– Abhijith R. Shastry
Shastry.abhi@live.com

It is evident from Vaishnava Samprādaya that Maha Vishnu or Srimań Nārāyana is the supreme being who lives in the consciousness of every being and drives the knowledge behind every creation in this colossal multiverse. He is at the epicentre in a divine sleep, and his consort Lakshmi (Sri Devi) at his feet, hence forming the Purusha & Prakŕti duality. He is then adorned by his 8 wives (Ashta Mahishi’s) imagined as the 8 inner petals of the Mahāpadma. The bed of the flower being created from the body of Shesha and all his divine family members at sides waiting for his command – Mukhyaprāna, Brahma, Rudra, Garuda and all other devatha’s. Just imagining this make us realize that he is the ‘Sarvāntaryāmi‘.

He, being the driving force within all the Devatha’s, with each one driven by a different roopa of himself according to the appropriate ‘Tatva’, to perform assigned ‘Karma’. I have tried to create a modest listing of such Devatha’s along with the roopa of Vishnu within each of them. My sincere thanks to Chi. Anirudha Bhat, Kadandale, and few other renowned scholars for helping me with all relevant details and research.

*Note: Some of the deities orchestrate more than one Tatva, and hence, the Antaryāmi of that deity would be multiple. As these details are scattered across in Sookta’s and Samhita’s it would be difficult to collate for each deity in this article. Hence, the below listing is focussed at the most popular names of the Antaryāmi roopa that drives the deity.

The post Mahavishnu as the Antaryāmi first appeared on Shivalli Brahmins.

– Abhijith R. Shastry

The Mādhwa Sampradāya or school of thought emphasizes on Devathā Tāratamya, which relates to a complex hierarchy of Devathās (Gods). Achārya Madhwa has formulated this in detail in his many works. It is important to understand this hierarchy to understand not only the role of various Gods but also the driving force of his/her Antaryāmi, to maintain the cosmic order. As the Purusha Sūktha says, ‘He (Parama Purusha/Sri Hari/Nārāyaņa considered as the Supreme Being) is the manifestation of the cosmic multiverse’ where different universes are created and destroyed time-to-time. The subsequent 17 layers of Devathas are meant for executing various roles in maintaining this cosmic order with his supervision. In comparison we (mānavas) are not even equivalent to the mere dust particle of his feet. Lot of scholars have written in detail, sung in praise and describled about this in their works. This is a small attempt for our internet readers to illustrate this hierarchy for a beginner’s understanding, inspired from Achārya Madhwa’s Tatvasiddhānta and the work of great saint Jagannātha Dasa, Ārohana Tāratamya Sandhi (from Harikathāmrithasāra) and all my Gurudeva’s who helped me put forth this in place.

Note: Information presented here is for reference and general purposes only. We recommend going through actual scholarly works of Madhwa school of thought, for any in depth analysis of this subject.

The post Hierarchy of Gods in Dwaitha Philosophy first appeared on Shivalli Brahmins.

During this period, one should avoid DvidaLaas (ದ್ವಿದಳ) and bahu-bIja (ಬಹುಬೀಜ) vegetables.

DvidaLa refers to any seed or vegetable which when broken or fried splits into two halves. Examples of such items are All Dalls, green peas (baTani).
Bahu-bIja refers to any fruit or vegetable that contains multiple seeds and is covered by an external skin. Examples of such items are apples, grapes, pomegranate, cucumber and so on.

Vegetables & others permitted –

• Banana and banana products like balekai, Baledindu, Bale Flower, etc.
• White Dantu soppu, Agase Soppu, Karimevu, Doddipatre soppu, etc.
• Genasu, Suvarna Gadde, Saamegadde, Coconut, ginger
• otata ( Udupi side people are taking it)
• Pacha karpoora can be used for theertha (some are using)
  If Dwidala vratha is not observed, it is just like eating insects.

dvidaLa vrata sankalpa
ಕಾರ್ತಿಕೇ ದ್ವಿದಳಂ ಧಾನ್ಯಂ ವರ್ಜಯಿಷ್ಯೇ ಸದಾ ಹರೇ|
ಇಮಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ನಿಯಮಂ ನಿರ್ವಿಘ್ನಂ ಕುರು ಕೇಶವ |
kaartikE dvidaLaM dhaanyaM
varjayiShyE sadaa harE|
imaM kariShyE niyamaM
nirviGnaM kuru kEshava |

कार्तिके द्विदळं धान्यं वर्जयिष्ये सदा हरे।
इमं करिष्ये नियमं निर्विघ्नं कुरु केशव ।

