreMdra prabodhinyAM samApayet.h ||
dvAdashyAM kArayetteShAM homaM brAhmaNapUjanaM
itarANi cha sarvANi paurNamAsyAM samApayet.h

How to Start or Begin ChathurmAsya Vrata?

The ChathurmAsya vrata should be undertaken from Ashada shukla ekadashi. It should be completed on Karthika shukla poornima.  Only vratas entailing fasts should be completed on Uttana Dwadashi; the corresponding homas & brahmana pujas for these should be completed on this day only; other vratas should be completed on Karthika shuka poornima.

Begin ChathurmAsya vrata as Skanda puraNa Says.

paMchagavyaM prAshayitvAshuddhiM kR^itvA tanordR^iDhaM |
pUjayitvA yathAnyAyaM devadevaM janArdanaM ||
vratAnAM vaxyamANAnAM saMkalpaM vidhiva~ncharet.h |
naimittikAnAM kAmyAnAM nityAnAM cha tathaiva cha ||

On Ashada Shukla Dasami (after finishing the morning bath & deva puja) one has to partake panchagavya & purify the body.  After this, he has to make the sankalpa for the vratas that he is going to observe.

prathame mAsiM kartavyaM nityaM shAkavrataM shubhaM |
dvitIye mAse kartavyaM dadhivratamanuttamaM ||
payovratAM tR^itiye tu chathurthe tu nishAmaya |
dvidalaM bahubIjaM cha varjayechChuddhimichChatA ||
nityAnyetAni vipremMdra ! vratAnyAhurmanIshhiNaH ||

In the first month Shaka vrat; in the second month Dhadhi vrata; in the third month Ksheera vrata; & in the fourth month Dwitala & bahubeeja vrata.

These four vrata is compulsory.

The meaning of Shaka & other vratas:

During the month of Sravana shaka (shaka vrata); during the month of Bhadrapada curds (During the dadhi vrata buttermilk is allowed though it is made from curds) & all preparations made from curds (dhadhi vrata); during the month of Ashvija milk & all dishes prepared using milk (Ksheera vrata) & during the month of kArthika, Dwidala (dicotyledons) & Bahubeeja (many seeded) have to be given up.

What is Shaka: (Adhithya puraNa)

mUlapatrakarIrAgraphalakAMDAdhirUDhakAH |
tvak.h puShpaM kavachaM cheti shAkaM dashAvidhaM smR^itaM ||

The term Shaka signifies the following ten items- root, leaf, shoot, tip, fruit, stem, sprout, stalk, flower, skin.  (it means that these ten items are prohibited during the shaka vrata).

The four are exempted:  (Adhithya puraNe)

atasI tulasI chaiva dhAtrI chUtaphalaM tathA |
grAhyANyetAni chatvAri viShNunottaM yataH purA ||
nAnyat.h kiMchit.h samashrIyAt.h bhuktvA chAMdrAyaNaM charet.h ||

Except Agasthya, tulasi, gooseberry, mango, all other shaka items are prohibited.  By anychance, if they are eaten, one has to undertake chandrayana vrata as expiation (of these only dried gooseberry & mango are used).
Fresh ginger is not allowed.  But dry ginger, pepper can be used.  Some people also use coconuts & dates.

The characteristics of Dwidala-Bahubeeja vrata (4th month): (Skanda puraNa)

bIjameva samutbhUtaM dvidalaM chAMkuraM vinA |
dR^ishyate yatra sasyeShu dvidalaM sadbhiruchyate ||
shilayA bhidyamAne tu dvidalaM yatra dR^ishyate |
dvidalaM taddhi vig~neyaM tanme nigadataH shR^uNu ||
mAShaM cha mudgakaM chaiva chaNakaM cha masUrakaM |
kulitthaM chaiva tiShpAvamADhakaM rAjamAShakaM ||
rAjamudgaM tiMtriNI cha tathA vai nakhapaMchakaM |
nUtanAnyatha jIrNAni sarvANyetAni varjayet.h ||
nAle phale cha dr^ishyaMte bahubIjAni nArada |
bahubIjaM tadityAhuH patrakIrAdikaM tathA ||

Dicotyledonous plants & seeds which break into two equal parts are known as dwidala.  Black gram, green gram, bengal gram, masoor, horsegram, red gram, tamarind etc… are considered as dvidala.  These cannot be used at all. Even greens which have several seeds are considered as bahubeeja.  Such dwidala & bahubeeja items are forbidden during the month of karthika.

ChathurmAsya is a compulsory duty: (SkandapuraNe)

chAturmAsye avratI yastu tasya puNyaM nirarthakaM |
sarvatIrthAni dAnAni puNyAnyAyata nAni cha ||
avratena gataM yeShAM chaturmAsyaM sadA nR^iNAM |
dharmasteShAM vR^ithA sadbhistatvaj~naiH parikIrtitaH ||
saMprApya mAnuShaM janma chAthurmAsyaparA~NbhukhaH |
tasya pApashatAnyAyurdehasthAni na saMshayaH ||

The person who does not observe chathurmAsya vrata stands to lose the merit that accrues while visiting sacred rivers, the merit of giving dhaana & the merit of visiting holy places.  Thus he stands to lose the merit of all good acts.  All sins reside in the body of the person who does not observe the Chathurmasya vrata when one is blesed with the human life.  This is certain.

Tapas & Dhaana are special duties during Chathurmasya: (Skanda puraNa)

parvakAle Shu sarveShu dAnaM deyaM tapaH sadA |
chAturmAsye visheSheNa datanaMtaM prajAyate ||

Tapas & dhana are important duties during any vrata;  more so during the chAthurmAsya period & merit of such tapas & dhana becomes unlimited.

Giving up desired things is highly meritorious: (Skanda puraNa)

iShTavastuprado viShNurlokashcheShTaruchiH sadA |
tasmAt.h sarvaprayatrena chAturmAsye tyajejcha tat.h ||

Lord Vishnu is the giver of all desired things; & people always desire getting the good things of life.  So, during the chathurmaasya period, one should necessarily give up pleasant things.  It means that by the Lord’s grace, we will be blessed with even more of the good things of life & our life will be pleasant & auspicious.

ChathurmAsya vrata Sankalpa Mantras:

supte tvayi jagannAtha jagatsuptaM bhavedidaM |
vibuddhe cha vibuddhyeta prasanno me bhavAchyuta ||
chaturo vArShikAnmAsAn.h deva deva jagatpate |
nirvighnaM siddhimAyAtu prasAdAttava keshava ||
gR^ihIte.asmin.h vrate deva paMchatvaM yadi me bhavet.h |
tadA bhavet.h susaMpUrNaM prasAdAtte janArdana ||

Shaka vrata Sankalpa (Ashada Shukla dwadashi)

shAkavratAM mayA deva gR^ihItaM puratastava |
nirvighnaM siddhimAyAtu prasAdAtte ramApate ||

Shaka Vrata Samarpane Mantra:

upAyanamidaM deva vratasaMpUrtihetave |
shAkaM tu dvijavaryAya sahiraNyaM dadAmyahaM ||

Daddhi Vrata Sankalpa (Shravana sukla Dwadashi)

dadhi bhAdrapate mAsi varjayiShye sadA hare|
imaM kariShye niyamaM nirvighnaM kuru keshava ||

Ksheera Vrata Sankalpa (Bhadrapada shukla dwadashi)

xIravratamidaM deva gR^ihItaM puratastava |
nirvighnaM siddhimAyAtu prasAdAtte ramApate ||

Dwidala vrata Sankalpa (Ashvija shukla dwadashi)

kArthike dvidalaM dhAnyaM varjayiShye sadA hare |
imaM kariShye niyamaM nirvighnaM kuru keshava ||

ChathurmAsa vrata samarpana mantra:

idaM vrataM mayA deva kR^itaM prItyai tava prabho |
nyUnaM saMpUrNatAM  yAtu tvatprasAdAjjanArdana ||

Reference From Sadachara Vinodha  By Vyasanakare Prabhanjanacharya

bhAratIramaNamukhyaprANAntargata shrii kR^iShNArpanamasthu

1. On the first day of the month of Mesha (Solar System) Paggu , Sura Yugadi
2. On the first day of the month of Chaitra (Lunar) Chandra Yugadi.

Taulava Brahmins who follow and observe Souramana System should observe Yugadi on the first day of Mesha.  Normally it falls on the day after Mesha Sankranti which by and large falls on 13th, 14th, or 15th April every year.

About Yugadi By Sri Sri Vidya Prasanna Teerthaa Swamiji, Subrahmanya Matha.

[See post to listen to audio]

Souramana – Chandramana :

Following the relative position of the sun in relation to the movement of the earth is called Souramana.  We know that the earth moves round the sun, but for the convenience of calculation, sun’s relative position is considered for the purpose.  There are 27 stars on the orbit of the Sun and the Moon.  The time taken for the movement in the orbit of the Sun and the Moon to cover the distance of two and a half stars is taken as on Rashi.  accordingly there are twelve Rashi’s and the first on is Mesha.

The sun takes roughly thirteen days to cover the distance of one star.  The star on which the sun is seen is called the Mahanakshatra.  The sun takes 30 or 31 days to cover one Rashi.  At the end of it the Sun crosses over to another star.  That point of crossing is called Sankramana.  In this way the sun takes 365.25 days to cover these twelve rashis.  according  to the solar way of calculation of the Sun’s movement (in relation to the earth’s position), there are 365.25 days in a year.  The new year begins on the point when the sun cross the star Revathi to Ashwini, and the next day is considered the New Years Day.

Calculation of the days of the year based on the movement of the moon is called Chandramana.  According this system the next day from one new moon day to the next is considered to be a month.  Such twelve months constitute a year.  In this system there are 354 days in a year.  This result in the shortage of 11 days between the Souramana and Chandramana years.  Therefore once in three years, the difference amounts to one month and we add one month and that month is considered Chandra Adhika Masa, (month)  and it is added to the Souramana year.  For this very reason, Soura Samvatsara is considered to be the Sthirasamvatsara and Chandra Samvatsara taken as Asthira Samvatsara by the Shastras.

Asthiraschandra maasah syat sthirah samvathsakaranam

Why is this day considered Yugadi ?

Chatramasi jagad brahma sasarja prathmehani
Shuklapakshe somagrantha tatha suryodaye sati ||

We believe that the world was created on the first day of the month of Chaitra and therefore we observe that day as the New Year’s Day.  That happened to the first day of the month of Mesha.  Even today the two Yugadis fall on the same day once in three years.

Observing Soura Yugadi :

1. Seeing auspicious things. (Kani)
2. Taking oilbath
3. Wearing new clothes.
4. Reading the panchanga and phalashravna
5. Performing pooja and offering Payasam to God

On the previous night (on the night of Samkranthi) it the custom to place before the idol of god, rice, coconuts fruits, the new panchaga, (almanac),  Kumkum and some articles of jewelery on a brass or silver plate with a mirror on it.  It is called Kani.

People got up early at deem on the new years day, after morning ablutions, they go to the pooja room and look at the things place on the plate and see their faces in the mirror.  Then put a kumkum tilakam on their foreheads and take the blessings of mother, father, and other elders at home. On this auspicious day an elaborate oilbath is proibited for a gruhastha.

Vatsaradou, Vasanthadou, Balirajye tathaiva cha |
Tailabhyangamakurvano narakam pratipadyate ||
(Nirnaya Sindhu)

After normal bath, people put on new clothes and either read or listen to the special features of the year specified in the panchanga.  Then perform pooja offering payasam to the lord and have meals with family members.  It is a custum to use the new products of the year such as cashew, sweet gourd, potherb,  cucumber and others.

If the Sankramana falls on the tenth day (dashami) and Vishu (New Years Day) is on the eleventh day (ekadashi), look at the Kani and offer payasam to the Lord on the twelfth day (dwadashi).

Thulu names of Souramana months

1. Mesha          – Paggu
2. Vrushabha   – Besha
3. Mithuna        – Kaarthel
4. Karkataka    – Aati
5. Simha          – Sona
6. Kanya         – Nirnala
7. Thula          – Bonthel
8. Vrushchika – Jarde
9. Dhanu        – Perarde
10. Makara       – Ponni
11. Kumbha      – Mayi
12. Meena        – Suggi

ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ

ವಕ್ರತುಂಡ ಮಹಾಕಾಯ ಕೋಟಿಸೂರ್ಯ ಸಮಪ್ರಭ |
ನಿರ್ವಿಘ್ನಂ ಕುರುಮೇ ದೇವ ಸರ್ವಕಾರ್ಯೇಷು ಸರ್ವದಾ ||

ಸುಮುಖಶ್ಚ ಏಕದಂತಶ್ಚ ಕಪಿಲೋ ಗಜಕರ್ಣಕಃ
ಲಂಬೋಧರಶ್ಚ ವಿಕಟೋ ವಿಘ್ನರಾಜೋ ಗಣಾಧಿಪಃ ||

ಧೂಮಕೇತುರ್ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ಫಾಲಚಂದ್ರೋ ಗಜಾನನಃ
ದ್ವಾದಶೈತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ಯ ಪಠೇತ್ ಶ್ರುಣುಯಾದಪಿ ||

ವಿದ್ಯಾರಂಭೇ ವಿವಾಹೇಚ ಪ್ರವೇಶೇ ನಿರ್ಗಮೇತಥಾ
ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಸರ್ವಕಾರ್ಯೇಷು ವಿಘ್ನಸ್ತಸ್ಯನ ಜಾಯತೇ ||

ಸುಮುಖ, ಏಕದಂತ, ಗಜಕರ್ಣಕ, ಲಂಬೋಧರ, ವಿಕಟ, ವಿಘ್ನರಾಜ, ಗಣಾಧಿಪ, ಧೂಮಕೇತು, ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಫಾಲಚಂದ್ರ, ಗಜಾನನ ಹೀಗೆ ಗಣಪತಿಯ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶಾದಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಗಮನಾದಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವಿಘ್ನಗಳು ಬರುವುದಿಲ್ಲ

ವಿನಾಯಕನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಗಣಪತಿ ಅಥವಾ ಗಣೇಶನು ಸರ್ವ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೂ ಸಮ್ಮತನಾದ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯ ದೇವತೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಲೌಕಿಕವಾದ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೇ ಆದರೂ ಗಣೇಶ ಪೂಜೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗಣೇಶನು ವಿಘ್ನರಾಜ ಅಥವಾ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸಹಜವಾಗಿದೆ.

ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಗಣಪತಿಗೆ ಚತುರ್ಥೀ (ಚೌತಿ) ವಿಶೇಷ. ಚತುರ್ಥೀ ಎ೦ದರೆ ನಾಲ್ಕನೆಯದು. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಯಾವುದು ? ಆತ್ಮನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅವಸ್ಥೆಯೇ ಚತುರ್ಥೀ. ಜಾಗೃತ (ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಎಚ್ಚರ) ಸ್ವಪ್ನ (ಎಚ್ಚರವೂ ನಿದ್ರೆಯೂ ಅಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ) ಮತ್ತು ಸುಷುಪ್ತಿ (ಗಾಢವಾದ ನಿದ್ರೆ) ಈ ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ತುರೀಯ ಅವಸ್ಥೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದ್ರಿಯಾನುಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ತುರೀಯಾವಸ್ಥೆಯು ಅತೀಂದ್ರಿಯವಾದುದು. ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪ (ಭಾವ) ಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರದ ಸಂಬಂಧಿದಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಜ್ಞಾನಗೋಚರವೂ, ನಿರಾಕಾರವೂ, ಶಬ್ದಾತೀತವೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪವೂ ಆದ ಚೈತನ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಆತ್ಮನ ಬಗ್ಗೆ ಮನನ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಗ್ರತೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅನುಭವವೇ ನಾಲ್ಕನೆಯದು. ಆಗ ಆತ್ಮ ಆನಂದ ಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಸರ್ವಬಂಧನ ಮುಕ್ತಾನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥೀ ವ್ರತದಿಂದ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಗೊಳಿಸುವ ಆಚರಣೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವವಾದ ಶಾಂತಿ ಪವಿತ್ರತೆಗಳ ಮುಂದೆ ಕಷ್ಟವು ಕಷ್ಟವಾಗಿರದೆ, ದುಃಖವು ದುಃಖವಾಗಿರದೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾಸಂತೃಪ್ತಿಯ ಭಾವಪ್ರಕಾಶವು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಸ್ಕಾಂದಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಯುಧಿಷ್ಟಿರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುವ ವರಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕವ್ರತಕಥೆ

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದೊಳಗಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೊದಗುವ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಸೂತಪುರಾಣಿಕರಿಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಏನು ಪರಿಹಾರ ? ಹಾಗೂ ಯಾವ ದೇವತೆಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಯಶಸ್ಸಾಗುವುದು ವಿಘ್ನಪರಿಹಾರವಾಗುವುದು? ಎ೦ದೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಗ ಸೂತಪುರಾಣಿಕರು, ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಎಲೈ ಮುನಿಗಳಿರಾ, ಭಾರತ ಯುದ್ಧಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೌರವ ಪಾಂಡವರ ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ನಿಂತಿರಲು ಧರ್ಮರಾಯನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ನಿರ್ವಿಘ್ನದಿಂದ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಜಯವು ಹೇಗಾದೀತು ? ಯಾವ ದೇವರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ನಮಗೆ ರಾಜ್ಯವು ಸಿಕ್ಕೀತು ? ಎ೦ದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಆಗ ಕೃಷ್ಣನು – ಎಲೈ ಧರ್ಮರಾಜನೇ, ಭಾದ್ರಪದ ಮಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇಂದು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಎ೦ದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೂ ಚತುರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಅಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬಿಳಿಯ ಎಳ್ಳನ್ನು ಅರೆದು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮಿಂದು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಶಕ್ತಿ‌ಅನುಸಾರ ಪೂಜಿಸಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನೆಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಗಂಧವನ್ನೂ, ವಿನಾಯಕನೆಂದು ಪುಷ್ಪವನ್ನೂ, ಉಮಾಸುತನೆಂದು ಧೂಪವನ್ನೂ, ರುದ್ರಪ್ರಿಯನೆಂದು ದೀಪವನ್ನೂ, ವಿಘ್ನನಾಶಕನೆಂದು ನೈವೇದ್ಯವನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ೨೧ ಗರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಗಣಪತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

೨೧ ಮೋದಕಗಳನ್ನೂ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸುವಾಸಿನಿ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಪೂಜೆಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯವಾಗಬಹುದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾರುದ್ರನು ತ್ರಿಪುರರ ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಗಣಪತಿದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಈ ಗಣೇಶಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಹನುಮಂತನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಗಂಗೆಯನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಭಗೀರಥನೂ ವಿನಾಯಕನನು ಪೂಜಿಸಿರುವನು. ಅಮೃತವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಾಸುರರೂ ವಿಘ್ನರಾಜನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿರುವರು.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನಾದ ಗರುಡನೂ ಅಮೃತವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಘ್ನೇಶನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಡಿರುವನು. ನಾನು ಕೂಡಾ ರುಕ್ಮಿಣಿಯಿಂದೊಡಗೂಡಿ ಈ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿರುವೆನು. ನನ್ನ ಮಗನಾದ ಸಾಂಬನೂ ಕುಷ್ಟವ್ಯಾಧಿಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿರುವನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಹಾರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ಈ ದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ತಂತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವರು. ಅವರಂತೆ ನೀನೂ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಾಗಿ ರುದ್ರಪುತ್ರನಾದ ಗನಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸು ಎ೦ದು ಧರ್ಮರಯನಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮರಾಯನು ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ವಿಘ್ನೆಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದನು.

ಗಣಪತಿಯು ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಕಾರಣ ಆತನು ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಎ೦ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಸಂತಾನವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವವನು, ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಮದುವೆಯ ಮೊದಲೂ, ಪ್ರಯಾಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲೂ, ಕೃಷಿಗೆ ತೊಡಗುವಾಗಲೂ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಕರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಗನಪತಿಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ವಿಷ್ಣುವೂ, ರುದ್ರನೂ, ಸೂರ್ಯನೂ, ಪಾರ್ವತಿಯೂ, ಅಗ್ನಿಯೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗುವರು.

ಯ ಇದಂ ಶ್ರುಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಶ್ರಾವಯೆದ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಃ |
ಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸಿದ್ಧಿದಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದತಃ ||

ಯಾವನು ನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವನೋ, ಹೇಳುವನೋ, ಆತನ ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕೈಗೂಡುವುದು.

ಸಂಕಷ್ಟನಾಶನ ಗಣೇಶಸ್ತೋತ್ರಮ್

ಓಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ದೇವಂ ಗೌರೀಪುತ್ರಂ ವಿನಾಯಕಂ |
ಭಕ್ತಾವಾಸಂ ಸ್ಮರೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಆಯುಃಕಾಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ||೧||

ಪ್ರಥಮಂ ವಕ್ರತುಂಡಂ ಚ ಏಕದಂತಂ ದ್ವಿತೀಯಕಮ್|
ತೃತೀಯಂ ಕೃಷ್ಣಪಿಂಗಾಕ್ಷಂ ಗಜವಕ್ತ್ರಂ ಚತುರ್ಥಕಮ್ ||೨||

ಲಂಬೋಧರಂ ಪಂಚಮಂಚ ಷಷ್ಠಂ ವಿಕಟಮೇವ ಚ |
ಸಪ್ತಮಂ ವಿಘ್ನರಾಜೇಂದ್ರಂ ಧೂಮ್ರವರ್ಣಂ ತಥಾಷ್ಟಮಮ್ ||೩||

ನವಮಂ ಫಾಲಚಂದ್ರಂ ಚ ದಶಮಂ ತು ವಿನಾಯಕಮ್ |
ಏಕಾದಶಂ ಗಣಪತಿಂ ದ್ವಾದಶಂ ತು ಗಜಾನನಮ್ ||೪||

ದ್ವಾದಶೈತಾನಿ ನಾಮಾನಿ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ಯಃ ಪಠೇನ್ನರಃ |
ನ ಚ ವಿಘ್ನಭಯಂ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಕರಂ ಪ್ರಭೋ||೫||

ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಲಭತೇ ವಿದ್ಯಾಂ ಧನಾರ್ಥೀ ಲಭತೇ ಧನಮ್ |
ಪುತ್ರಾರ್ಥೀ ಲಭತೇ ಪುತ್ರಾನ್ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥೀ ಲಭತೇ ಗತಿಮ್ ||೬||

ಜಪೇದ್ಗಣಪತಿಸ್ತೋತ್ತ್ರಂ ಷಡ್ಭಿರ್ಮಾಸೈಃ ಫಲಂ ಲಭೇತ್ |
ಸಂವತ್ಸರೇಣ ಸಿದ್ಧಿಂ ಚ ಲಭತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ||೭||

ಅಷ್ಟಭ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಶ್ಚ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಯಃ ಸಮರ್ಪಯೇತ್ |
ತಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವೇತ್ಸರ್ವಾ ಗಣೇಶಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದತಃ ||೮||

ಇತಿ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶಪುರಾಣೇ ಸಂಕಷ್ಟನಾಶನ ಗಣೇಶಸ್ತೋತ್ರಂ ಸಂಪೂರ್ಣಮ್

————————————————–

“ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ”ಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಸನ್ನತೀರ್ಥ ಶ್ರೀಪಾದಂಗಳವರು, ಶ್ರೀ ಸಂಪುಟ ನರಸಿಂಹ ಮಠ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಇವರು ಇದರ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ.

[See post to listen to audio]

————————————————–

|| ಅತಪ್ತನೂರ್ನ ತದಾಮೋ ಅಶ್ಣುತೇ ಶೃತಾಸ ಇದ್ವಹಂತಸ್ತತ್ ಸಮಾಶತ ||

ಎನ್ನುವ ವೇದಮಂತ್ರವೂ ಕೂಡಾ ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಆತ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ.

ಈ ದೈಹಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರವು ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ರೋಗರುಜಿನಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು, ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು, ಸತ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಐಹಿಕ ಸುಖದೊಂದಿಗೆ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ತೇ ನರಾಃ ಪಶವೋ ಲೋಕೇ ಕಿಂ ತೇಷಾಂ ಜೀವನೇ ಫಲಮ್ |
ಯೈರ್ನ ಲಬ್ಧಾ ಹರೇರ್ದೀಕ್ಷಾ ನಾರ್ಚಿತೋ ವಾ ಜನರ್ದನ || (ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾಮೃತ ಮಹಾರ್ಣವ – ೯)

ವೈಷ್ಣವ ದೀಕ್ಷೆಯ ಅಳವಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭಗವಂತನ ಅರ್ಚನೆ ಇವೆರಡೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಬಲ್ಲವು.  ಅವೆರಡನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಆತ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದು ವ್ಯರ್ಥವೇ ಸರಿ ಎಂದು ಪುರಾಣದ   ಉಕ್ತಿಯನ್ನು  ಶ್ರೀಮನ್ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾಮೃತ ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸುದರ್ಶನ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಯುಧಗಳಾದ ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣ.  ಪುರುಷರು ಎಡ ಹಾಗೂ ಬಲ ತೋಳುಗಳು, ಎದೆಯ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಐದು (೫) ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು.  ಹೆಂಗಸರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಎಡ ಹಾಗೂ ಬಲ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎರಡು (೨) ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು.

ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಪ್ರಥಮೈಕಾದಶಿಯಂದು ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಮುದ್ರಾಧಾರಣವು ವಿಹಿತವಾದುದು. ಈ ಹರಿದಿವಸದಂದು ಮಾಧ್ವಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಮುದ್ರಾಧಾರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ  ದಿನ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ ಮತ ಬೇಧವಿಲ್ಲದೇ ವೈಷ್ಣವ ದೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರು ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗಿ ಬಂದು ಮುದ್ರಾಧಾರಣವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

“ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ”ಯ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳುವ ಮೊದಲು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳ ಚಿಂತನೆ ಅವಶ್ಯ. ಶಾಶ್ವತಫಲವನ್ನು ಪಡೆದವರಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಜನ್ಮಸಾರ್ಥಕ ಎ೦ಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಸರ್ವದರ್ಶನಗಳೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಬಗೆಗಿನ “ಜಿಜ್ಞಾಸೆ”ಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಿದವರು ಶ್ರೀ ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞರು. ಪುರಾಣ ಶ್ಲೋಕದ ಆಧಾರದಂತೆ- “ವೈಷ್ಣವದೀಕ್ಷೆಯ ಅಳವಡಿಕೆ ಹಾಗು ಭಗವಂತನ ಅರ್ಚನೆ” ಇವೆರೆಡೇ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಬಲ್ಲವು ಎ೦ಬುದು ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ವರು ತೊರಿಸಿದ ದಾರಿ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇವೆರೆಡನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಆತ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದೂ ವ್ಯರ್ಥವೇ ಎ೦ಬ ಕಟುಮಾತನ್ನೂ ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಈಗ ಹುಟ್ಟುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ” ವೈಷ್ಣದೀಕ್ಷೆ”ಯ ಬಗೆಗಿದು. ದೀಕ್ಷೆ ಎ೦ದರೆ ವ್ರತಧಾರಣೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಂಬಂಧಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವೈಷ್ಣವದೀಕ್ಷೆ ಎನ್ನುವರು. ನಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಈ “ವೈಷ್ಣವದೀಕ್ಷೆ”ಗೆ ಸಂಭಂದಪಟ್ಟ ಆಚಾರಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ಲಭಿಸಿದ್ದು. ಅಂತಹ ಆಚಾರಗಳಲ್ಲಿ “ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ”ಯೂ ಒಂದು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಗೆದು ಕಂಡಾಗ ಆಂತರಿಕ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯದೀಕ್ಷೆಗಳೆಂಬ ಎರೆಡು ಬಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಈ “ವೈಷ್ಣವದೀಕ್ಷೆ”. ಬಾಹ್ಯದೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ ಊರ್ಧ್ವಪುಂಡ್ರಧಾರಣೆ , ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು , ವಿಷ್ಣುಪರಗಳಾದ ಮಂತ್ರಗಳ ಜಪ, ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೇ ಎ೦ಬುದಾಗಿ ಐದು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕಾಣಬಹುದು.

“ತಾಪಃ ಪುಂಡ್ರಸ್ತಥಾ ನಾಮಮಂತ್ರೋ ಯಾಗಶ್ಚ ಪಂಚಮಃ” ||

“ವೃದ್ಧಹಾರೀತ ಸ್ಮೃತಿ”ಯ ಪ್ರಕಾರ ಐದು ವೈಷ್ಣವಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾದಿಗಳಧಾರಣೆ (ತಾಪಃ) ಮೊದಲನೆಯದು. ಗುರು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ವೈಷ್ಣವದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡುವಾಗ “ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧರಣೆ” ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ವೃದ್ಧಹಾರೀತಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಷಾಢಮಾಸದ ಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿಯಂದೂ ಪ್ರಬೋಧ ಏಕಾದಶಿಯಂದೂ ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ ನಡಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

“ಶಯನ್ಯಾಂ ಚೈವ ಬೋಧಿನ್ಯಾಂ ಚಕ್ರತೀರ್ಥೇ ತಥೈವ ಚ |
ಶಂಖಚಕ್ರ ವಿಧಾನೇನ ವಹ್ನಿಪೂತೋ ಭವೇನ್ನರಃ ||”
(ವಿಷ್ಣುರಹಸ್ಯ- ೭-೫-೭)

ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅಗ್ನಿಪ್ರತಿಷ್ಠೆನಡಿಸಿ ಎಳ್ಳು ಹಾಗು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಅಥವಾ ಕೇವಲತುಪ್ಪದಿಂದ ವ್ಯಾಹೃತಿಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಾವಿರಬಾರಿ ಹೋಮಿಸಬೇಕು. ವಷಟ್ಕಾರರೂಪದ ವಿಷ್ಣುಮಂತ್ರದಿಂದ ನೂರೆಂಟು ಬಾರಿಹೋಮಿಸಬೇಕು. ಹೋಮದ ಬಳಿಕ ಅಂತಹ ಹೋಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಶಂಖಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬೇಕು. ಹಿರಿಯರಾದ ತಂದೆಯಾಗಲೀ ಗುರುಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಿಸಿ ಅವರಿಂದ ಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶರಣಾಗತಿ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಗುಣಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತಹವನಿಗೆ ಬಲಬಾಹುವಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಚಿಹ್ನೆಯನ್ನೂ ಅಂತೆಯೇ ಸ್ತನಗಳಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲೂ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಹೀಗೆ ಐದು ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಬಹುದು. ಬಾಲರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಸ್ರೀಯರಿಗೆ ಎರಡು ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ. ಶೂದ್ರಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಿಸಿಗೊಳಿಸಿದ ಮುದ್ರೆಗಳ ಚಿಹ್ನೆ ಹಾಕಬಾರದು.