DvidaLa samarpaNa mantra –
उपायनमिदं देव व्रतसंपूर्ति हेतवे ।
द्विदळं द्विजवर्याय सहिरण्यं ददाम्यहं ।
ಉಪಾಯನಮಿದಂ ದೇವ ವ್ರತಸಂಪೂರ್ತಿ ಹೇತವೇ |
ದ್ವಿದಳಂ ದ್ವಿಜವರ್ಯಾಯ ಸಹಿರಣ್ಯಂ ದದಾಮ್ಯಹಂ |
upaayanamidaM dEva
vratasaMpUrti hEtavE |
dvidaLaM dvijavaryaaya
sahiraNyaM dadaamyahaM |

Scientific reason for dwidala vratha –
It is during this period only that the dwidala dhaanyas are coming afresh. The atmosphere would have temperature (ushnaamsha). Our digestion power is reduced. That is why tamarind, vegetables are restricted. Eating vegetables during the period would reduce the capacity of our body. As such, they are restricted during the period.

After completion of Dwidala vratha, i.e..,
on Kartika Shudda Ekadashi, we have to give daana of dvidala dhaanyaas, vegetables, fruits, to brahmana with dakshine and say Krishnarpanamastu.
ಅನಿರುದ್ಧ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ದ್ವಿದಳಾಖ್ಯವ್ರತೇನ ಚ |
ಮತ್ಕತೇನಾಶ್ವಿನೇ ಮಾಸಿ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಫಲದೋ ಭವ |
अनिरुद्ध नमस्तुभ्यं द्विदळाख्यव्रतेन च ।
मत्कृतेनाश्विने मासि प्रीत्यर्थं फलदो भव ।
aniruddha namastubhyaM dvidaLaaKyavratEna cha |
matkRutEnaashvinE maasi prItyarthaM phaladO bhava |
इदं व्रतं मया देव कृतं प्रीत्यै तव प्रभो ।
न्यूनं संपूर्णतां यातु त्वत्प्रसादात् जनार्धन।
ಇದಂ ವ್ರತಂ ಮಯಾ ದೇವ
ಕೃತಂ ಪ್ರೀತ್ಯೈ ತವ ಪ್ರಭೋ |
ನ್ಯೂನಂ ಸಂಪೂರ್ಣತಾಂ ಯಾತು
ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ ಜನಾರ್ಧನ|
idaM vrataM mayaa dEva
kRutaM prItyai tava prabhO |
nyUnaM saMpUrNataaM yaatu tvatprasaadaat janaardhana|

Items which can be used during Dwidala Vratha – Rice, Wheat, Jeera, Black pepper, sesame seeds, jaggery, asafoetida, ellu (ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಮೆಣಸು, ಬೆಲ್ಲ, ಸಕ್ಕರೆ ,ಇಂಗು ) , amla powder (ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಪುಡಿ), coconut (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಕೊಬ್ಬರಿ), maida hiTTu, akkihiTTu, godhi hiTTu, rava (soji), turmeric, ghee, oils, Mustard (ಸಾಸಿವೆ) can be used for Rayara Mutt followers. Milk, Curds, Butter, etc….

Vegetables – White Dantu soppu, doddipatre soppu, curry leaves, suvarna gadde, geNasu, shaame gadde, broken wheat,

ಬಿಳಿ ದಂಟು ಸೊಪ್ಪು, ದೊಡ್ಡಿಪತ್ರೆ ಸೊಪ್ಪು, ಕರಿಮೇವು, ಸುವರ್ಣ ಗಡ್ಡೆ, ಗೆಣಸು, ಶಾಮೆ ಗಡ್ಡೆ, plantains (banana fruits, banana kai, banana flower, banana dindu – ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಬಾಳೆದಿಂಡು, ಬಾಳೆಕಾಯಿ, ಬಾಳೆ ಹೂವು,) mutts potato ಆಲೂಗಡ್ಡೆ(.Udupi side), maavina kaayi, shunti (ginger)

Some of the receipes which can be prepared –
Chatni pudi ಚಟ್ನಿ ಪುಡಿ – of curry leaves ಕರಿಮೇವು using kobbari ಕೊಬ್ಬರಿ), jeerige, menasu, amla powder, etc

Chatni ಚಟ್ನಿ – using shunti, kobbari, etc….. U can also use baale hoovu and prepare chatni

meNasina saaru ಮೆಣಸಿನ ಸಾರು – using pepper, jeera, amla powder (add milk and name it as haalu menasina saaru)

Kootu ಕೂಟು – made of baalekai, genasu
gojju ಗೊಜ್ಜು – baalekayi or genasu

raayata ರಾಯತ – of baalekayi or genasu or baaledindu, jeera raayata

paayasa ಪಾಯಸ – akki paayasa, haalu paayasa, appipaayasa, rave paayasa, godhi paayasa, coconut payasa, etc

kosambari ಕೋಸಂಬರಿ – baalehannu and baaledindu.