ಸ್ಥಂಡಿಲದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಮಾಡಿ ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು “ವಾಸುದೇವಾಯನಮಃ” ಇತ್ಯಾದಿ ನಾಲ್ಕು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು. ಆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಿ ದ್ವಿಜರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಮುದ್ರಾಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

(ವಿಷ್ಣುರಹಸ್ಯ ೭-೮೮—-೯೩)

ಈ “ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ” ಎ೦ಬ ಸಂಸ್ಕಾರ ಬಹಳವಾದ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಪ್ತಮುದ್ರಾಂಕಿತನಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ಮಶಾನದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಷ್ಟು ಮೈಲಿಗೆ ಎನ್ನುವವರೆಗೂ ಅದರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ‌ಅಲ್ಲದೆ ಮುದ್ರಾಂಕಿತವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೇ ನಿಂದಿಸಿದಷ್ಟು, ದ್ವೇಶಿಸಿದಷ್ಟು ಪಾಪ. ಅಲ್ಲದೇ ಮುದ್ರಾಂಕಿತನಾದ ಚಂಡಾಲನೂ ಉತ್ತಮನೇ ಎ೦ಬುದಾಗಿಯೂ ಶಾಸ್ತ್ರಕೊಂಡಾಡಿದೆ

(ವಿಷ್ಣುರಹಸ್ಯ ೭-೫೬)

ತಾಪಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದಂತೆ “ವಿಷ್ಣುರಹಸ್ಯ”, “ಚಕ್ರಮೀಮಾಂಸಾ”, “ಸ್ಮೃತಿಮುಕ್ತಾವಲೀ”, “ಯುಕ್ತಿಮಲ್ಲಿಕಾ”, “ಚಕ್ರಸ್ತುತಿ” ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪವಿತ್ರಂ ತೇ ವಿತತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತೇ ಪ್ರಭುರ್ಗಾತ್ರಾಣಿ ಪರ್ಯೇಷು ವಿಶ್ವತಃ| ಅತಪ್ತತನೂರ್ನ ತದಾಮೋ ಅಶ್ನುತೇ ಶೃತಾಸ ಇದ್ವಂತಸ್ತತ್ಸಮಾಶತ|| ಮೊದಲಾದ ಶುತಿಮಾತುಗಳನ್ನು ಚಕ್ರಮೀಮಾಂಸಾ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೆ, ಶ್ರೀವಾದಿರಾಜಸ್ವಾಮಿಗಳ ಯುಕ್ತಿಮಲ್ಲಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪವಮಾನನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿರುವರಲ್ಲದೇ ಪವಮಾನದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆಯ ಅನುಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಪೋಷಕವಾಗುವಂತೆ ಹೇಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದನ್ನೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವರು.

ಯೇನದೇವಾಃ ಪವಿತ್ರೇಣಾತ್ಮಾನಂ ಪುನತೇ ಸದಾ |
ತೇನ ಸಹಸ್ರಧಾರೇಣ ಪಾವಮಾನ್ಯಃ ಪುನಂತುಮಾಂ||
(ಛಲಸೌರಭ-೫೭ ೮)

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿದೇವತೆಗಳು ಪವಿತ್ರವೆಂಬ ತಪ್ತಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶೀ ಮುಂತಾದ ಪುಣ್ಯದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶರೀರವನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವರು. ಗೋಪೀಚಂದನದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಚಕ್ರವನ್ನೂ ಧರಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಅಂತಹ “ಸಹಸ್ರಾರ” ಎನಿಸಿರುವ ಚಕ್ರದಿಂದ ಪವಮಾನನರೂಪರಾದ ಶ್ರೀಮಧ್ವರು ನನ್ನನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಿ ಎ೦ಬುದಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಶ್ಲೋಕದ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುದ್ರಾಧಾರಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀವಾದಿರಾಜಸ್ವಾಮಿಗಳು ಉಲ್ಲೆಖಿಸಿರುವರು.

ಅಂದಹಾಗೆ ಈ ಮುದ್ರಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಸಮಯದಲ್ಲಿ “ಸುದರ್ಶನ ಮಹಾಜ್ವಾಲ” ಮುಂತಾದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಯಾರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ. ಕೇವಲ ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಚಕ್ರಾದಿಗಳು ಸ್ತುತಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಶ್ರೀಹರಿಯ ಶಕ್ತ್ಯಾತ್ಮಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವನಸ್ವರೂಪವೇ ಆಗಿರುವ ಚಕ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ದುರ್ಗೆಯೇ ಮುಂತಾದವರು ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಚಕ್ರಾದಿಗಳೂ ಇವೆ. ಕಾಮನು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಅವಾಂತರ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದರೆ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಮುಖ್ಯಾಭಿಮಾನಿ. ಶಂಖಕ್ಕೆ ಶ್ರೀದೇವಿ ಅಭಿಮಾನಿನಿ ಆದುದರಿಂದ ಭಗವದ್ರೂಪಗಳೇ ಆದ ಚಕ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಚಕ್ರಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ನಾವು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು.

ಈ ರಿತಿಯಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾದ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಈ “ತಪ್ತಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ”ಯಿಂದ ಭಗವಂತನ ದಾಸ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅವನ ಕೈಂಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಶರೀರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಂತಾಗುವುದಲ್ಲದೇ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳಾದ ದುರ್ಗಾದಿದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತಮೋವಿಕಾರಾದಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೂಕೂಡ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಯೋಜನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ಅಲ್ಲದೇ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುಲು ಮುದ್ರಾಧಾರಣೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೂ ಹೌದು ಎ೦ಬುದನ್ನು ಮನಗೊಂಡು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ನಮಗೆ ವಿಶೇಷಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವುದು.

- ಸಗ್ರಿ ಆನಂದತೀರ್ಥ.

ಅನಂತನಾಮಕನಾದ ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಶಯನವಾದ ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಮುನಿ ವರದನಾದ ಚತುರ್ದಶ ನಾಮದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ವ್ರತಸ್ಥನಾಗಿ ಸಪತ್ನೀಕನಾಗಿ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವ ವಿಧಾನವೇ ಅನಂತವೃತ.

ಶ್ರೀಮದ್ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನಂತವೃತದ ಮಹಾತ್ಮೆ ಇಂತಿದೆ.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾಗೀರಥೀನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜನು ರಾಜಸೂಯಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರಲು ಕೌರವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರು ದ್ವೇಷ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಪಗಡೆಯಾಟವನ್ನು ಆಡಿ ಮೋಸದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಆನಂತರ ಸೋತು ವನವಾಸಿಗಳಾದ ಪಾಂಡವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಯನ ಕೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪವಿತ್ರವಾದ ಅನಂತವೃತದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಹಾಗೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ನಾನೇ ಆ ಅನಂತನು. ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ರಾಜ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎ೦ದು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಂತು ಎ೦ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಶೀಲೆಯೆಂಬ ಮಗಳಿದ್ದಳು. ಅವಳನ್ನು ಕೌಂಡಿನ್ಯನೆಂಬವನಿಗೆ ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ನವವಧು ಶೀಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿನಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ವರನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯಮುನಾನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಈ ಅನಂತವೃತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವೃತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಳಾಗಿ ಶೀಲೆಯು ಕುಂಕುಮವರ್ಣದ ದೃಢವಾದ 14 ಗಂಟುಗಳ ದೋರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ವೃತವನ್ನಾಚರಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದ ಕೌಂಡಿನ್ಯನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಸಂಪತ್ತು ತುಂಬಿತುಳುಕುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಶಯಗೊಂಡ ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಶೀಲೆಯ ಕೈಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ದೋರವನ್ನು ಸಂಪತ್ತಿನ ಮದದಿಂದ ಕಡಿದು ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಾಡಿದನು. ಕೂಡಲೇ ಕೌಂಡಿನ್ಯನ ಸಂಪತ್ತು ನಾಶವಾಯಿತು. ಮನೆಯು ಸುಟ್ಟು ಹೋಯಿತು. ಸಂಪತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತ್ತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಹೋಯಿತು. ಇತರರಿಂದ ದೂಷಣೆ, ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ದುಃಖತಪ್ತನಾಗಿ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಕಾಡಿಗೆ ಅಲೆದನು. ಎಷ್ಟೋ ಧೀರ್ಘ ಸಮಯ ಸಮಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೊರಕದೆ ಚಿಂತಿತನಾಗಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಹಗ್ಗ ಬಿಗಿದು ಸಾಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆಗ ಅನಂತದೇವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಕೌಂಡಿನ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಹಾಗೂ ಅನಂತವೃತದ ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. 14 ವರ್ಷ ಅನಂತವೃತವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡು, ಇದರಿಂದ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಸಂತತಿ, ಸರ್ವತ್ರವಿಜಯಪ್ರದನಾಗಿ ಚಿಂತಿತ ಮನೋಭೀಷ್ಟಗಳು ಲಭಿಸುವುವು, ಎ೦ದು ದೇವರು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಅನಂತವೃತವು ಸರ್ವಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಅನಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಅನಂತನ ಪೂಜೆಗೆ ನೀರಿನ ಸಮೀಪ, ಕೆರೆ ಸರೋವರ ನದಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಯಮುನಾ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪೋಕ್ತವಗಿ ಮಾಡಿ ಕಲಶವನ್ನು ತಂದು ಪೀಠದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಪ್ತಫಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿರುವ ದರ್ಭೆಯ ಶೇಷಾಕೃತಿಯನ್ನು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕಲ್ಪೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ವೃತಸ್ಥ ದಂಪತಿಗಳು ಕುಂಕುಮವರ್ಣದ 14 ಗಂಟುಗಳುಳ್ಳ ದೋರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವರಾಗಿ ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗಿ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಪುಣ್ಯಕಥನವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. 14 ವರ್ಷ ನಿರಂತರ ಪೂಜೆ, ದಾನ, ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅತಿಶಯವಾದ ಸಂಪತ್ತು, ಆರೋಗ್ಯ, ಧೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂತತಿಲಾಭ, ಶತ್ರು ಪರಾಜಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನುಗ್ರಹೀತವಾಗುತ್ತದೆ.

ದೋರದ ಗ್ರಂಥಿ ದೇವತೆಗಳು :

ಗ್ರಂಥಿಗಳು ದೇವತೆಗಳು ಪಕ್ಷಾಂತರದಲ್ಲಿ

ಪ್ರಥಮ ಅನಂತ ವಿಷ್ಣು
ದ್ವಿತೀಯ ಕಪಿಲ ಅಗ್ನಿ
ತೃತೀಯ ಶೇಷ ಸೂರ್ಯ
ಚತುರ್ಥ ಸಂಕರ್ಷಣ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ
ಪಂಚಮ ಹಲಾಯುಧ ಪಿತಾಮಹ
ಷಷ್ಠ ತಾಲಂಕ ಇಂದ್ರಸೇನಾನೀ
ಸಪ್ತಮ ಸೀರಪಾಣಿ ವಿಘ್ನೇಶ
ಅಷ್ಟಮ ಬಲಭದ್ರ ಸ್ಕಂದ
ನವಮ ವಾಮನ ಸೋಮ
ದಶಮ ಭೂಮ್ಯಾಧಾರ ಧೇನುಕ
ಏಕಾದಶ ಲೋಕನಾಥ ಪವನ
ದ್ವಾದಶ ಫಣಾಮಣಿವಿಭೂಷಿತ ಪೃಥಿವೀ
ತ್ರಯೋದಶ ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧ್ನಿ ಶೇಷ
ಚತುರ್ದಶ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅನಂತ

ವೃತದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ಫಲಗಳು

ದೇವತೆಗಳು ಫಲಗಳು
ಆಯುಸ್ ನಾರಂಗ (ಲಿಂಬೆ)
ಬಲ ನಾಲಿಕೇರ (ತೆಂಗು)
ಯಶ ಮಾತುಲುಂಗ
ಶ್ರೀಧರ ಜಂಬೂ (ನೆರಳೆ)
ಜಯ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ (ಕುಂಬಳಕಾಯಿ)
ತೆಜಸ್ ಚೂತ (ಮಾವು)
ತಪಸ್ ಕದಲೀ (ಬಾಳೆಹಣ್ಣು)
ಧರ್ಮ ದಾಡಿಮ (ದಾಳಿಂಬೆ)
ಧೃತಿಪ್ರದ ಏಲಾ (ಏಲಕ್ಕಿ)
ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟಪ್ರದ ನಾಗರ
ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಫನಸ (ಹಲಸು)
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಉರ್ವಾರುಕ (ಸೌತೆ)
ದ್ವಿಜಪ್ರಿಯ ಖರ್ಜೂರ
ಸರ್ವಾತ್ಮನ್ ಸಮಸ್ತಫಲ

ಅನಂತವೃತವು ಸರ್ವರಿಗೂ ಮಂಗಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿ. ಈ ದಿವಸ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಾರಾಯಣ ತುಂಬಾ ವಿಶೇಷ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಿ.ಶ. 1595 ನೇ ಇಸವಿ ಮನ್ಮಥ ನಾಮ ಸಂವತ್ಸರದ ಪಾಲ್ಗುಣ ಶುದ್ಧ ಸಪ್ತಮಿ ಗುರುವಾರದಂದು ಅವತರಿಸಿದ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕಲಿಯುಗದ ಕಾಮಧೇನು ಎ೦ದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವರು. ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವವನ್ನು ಸರ್ವದಾ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ರಾಯರು ಅನಿಶ್ಚಯತೆಯಿಂದ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಅಸ್ವತಂತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿದ್ವತ್‌ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲಕ ಲೋಕದ ಜನಕ್ಕೆ ಅರಿವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವರು. ವೈದಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಆಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪ್ರಭುಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರಭಕ್ತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದ್ದರು.

ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಯತಿವರ್ಯರು ಉಡುಪಿಗೆ ಬಂದು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠತ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಸೊಬಗಿಗೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಚಿನ್ನದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಠದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಅಸದೃಶ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ ರಾಯರು 1671 ನೇ ಇಸವಿ ವಿರೋಧಿ ನಾಮ ಸಂವತ್ಸರದ ಶ್ರಾವಣ ಬಹುಳ ಬಿದಿಗೆಯಂದು ವೃಂದಾವನ ಪ್ರವೇಶಗೈದರು.

[See post to listen to audio]

ಆಶ್ವಯುಜ ಪ್ರಾರಂಭ ನವರಾತ್ರಿಯೆಂದರೆ, ಮುಕ್ತಾಯ ದೀಪಾವಳೀಯಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳೀ ಹಬ್ಬವು ಸುಮಾರು ೧೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮನೆ ತುಂಬ ದೀಪದ ಹಣತೆ ಹಚ್ಚಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನಚರಿಸುವ ಸಂಬ್ರಮದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಾದಾಗ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಕು ಹಾಗೂ ದೀಪಗಳ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವ ಕಾರಣ ಈ ದಿವಸಗಳಿಗೆ ’ದೀಪಾವಳೀ’ ಎ೦ದು ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಯಮದೀಪ :-

ಆಶ್ವಯುಜಮಾಸದ ಬಹುಳ ತ್ರಯೋದಶೀ ಪ್ರದೋಷ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಿದ ಯಮದೀಪವನ್ನು ಇಡುವುದರಿಂದ ಅಪಮೃತ್ಯು ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದು.

ಸಂಕಲ್ಪ – ಯಮಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಅಪಮೃತ್ಯು ಬಾಧಾ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥಂ ಯಮದೀಪದಾನಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ಎ೦ದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಮಣ್ಣಿನ ಹಣತೆಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಮೃತ್ಯುನಾ ಪಾಶ ದಂಡಾಭ್ಯಾಂ ಕಾಲೇನ ಶ್ಯಾಮಯಾ ಸಹ |
ತ್ರಯೋದಶ್ಯಾಂ ದೀಪದಾನಾತ್ಸೂರ್ಯಜಃ ಪ್ರೀಯತಾಂ ಮಮ ||

ಜಲಪೂರಣಂ (ಗಂಗಾಪೂಜೆ) :-

ಅಶ್ವಯುಜ ಬಹುಳ ತ್ರಯೋದಶಿ ದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಒಲೆ ಶುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು ರಂಗವಲಿ ಪುಷ್ಫಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಗಂಗಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಂಕಲ್ಪ – ಗಂಗಾಜನಕ ಶ್ರೀ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಗಂಗಾಪೂಜಾಖ್ಯಂ ಕರ್ಮ ಕರಿಷ್ಯೇ ಎ೦ದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ದೇವಪೂಜಾ ವಿಧಿಯಂತೆ ಘಂಟಾನಾದ, ಶಂಖಪೂಜೆ, ಪೀಠಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಗಂಗೇಚ ಯಮುನೇ ಚೈವ – - – - – - ಓಂ ಇಮಂ ಮೇ ಗಂಗೇ ಯಮುನೇ – - – - ಎ೦ಬ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ನಂದಿನೀ ನಲಿನೀ ಸೀತಾ – - – - – ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಧೂಪ-ದೀಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಅಪೂಪ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ದೇವರಿಗೂ ಕಲಶಕ್ಕೂ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ “ಸಿತಮಕರನಿಷಣ್ಣಾಂ – - – - ಹೇ ತವಕೋಮಲಾಂಘ್ರೀ – - – — ಈ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಬಿಟ್ಟು ಶಂಖನಾದ ಘಂಟಾಧ್ವನಿ ಪೂರ್ವಕ ಕಲಶೊದಕವನ್ನು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಾಕಬೇಕು.

ತೈಲಾಭ್ಯಂಗ ಸ್ನಾನ :-

ಆಶ್ವಯುಜ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶೀ ದಿನ ನರಕ ಚತುರ್ದಶೀ ಅಂತಹ ಚಂದ್ರೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ದಶೀ ತಿಥಿ ಬಂದಿರಬೇಕು. ಈ ದಿನ ಕೊನೆಯ ಜಾಮದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಶುಚಿರ್ಭೂತವಾಗಿ ಬಿಸಿನೀರು, ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ, ಸೀಗೆಹಿಟ್ಟು, ಗರಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಅಭ್ಯಂಗ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ದೇವರ ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಅಭ್ಯಂಗ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಗುರುಗಳ ಸನ್ನಿಸ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳಿಂದ, ಮನೆಯಲ್ಲಾದರೆ ಮುತ್ತೈದೆಯವರಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮೋ ಬಲಿರ್ವ್ಯಾಸೋ ಹನೂಮಾಂಶ್ಚ ವಿಭೀಷಣಃ |
ಕೃಪಃ ಪರಶುರಾಮಶ್ಚ ಸಪ್ತೈತೇ ಚಿರಜೀವಿನಃ ||

ಎ೦ದು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಗರಿಕೆದಳಗಳಿಂದ ಮೂರುಸಲ ಭೂಮಿಗೂ ಮೂರು ಸಲ ತಲೆಗೂ ತೈಲವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆನಂತರ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸರ್ವಾಂಗಗಳಿಗೂ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅಭ್ಯಂಗ ಸ್ನಾನಮಾಡಬೇಕು.

ಈ ಚತುರ್ದಶೀ ದಿನ ಜಗತ್ಪಾಲಕನಾದ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನು ನರಕಾಸುರನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆತನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗಳಾದ ಚತುರ್ದಶಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದ ದಿನವೇ ಆಶ್ವಯುಜ ಬಹುಳ ಚತುರ್ದಶೀ ದಿನ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ನರಕಚತುರ್ದಶಿ ಎ೦ದು ಹೆಸರಾಯಿತು.

ಈ ಚತುರ್ದಶೀನ್ದಿನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನರಕಾಸುರನಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆತನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಆನಂತರ ಚಂದ್ರೋದಯಕ್ಕೆ ಮಂಗಳಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ಪುರಾಣದ ಕಥೆ. ಅಭ್ಯಂಗಸ್ನಾನವಾದ ಮೇಲೆ ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಕಿತ್ತುಬಂದ ಬೇರುಸಹಿತವಾದ ಉತ್ತರಣೆ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು, ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಹೆಂಟೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು

ಸಿತಾಲೋಷ್ಟಸಮಯುಕ್ತ ಸಕಂಟಕ ದಲಾನ್ವಿತ |
ಹರಪಾಪಮಪಾಮಾರ್ಗ ಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣಃ ಪುನಃಪುನಃ ||

ಎ೦ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನ ಶಿರಸ್ಸು ಮೊದಲಾದ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ೩ ಸುತ್ತು ತಿರುಗಿಸಿ ಬಿಸಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ನರಕ ದುಃಖ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದು. ಸಂಧ್ಯಾವಂದನಾನಂತರ ಮಲಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಹೊಸಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ದೇವರ ಸಂದರ್ಶನಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರಬೇಕು.