palya ಪಲ್ಯ of baalekaayi, genasu or suvarna gadde or shaamegadde

chitranna ಚಿತ್ರಾನ್ನ – maavinakaayi, jeera, menasu, chitranna

Tovve ತೊವ್ವೆ – as no dall can be used – u can well prepare tovve ತೊವ್ವೆ using the some portion of ಕೂಟು or ಹುಳಿ

tambuli ತಂಬುಳಿ – ತಂಬುಳಿ – made of doDDipatre soppu & jeerige will be very tasty

majjige huLi ಮಜ್ಜಿಗೆ ಹುಳಿ – ಮಜ್ಜಿಗೆ ಹುಳಿ – same ingredients in the process of preparing huLi or kootu – add majjige

bonda ಬೋಂಡ varieties – baale kayi bonda, geNasu bonda, dantu soppu bonda, akki ambode, baalekayi chips, genasu chips, suvarna gadde chips, etc.., ravaa bonda,

Dose ದೋಸೆ – akki hittu dose, neeru dose, maida dose, wheat dose, kobbari dose, etc

poori ಪೂರಿ – wheat poori, chapaati,

idli ಇಡ್ಲಿ – rava idli, akki idli,

Sweets – Akki Halva, Wheat Halva, maida halva, rava laddu, dudh peda, coconut burfi, holige, kadabu, sajjige, baadaam puri, sakkare holige, etc.

rotti – akki rotti, danTu soppu rotti, raagi rotti,

raagi mudde ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ with subji of geNasu, baaLekaayi etc

kaayi ganji ಕಾಯಿ ಗಂಜಿ – made of akki, jeera, curry leaves

The post DVIDALA VRATHA ದ್ವಿದಳವ್ರತ first appeared on Shivalli Brahmins.

The post ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ತುಳುನಾಡಿನ ಊರುಗಳು first appeared on Shivalli Brahmins.

It is evident that pilgrimages in India of significant importance, are spread all across the nation. Each one of us are supposed to visit at least a few of these in our lifetime, and are hopefully doing so too. When out of home, we are very particular about the facilities in a given Pilgrimage. The basic questions that come across our minds are ‘Where to stay?’ and ‘Whom to ask?’. In this regard, I’ve made an attempt of enlisting Contact Details** of few of the major branches of the Madhwa Mutt Institutions located all over India.

*Note: List of Uttaradi Mutt centers can be referred here http://www.uttaradimath.org/PDF/umcenters.pdf

**Please note the contact phone numbers might change over time. Please contact the parent mutt’s office if any of the phone numbers seem to be unreachable. Details of all parent mutts will be available in any Udupi Paryaaya Panchangam’s

Abhijith R. Shastry
shastry.abhi@live.com

The post Madhwa Mutts and Yatra Centers all over India first appeared on Shivalli Brahmins.

It is evident that many of us are Staunch followers of Vaishnavism and are highly interested in visiting holy abodes of Lord Vishnu. When it comes to Vaishnava Kshetrams, what comes first to our minds are the holy places – Tirupathi, Udupi, Guruvayur, Trivandrum, Saligrama, Pandarapura, Puri, Badrinath, Naimisharanya, Ayodhya, Mathura, Gaya, Haridwar, Srirangam, Srirangapattana, Ghatikachalam and Ahobilam. Many of us would have visited these places too. Indeed these places stand ahead of the places of worship of Lord Vishnu. However, there are many other places of low note and high divinity.

Lord Vishnu’s Abodes are categorized as –

1. Pancha Ranga Kshethrams (Sri Rangam, Srirangapattanam, Parimala Ranganathaswamy – Indalur, Sri Sarangapani – Kumbakonam, Appakkudathaan Perumal – Thrichy)

2. Divya Deshams (108 in number, identified by Srivaishnava Saints called Alwars)

I’ve made an attempt of enlisting a few ‘Must Visit‘ centers of worship of Lord Vishnu in South India, covering our neighboring states – Andhra Pradesh, Tamil Nadu and Kerala. I’ve taken a few references from the Wikipedia and provided links appropriate to each temple for detailed information on each temple. I insist each of us visit these ‘Punya Kshetrams‘ with family, at least once in lifetime.

1. Uppiliappan Temple, Thirunageswaram

Deity: Lord Srinivasa and Goddess Thaayar

The temple is known be next to Tirupathi and is one of the 108 Divya Desham’s of Lord Vishnu, enlisted by Sri Ramanujacharya and the Alvars of Tamil literature. The speciality of this temple is the strict non-usage of salt as an ingredient in any of the temple’s food offerings to the lord and the devotees.