ಯಮತರ್ಪಣ :-

ಆಶ್ವೀನ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶೀ ದಿನ ಜಪಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಯಮತರ್ಪಣವನ್ನು ಕೊಡುವುದು. ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಗಿಡದ ಕೆಳಗೆ ಯಮನಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಕೊಡಬೇಕು. ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದವರು ತಿಲ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ ಹಿಡಿದು ತರ್ಪಣ ಕೊಡಬೇಕು.

ಸಂಕಲ್ಪ : ಯಮಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ, ನರಕ ಭಯ ನಿವಾರಣಾರ್ಥಂ ಯಮತರ್ಪಣಂ ಚ ಕರಿಷ್ಯೇ ||

|ಓಂ ಯಮಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ || ಓಂ ಧರ್ಮರಾಜಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ಮೃತ್ಯುಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ಅಂತಕಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ |ಓಂ ವೈವಸ್ವತಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ| ಓಂ ಕಾಲಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ಸರ್ವಭೂತಕ್ಷಯಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ಔದುಂಬರಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ದದ್ನಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ನೀಲಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ಪರಮೇಷ್ಟಿನಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ವೃಕೋದರಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ಚಿತ್ರಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ | ಓಂ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತಂ ತರ್ಪಯಾಮಿ |

ಪ್ರಾರ್ಥನಾ :

ಯಮೋ ನಿಹಂತಾ ಪಿತೃಧರ್ಮರಾಜೋ ವೈವಸ್ವತೋ ದಂಡಧರಶ್ಚ ಕಾಲಃ |
ಭೂತಾಧಿಪೋ ದತ್ತಕೃತಾನುಸಾರೀಕೃತಾಂತ ಏತತ್ ದಶಕೃಜ್ಜಪಂತಿ ||
ಅನೇನ ಯಮತರ್ಪಣೇನ ಯಮಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹಃ ಪ್ರೀಯತಾಮ್ ||

(ಎ೦ಬ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು)

ಉಲ್ಕಾ ಪ್ರದರ್ಶನ :-

ಉಲ್ಕಾ ಹಸ್ತಾ ನರಾಃ ಕುರ್ಯುಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಮ್ | ದೀಪಾವಳಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಿನ ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನೆತ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪಸ್ತಂಭವನ್ನಿಟ್ಟು ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಸರ್ವತ್ರ ದೀಪ ತೋರಿಸಿ ಅಲಕ್ಷ್ಮೀಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸತಕ್ಕದ್ದು.

ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ :-

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಿನ ಪಾಡ್ಯ ಇದ್ದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರಪೂಜೆಯನಂತರ ತುಲಸೀ ಸಮೀಪ ಇಲ್ಲವೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಕಾರ ಬರೆದು ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಬಲೀಂದ್ರಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ವಾಮನನನ್ನೂ ಬಲೀಂದ್ರನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ದೀಪಾವಳಿ ಅಮಾವಸ್ಯೆಯ ದಿನ ದೇವರಪೂಜೆಯನಂತರ ಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಯಾ ಹೊರಗೆ ಬಲೀಂದ್ರನನ್ನು ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ ಪದ್ಮಮಂದಲ ಬರೆದು, ಸ್ವಸ್ತಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನಿಟ್ಟು ಬಲೀಂದ್ರಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ವಾಮನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ವಾಮನ ಧ್ಯಾನ :-

ಶ್ರೀ ಭೂಮಿ ಸಹಿತಂ ದಿವ್ಯಂ ಮುಕ್ತಹಾರ ವಿಭೂಷಿತಂ |
ನಮಾಮಿವಾಮನಂ ದೇವಂ ಭುಕ್ತಿ ಮುಕ್ತಿ ಫಲಪ್ರದಂ ||

ವಾಮನ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನಂತರ ಬಲೀಂದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಬಲೀಂದ್ರಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ವಾಮನ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಸರ್ವಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜಾಂ ಕರಿಷ್ಯೇ |
ಎ೦ದು ಘಂಟಾನಾದ, ಶಂಖಪೂಜೆ, ಪೀಠಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ನವಶಕ್ತಿಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಶ್ರೀ ಕ್ಷೋಣಿಚ ದಯಾ ಧರ್ಮ ಭಗವತ್ಯನ್ನ ದೇವತಾ |
ಆನಂದಾಚರತಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಲೀಂದ್ರ ನವಶಕ್ತಯಃ ||

ಶ್ರಿಯೈ ನಮಃ| ಕ್ಷೋಣ್ಯೈ | ದಯಾಯೈ | ಧರ್ಮಾಯೈ | ಭಗವತ್ಯೈ | ಅನ್ನದೇವತಾಯೈ | ಆನಂದಾಯೈ | ರತ್ನೈ | ಶ್ರೇಷ್ಠಾಯೈ ||

ಅಥ ಧ್ಯಾನಂ :-

ಧ್ಯಾಯೇತ್ ಬಲೆಂದ್ರಮ್ ಜಗದೇಕನಾಥಂ ಮುಕ್ತಾಫಲಾಲಂಕೃತ ಸರ್ವಗಾತ್ರಂ |
ನಕ್ಷತ್ರನಾಥಂ ಭುವನಾರ್ಘ್ಯ ವಸ್ತ್ರಪ್ರಿಯಮ್ ಮುರಾರೇಃ ಕರವಾಲ ಹಸ್ತಂ ||
ಬಲಿರಾಜ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ದೈತ್ಯದನವ ವಂದಿತ |
ಇಂದ್ರಸೇನಾಮರಾರಾತೇ ವಿಷ್ಣುಸಾನ್ನಿಧ್ಯದೊಭವ ||
ಓಮ್ ಬಲೀಂದ್ರಾಯ ಭಗವತೇ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾಯ ದೈತ್ಯಪತಯೇ – ಯೋಗಸಿಂಹಾಸನ ಸ್ಥಿತಾಯ ನಮಃ ||

ಎ೦ದು ಆವಾಹಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿ ನೀರಾಜನ ಮಂತ್ರಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿನ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಪಾಕ್ಷತೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಧ್ಯಾಯೇತ್ ಬಲೀಂದ್ರಂ – - – - – -||
ಬಲಿರಾಜ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ – - – - -||

ಎ೦ದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಬಿಡಬೇಕು. ಅನಂತರ ಒಂದು ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯದ ಮೇಲೆ ೫ ದೊಡ್ಡ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ದೇವರಿಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಟ್ಟು ಹರಿವಾಣದ ದೇಪವನ್ನು ಘಂಟಾನಾದದಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೂ ತೋರಿಸಬೇಕು.

ಬಲಿರಾಜ ನಮಸ್ತೇಸ್ತು ವಿರೋಚನ ಸುತಪ್ರಭೋ |
ಭವಿಷ್ಯೇಂದ್ರ ಸುರಾರಾತೇ ದೀಪೋಯಂ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯತಾಮ್ ||

ಧನಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆ :-

ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯನನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ಧನಧಾನ್ಯ ಸಂಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಬಲಿಪಾಡ್ಯದ ದಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಧನಲಕ್ಷ್ಮೀಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಈ ದಿನ ವ್ಯಾಪರಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಶುಚಿಪಡಿಸಿ ತಳಿರುತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪುರೋಹಿತರಿಂದ ಧನಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತುಲಸೀ ಪೂಜಾ:-

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಅಧಿಪತಿ ದಾಮೋದರ. ಆದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಸ ನಿಯಾಮಕ ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಎನ್ನಬೇಕು.

ಬಲಿಪಾಡ್ಯ:-

ಈ ದಿನದ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಅಭ್ಯಂಗ ಸ್ನಾನವು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಹ್ಣದಲ್ಲಿ ಪಗಡೆಯಾಟವೂ ವಿಹಿತವಾಗಿದೆ.

ಗೋಪೂಜಾ:-

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ಪ್ರತಿಪತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಹಚ್ಚಿ ಅಭ್ಯಂಗಸ್ನಾನಮಾಡಿಸಿ ಅರಸಿನ ಕುಂಕುಮಾದಿಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಿಂದೆ ಭವಾನಿಯು ಗೋರೂಪಧಾರಿಣಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಳು. ಮೊದಲು ದೇವರಿಗೆ ಪೂಜಿಸಿ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಗೋಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಂಕಲ್ಪ : ಸ್ವಸ್ತಿ ಅದ್ಯಪೂರ್ವೋಚ್ಛರಿತ – - – - – - – ಗವಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಗೋಪೂಜಾಂ ಕರಿಷ್ಯೇ |

ಘಂಟಾನಾದ ಶಂಖಪೂಜಾ, ಪೀಠಪೂಜಾ, ನವಶಕ್ತಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಗವಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣಮ್ ಆವಾಹಯಿಷ್ಯೇ ಎ೦ದು ಆವಾಹಿಸಿ ಮೂಲಮಂತ್ರ(ಕೃಷ್ಣಮಂತ್ರ)ವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಗೋವುಗಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಅರಸಿನ ಕುಂಕುಮ ಗಂಧಪುಷ್ಪಾಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಗೋವಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ ಆವರಣ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಧೂಪ ದೀಪ ಮಾಡಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಅರಳು, ಅವಲಕ್ಕಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಬೆಲ್ಲಗಳನ್ನು ದನಕ್ಕೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟು ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಗೋಸೂಕ್ತದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಸುರಭ್ಯೈ ನಮಃ ಎ೦ದು ಕೈಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಾರ್ಥನಾ : ಗವಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ಚೈವ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಂ |
ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೇ ಕೃತಾ ತೇನ ಸಪ್ತ ದ್ವೀಪಾ ವಸುಂಧರಾ ||
ಸರ್ವಕಾಮದುಘೇದೇವಿ ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಾಭಿಷೇಚಿನೀ |
ಪಾವನೀ ಸುರಭಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೇ ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮೋ ನಮಃ ||
ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಲೋಕಪಾಲಾನಾಂ ಧೇನುರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ |
ಘೃತಂ ವಹತಿ ಯಜ್ಞಾರ್ಥೇ ಮಮಪಾಪಂ ವ್ಯಪೋಹತು ||

ಎ೦ದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಬಿಟ್ಟು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡಬೇಕು.

ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆ:-

ಇದೇ ದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಮಯದಿಂದ ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮಾಡಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಬರೆದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂತ್ರ : ಗೋವರ್ಧನ ಧರಾಧಾರ ಗೋಕುಲತ್ರಾಣಕಾರಕ |
ಬಹುಬಾಹು ಕೃತಚ್ಛಾಯ ಗವಾಂ ಕೋಟಿಪ್ರದೋ ಭವ ||

ತುಲಸೀ ಪೂಜಾ:-

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯದಿಂದಾರಂಭಿಸಿ ದ್ವಾದಶಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸಾಯಂಕಾಲ ತುಲಸೀ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದ್ವಾದಶೀದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪೋಕ್ತವಿಧಿಯಿಂದ ತುಲಸೀಪೂಜೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಕಾರ್ತಿಕ ಹುಣ್ಣಮೆಯಲ್ಲಿ ತುಲಸೀ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾರಣ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ತುಲಸೀ ಪೂಜೆಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಜಾಲಂಧರನ ಪತ್ನಿಯಾದ ವೃಂದೆ ತುಲಸಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಳೆಂದು ಪದ್ಮಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ತುಲಸೀ ವೃಂದಾವನದೆದುರು ಪೂಜಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಾದಿಗಳನ್ನು ತಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ದೇಶಕಾಲಾದಿಗಳನ್ನು ಉಚ್ಛರಿಸಿ “ಅಸ್ಮಾಕಂ ತುಲಸೀ ದಾಮೋದರ ಪ್ರಸಾದ ಸಿದ್ಧಿದ್ವಾರ ಕಲ್ಯಾಣಾದಿ ಅಭೀಷ್ಟ ಸಿಧ್ಯರ್ಥಂ ದಾಮೋದರಾತ್ಮಕ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ತುಲಸೀ ಪೂಜಾಖ್ಯಂ ಕರ್ಮ ಕರಿಷ್ಯೇ” – ಎ೦ದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ, ಘಂಟಾನಾದವನ್ನು ಮಾಡಿ,

ತುಲಸೀ ಶ್ರೀ ಸಖೀ ಶುಭೇ ಪಾಪಹಾರಿಣಿ ಪುಣ್ಯದೇ |
ನಮಸ್ತೇ ನಾರದನುತೇ ನಾರಯಣಿ ನಮೋಸ್ತುತೇ ||

ಎ೦ದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಶಂಖಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಪೀಠ ಪೂಜಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತುಲಸೀ ಸಹಿತಂ ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರಂ ಆವಾಹಯಾಮಿ ಎ೦ದು ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಜಪವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ದೇವದೇವ ಜಗನ್ನಾಥ ಪ್ರಣತ ಕ್ಲೇಶನಾಶನ | ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನಂ ದಿವ್ಯಂ ಗೃಹಾಣ ಮಧುಸೂಧನ || ಶ್ರೀ ತುಲಸೀ ದಾಮೋದರಾಯನಮಃ || ಸಿಂಹಾಸನಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ಕುರುಷ್ವ ಮೇ ದಯಾಸಿಂಧೋ ಸಂಸಾರಾರ್ತಿ ಭಯಾಪಹ | ದಧಿಕ್ಷೀರ ಜಲೋಪೇತಂ ಗೃಹಾಣಾರ್ಘ್ಯಂ ನಮೋಸ್ತುತೇ || ಶ್ರೀ ತುಲಸೀ ದಾಮೋದರಾಯನಮಃ || ಅರ್ಘ್ಯಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ವಾಂಛಿತಂ ಕುರು ಮೇ ದೇವ ದುಷ್ಕೃತಂ ಚ ವಿನಾಶಯ | ಪಾದ್ಯಂ ಗೃಹಾಣ ಭಗವನ್ ದಾಮೋದರ ನಮೋಸ್ತುತೇ || ಪಾದ್ಯಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ಕಮಂಡಲು ಸ್ಥಿತಂ ಚಾರು ಗಂಗೋದಕಸಮನ್ವಿತಂ | ದೇವೇಶಾಚಮನಾರ್ಥಂ ಚ ತೋಯಂ ಮೇ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯತಾಮ್|| ಆಚಮನಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ|| ದಾಮೋದರನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ದಧಿಕ್ಷೀರ ಸಮನ್ವಿತಮ್ | ಮಧುಪರ್ಕಂ ಗೃಹಾಣೇದಂ ಮಯಾ ದತ್ತಂ ಹಿ ಕೇಶವಃ || ಮಧುಪರ್ಕಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ಪಂಚಾಮೃತೇನ ಸುಸ್ನಾನಂ ತಥಾ ಗಂಗೋದಕೇನಚ | ಗಂಗಾದೀನಾಂ ಚ ತೋಯೇನ ಸ್ನಾತೋಽನಂತಃ ಪ್ರಸೀದತು || ಸ್ನಾನಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ಶ್ರೀ ಖಂಡಾಗರು ಕರ್ಪೂರಂ ಕುಂಕುಮಾದಿ ವಿಲೇಪನಂ | ಭಕ್ತ್ಯಾ ದತ್ತಂ ಮಯಾ ದೇವ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಹ ಗೃಹಾಣ ವೈ ||ಗಂಧಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ನಾರಾಯಣ ನಮಸ್ತೇಸ್ತು ನರಕಾರ್ಣವ ತಾರಣ | ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತೇ ತುಭ್ಯಂ ದದಾಮಿ ವಸಾನೇ ಶುಭೇ || ವಸ್ತ್ರಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ದಾಮೋದರ ನಮಸ್ತೇಸ್ತು ತ್ರಾಹಿಮಾಂ ಭವಸಾಗರಾತ್ | ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಂ ಮಯಾದತ್ತಂ ಗೃಹಾಣ ಪುರುಷೋತ್ತಮ | ಉಪವೀತಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಸುಗಂಧಿನಿ ಮಾಲತ್ಯಾದೀನಿ ವೈ ಪ್ರಭೋ | ಮಯಾ ದತ್ತಾನಿ ದೇವೇಶ ಪ್ರೀತಿತಃ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯತಾಂ || ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ ||

ಆಮೇಲೆ ಅಂಗಪೂಜೆ, ಪುಷ್ಪಪೂಜೆ, ಆವರಣಾದಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ -

ಧೂಪೋಯಂ ದೇವದೇವೇಶ ಶಂಖಚಕ್ರ ಗದಾಧರ | ಅಚ್ಯುತಾನಂತ ಗೋವಿಂದ ಸ್ವೀಕುರುಷ್ವ ಜಗತ್ಪತೇ || ಧೂಪಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ತ್ರಿಲೋಕೇಶ ಮಹಾದೇವ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಪ್ರದಾಯಕ | ದೀಪಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ದೇವೇಶ ರಕ್ಷಮಾಂ ಭಕ್ತ ವತ್ಸಲ || ದೀಪಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ || ನೈವೇದ್ಯಂ ಗೃಹ್ಯತಾಮ್ ನಾಥ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜ್ಯೈಃ ಸಮನ್ವಿತಂ | ಸರ್ವೈಃರಸೈಃ ಸುಸಂಪನ್ನಂ ಗೃಹಾಣ ಪರಮೇಶ್ವರ || ನೈವೇದ್ಯಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ ||

ನೈವೇದ್ಯ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿ ಮಂತ್ರಪುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಶಂಖದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಾಕಿ “ತುಲಸೀ ಸಹಿತೋ ದೇವಸಮರ್ಪಯಾಮಿ” || ಎ೦ಬ ಮಂತ್ರದಿಮ್ದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಸೀದ ತುಲಸೀ ದೇವೀ ಪ್ರಸೀದ ಹರಿವಲ್ಲಭೇ| ಕ್ಷೀರೋದಮಥನೋದ್ಭೂತೇ ತುಲಸೀ ತ್ವಾಂ ನಮಾಮ್ಯಹಮ್ || ಅಜ್ಞಾನ ತಿಮಿರದ್ವಂಸಿನ್ ವ್ರತೇನಾನೇನ ಕೇಶವಃ | ಪ್ರಸಾದ ಸುಮುಖೋ ಭೂತ್ವಾ ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಪ್ರದೋ ಭವ ||

ಎ೦ದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ “ಕಾಯೇನ ವಾಚಾ . . . . . . . . . ಅನೇನ ತುಲಸೀ ಸಹಿತ ದಾಮೋದರ ಪೂಜಾ ಕರ್ಮಣಾ ಮಧ್ವಾಂತರ್ಗತ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪ್ರೀಯತಾಮ್ ||

ಅನಂತರ ಉದ್ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ ತಾಳ ಹಿಡಿದು ತುಲಸೀ ಸಂಕೀರ್ತನೆ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಭಗಿನೀ ದ್ವಿತೀಯಾ:-

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲಬಿದಿಗೆ ದಿನವು ಭಾವನ ಬಿದಿಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಯಮನು ತನ್ನ ಭಗಿನಿಯಾದ ಯಮುನಾ ದೇವಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಂಡುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಯಮದ್ವಿತೀಯಾ ಎ೦ದು ಹೇಳುವರು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಈ ದಿನ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಅವಳ ಹಸ್ತದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಸುಖ-ಸಂಪತ್ತುಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದೆಂದು ಯಮಧರ್ಮರಾಜನ ವರವಿದೆ.

ಭೀಷ್ಮಪಂಚಕ:-

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶೀ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಪರ್ಯಂತ ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಉಪವಾಸ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಭೀಷ್ಮಪಂಚಕ ವ್ರತ. ಈ ಭೀಷ್ಮಪಂಚಕ ವ್ರತನ್ನಾಚರಿಸಿ ಉದ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡುವುದು ವಿಶೇಷ.

ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶೀ:-

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲದ್ವಾದಶೀ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುಲಸೀ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನಿಟ್ಟು ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಗವಂತನು ಇಂದು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎ೦ದು ಭಾವಿಸಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಬಿಟ್ಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನಾದಿಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.

ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಪೂಜಾ:-

ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿ : ಸಾಂಧ್ಯಾ ಯಾಮಾತ್ಪರಂ ಯಾಮಾದರ್ವಾಕ್ ತ್ರಿಘಟಿಕಾ ಶಿವಾ |
ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿರಿತಿ ತತ್ಕಾಲಮಿತಿ ವೇದವಿದೋ ವಿದುಃ |
ಏತಸ್ಯಾಂ ತುಲಸೀಂ ದೇವೀಂ ಪೂಜಯಂತಿ ಮಹರ್ಷಯಃ ||

ಎ೦ಬುದಾಗಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದ ತ್ರಿಘಟಿಕಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಟಪ ತೋರಣಾದಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತುಲಸೀ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೀಠವನ್ನಿಟ್ಟು ಆ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಹಾಗೂ ದೇವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ದೇವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತುಲಸೀ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಓಂ ಇದಂ ವಿಷ್ಣುಃ . . . . . .ಪಾಂಸುರೇ (ವಿಷ್ಣು ಸೂಕ್ತ) ಎ೦ಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಳಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಲಸೀ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಪರಮತ್ಮನು ಎದ್ದನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಉತ್ತಿಷ್ಠೋತ್ತಿಷ್ಠ ಗೋವಿಂದ ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಗರುಡಧ್ವಜಃ |
ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಕಮಲಾಕಾಂತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಮಂಗಲಂ ಕುರು ||
ಇಯಂತು ದ್ವಾದಶೀ ದೇವ ಪ್ರಬೋಧಾರ್ಥಂ ವಿನಿರ್ಮಿತಾ |
ತ್ವಯೈವ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಾರ್ಥಂ ಶೇಷಶಾಯಿನಾ ||
ಉತ್ತಿಷ್ಠೋತ್ತಿಷ್ಠ ಗೋವಿಂದ ತ್ಯಜ ನಿದ್ರಾಂ ಜಗತ್ಪ್ರಭೋ |
ತ್ವಯಿ ಸುಪ್ತೇ ಜಗನ್ನಥ ಜಗತ್ಸುಪ್ತಂ ಭವೇದಿದಮ್ ||
ಉತ್ಥಿತೇ ಚೇಷ್ಟತೇ ಸರ್ವಂ ಉತ್ತಿಷ್ಠೋತ್ತಿಷ್ಠ ಮಾಧವಃ |
ಗತಾ ಮೇಘಾ ವಿಯಚ್ಛೈವ ನಿರ್ಮಲಂ ನಿರ್ಮಲಾ ದಿಶಃ ||
ಶಾರದಾನಿ ಚ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಗೃಹಾಣ ಮಮ ಕೇಶವಃ ||

ಎ೦ಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಆನಂತರ ಮಂಟಪದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೀಯಾಳವನ್ನಿಟ್ಟು ಶಂಖದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ತುಂಬಿ ಮೂರು ಸಲ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಅರ್ಘ್ಯ ಮಂತ್ರ :- ತುಲಸೀಸಹಿತೋ ದೇವ ಸದಾ ಶಂಖೇನ ಸಂಯುತಮ್ |
ಗೃಹಾಣಾರ್ಘ್ಯಂ ಮಯಾದತ್ತಂ ದೇವದೇವ ನಮೋಸ್ತುತೇ ||
ತುಲಸೀ ಸಹಿತಾಯ ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರಾಯ ಇದಮರ್ಘ್ಯಮ್ ||

ಆನಂತರ ದೇವರಿಗೆ, ತುಲಸಿಗೆ, ಮಂಗರತಿ ಮಾಡಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತ ಹಾಗೂ ಇತರ ವ್ರತಗಳ ಸಮಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣ ಬಿಡಬೇಕು. ಆನಂತರ ತುಲಸೀ ವಿವಾಹವನ್ನು ಗೋಧೂಳೀ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಲಕ್ಷದೀಪೋತ್ಸವ:- ದೀಪಮೂಲೇ ಸ್ಥಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೀಪಮಧ್ಯೇ ಜನಾರ್ದನಃ |
ದೀಪಾಗ್ರೇ ಶಂಕರಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ತ್ರಯೋ ದೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ||

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ದಿನ ದೀಪೋತ್ಸವವು ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಕ್ಷದೀಪೋತ್ಸವವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ.

ದೀಪಪಾತ್ರಗಳು : ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಕಂಚು, ತಾಮ್ರ, ಮಣ್ಣಿನ ಹಣತೆ

ದೀಪ : ಆಕಳ ತುಪ್ಪ, ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ, ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆಗಳು.

ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆಯು ನಿರರ್ಥಕವೆಂದೂ, ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದೆಂದೂ ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನೂ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಾರ್ತಿಕ ಹುಣ್ಣಮೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪರಾಧನೆಯನ್ನು ಅವಶ್ಯ ಆಚರಿಸಿ ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲಿ.

ವನಭೋಜನ:-

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶೀ ವೈಕುಂಠ ಚತುರ್ದಶಿ. ಈ ದಿನ ಧಾತ್ರಿಮೂಲದಲ್ಲಿ ದಾಮೋದರನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಧಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತ್ರಯೋದಶ್ಯಾಂ ಚತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಾಮಥಾಪಿ ವಾ|
ಪಂಚಮ್ಯಾಂ ವಾ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ವನಭೋಜನಮಾಚರೇತ್ ||

ಈ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ತ್ರಯೋದಶಿ, ಚತುರ್ದಶಿ, ಪೂರ್ಣಿಮೆ, ಪಂಚಮಿ, ಈ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಲಿ ಮರವಿರುವ ವನಕ್ಕೆ ಬಂಧು ಮಿತ್ರಾದಿಗಳೊಡನೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಧಾತ್ರಿಮೂಲದಲ್ಲಿ ಧಾತ್ರಿಪೂಜೆ, ಧಾತ್ರಿಹೋಮ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸುವಾಸಿನಿಯರೊಂದಿಗೆ ವನಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಪವಿತ್ರವಾದ ಮರ.

ಶೋಡಷ ಬಾಹು ನರಸಿಂಹ ದೇವರು, ಕಾಣಿಯೂರು ಮೂಲ ಮಠ

ಧರ್ಮವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲು ಭಗವಂತ ಹಲವು ಅವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ. ಅವತಾರ ಎ೦ದರೆ ಇಳಿದು ಬರುವುದು. ಅಧರ್ಮದ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಿರ್ನಾಮಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಸತ್ ಶಕ್ತಿಗಳ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಭಗವಂತ ಅವತರಿಸಿದ. ನಮ್ಮ ಮನುಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಭಗವಂತನ ಅವತಾರ. ಅನೇಕ ಅವತಾರ ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ, ನಾರಸಿಂಹ ವಾಮನ, ಪರಶುರಾಮ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಬುದ್ಧ, ಕಲ್ಕಿ ಇವುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅವತಾರ ಯಾವುದೆಂದರೆ ಅದು ನರಸಿಂಹ ಅವತಾರ.

ಒಮ್ಮೆ ಸನಕಾದಿ ಮುನಿಗಳು ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ಬಂದಾಗ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಾದ ಜಯವಿಜಯರು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಜಯವಿಜಯರು ಭಗವಂತನ ದ್ವೇಷಿಗಳಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅದು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ – ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ಶಿಶುಪಾಲ – ದಂತವಕ್ತ್ರ, ಹಾಗೂ ರಾವಣ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಎ೦ದು 3 ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಗವಂತನ ದ್ವೇಷಿಗಳಾಗಿ ಜನ್ಮತಾಳಬೇಕಾಯಿತು.

ದುಷ್ಟನಾದ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಲೋಕಕಂಟಕನಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಭಾರವಾದ. ಈತನ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಭಗವಂತ ಆತನನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಈತನ ಸಹೋದರನಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಇದರಿಂದ ವ್ಯಗ್ರಗೊಂಡ. ಭಗವಂತನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸತೊಡಗಿದ. ಹರಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಪೂಜಿಸಬಾರದು ಎ೦ದು ಘೋಷಿಸಿದ. ಒಂದುಸಲ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಕಯಾದುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂತು. ಗರ್ಭವತಿಯಾದ ಕಯಾದುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ತೆರಳಿದ. ಒಬ್ಬ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವೇ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಹಾಕಂಟಕನಾಗಿರುವಾಗ ಇನ್ನು ಆತನಿಂದ ಜನಿಸುವ ಮಗು ಹೇಗಿರಬಹುದು? ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಉಳಿಯಬಾರದು ಎ೦ದು ದೇವೇಂದ್ರನು ಕಯಾದುವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಾರದನ ದರ್ಶನವಾಯಿತು. ಆತ ದೇವೆಂದ್ರನನ್ನು ತಡೆದ. ನೀನು ಕಯಾದುವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಿವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ, ಅವಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮಗು ಹರಿದ್ವೇಷಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಹರಿಭಕ್ತನಾದ ಮಗು. ಇದರಿಂದ ದೇವೇಂದ್ರನು ಕಯಾದುವನ್ನು ನಾರದರ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು ದೇವೇಂದ್ರ ತೆರಳಿದ. ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳ ತನಕ ಈ ಕಯಾದುವಿಗೆ ನಾರದರಿಂದ ಹರಿಭಕ್ತಿಯ ಉಪದೇಶ ದೊರೆಯಿತು. ಇದು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವಿಗೆ ಪ್ರಭಾವವಾಯಿತು.

ಹಾಗಾಗಿ ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೂರವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೂ ಆಡಬಾರದಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಬಾರದ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಬಾರದು. ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವಿಗೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಗರ್ಭವತಿಯಾದ ತಾಯಿಯು ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಸಾಗಿದರೆ ಮಗುವು ಕೂಡಾ ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯ. ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಮಗನಾಗಿದ್ದರೂ ಹರಿಭಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ. ತಂದೆಗೆ ಮಗನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಹರಿ ಈ ಕಂಬದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಎ೦ದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೌದು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವು ಕಂಬಕ್ಕೆ ತುಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ನರಸಿಂಹನ ಅವತಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಒಡನೇ ನರಸಿಂಹನು ಆ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ದಿನ ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ. ದುಷ್ಟನಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರ ಹರಿಭಕ್ತನಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಈ ಅವತಾರದ ಉದ್ದೇಶ.

ವೈಶಾಖ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ನರಸಿಂಹ ಅವತಾರದ ದಿನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ನರಸಿಂಹನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ಪಾನಕಾದಿಗಳನ್ನು ನರಸಿಂಹನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಭಗವಂತನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನರಸಿಂಹ ದುಷ್ಟನನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಗಣಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಸದ್ಗುಣಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದಹಾಗೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎ೦ದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಸನ್ನ ತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿಯ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಅನುಗ್ರಹ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ.

[See post to listen to audio]