The Sthalapuraanam of this temple is discussed in the Brahmanda Purana, one of the 18 Mahapuranas. The significance and the Purana behind the ‘Tulasi Mala‘ is closely associated with this deity. It is believed that Lord Srinivasa promised Goddesss Tulasi, that he shall wear the Mala first and then install Lakshmi in his chest.

Major Connecting Town: Kumbakonam

State: Tamil Nadu

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Uppiliappan_Temple

2. Sri Vatapathrasayee, Sri Andal and Sri Periyalwar Temples, Srivilliputtur

Deity: Lord Srimannarayana and Sri Bhoovaraha

This place is believed to be the place of incarnation of Lord Vishnu as Varaha, to save the Boomandala (Earth) from the demon, Hiranyaaksha. The temple is very huge and dates back to 2500 years regarding the construction. As in Puranas, Bhagavan Sriman Narayanan, during his Varaha Avataram, slayed an asuran called Kalinemi and took rest under the foot of a banyan tree, with his consorts Sri Mahalakshmi and Sri Bhoodevi in a place called Champakaranyam (old name of this place).

Major Connecting Town: Virudunagar/Madurai

State: Tamil Nadu

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Srivilliputhur_Divya_Desam

3. Mahavishnu Temple, Thirunelli

Deity: Maha Vishnu and Lakshmi

Thirunelli Temple (also Tirunelli) is an ancient temple dedicated to Lord Vishnu on the side of Brahmagiri hill in Kerala. The temple is at an altitude of about 900m in north Wayanad in a valley surrounded by mountains and beautiful forests. The temple is said to be built by Parabrahma himself to mimic the presence of Vaikunta on Earth.

Thirunelli is one of the places where devotees can perform Kshetra Kriya and Shraadha

Major Connecting Town: Mananthawady
State: Kerala
References: http://en.wikipedia.org/wiki/Thirunelli_Temple

4. Srivallabha Temple, Thiruvalla

Deity: Lord Srivallabha and Lord Sudarshana Murthy

This temple can be considered as the oldest place of temple worship/idol worship in Kaliyuga. The idol of Srivallabha was created by Vishwakarma and has been installed here by Vedavyaasa and Durvasa Saints. This temple is one of the most sacred places of Vaishnavites as it bears its culture deep in the orgin and flourishment of Vaishnavism cult in the planet. It is believed that the Srivallabha Idol was the first of its kind to descend to earth from the hands of the Devathas.

The temple protocols were set by the great Durvasa Muni, and are completely different from those of other holy temples.

Major Connecting Town: Pattanamthitta
State: Kerala
References: http://en.wikipedia.org/wiki/Sri_Vallabha_Temple

5. Narasimhaswamy Temple, Simhachalam

Deity: Lord Narasimha

This is the place where Lord Vishnu saved young Prahlada from the punishment given by his father Hiranyakashipu, who pushed him from a hillock to execute him. Simhachalam temple is located in a picturesque location, and can be admired for its natural beauty. The idol of Lord Vishnu has its feet submerged in ground, to signify the event of leaping from the sky onto this very place, in-order to save Prahlada.

Major Connecting Town: Vishakapattanam

State: Andhra Pradesh

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Simhachalam

6. Sri Sundararaja Perumal (Kallazhagar) Temple, Pazhamudircholai – Azhagar Koil

Deity: Lord Kallazhagar (The rock beauty)

The deity is the one who gave his sister’s(Meenakshi) hand to Lord Shiva. Considered as the rock beauty incarnation of Lord Vishnu – Kallazhagar, he had descended to this beautiful scenic hillock to redeem the curse on Maharishi Mandooka given by Lord Sundararaja.

Near to this temple is another pilgrim spot, dedicated to Lord Subrahmanya – Pazhamudircholai (One of the 6 abodes of Lord Shanmuka)

Major Connecting Town: Madurai

State: Tamil Nadu

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Azhagar_temple

7. Pundarikaaksha Temple, Thiruvellarai

Deity: Sri Pundarikaaksha

The only form of Vishnu as Pundarikaaksha worshipped here. It is one of the 108 Divyadesam dedicated to Vishnu, who is worshipped as Pundarikakshan and his consort Lakshmi as Pankajavalli.

The temple is believed to have been built by the Pallavas of the late 8th century AD.

Major Connecting Town: Thrichi

State: Tamil Nadu

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvellarai

8. Varadaraja Temple, Kanchipuram

Deity: Sri Varadaraja Perumal

This temple is one of the 108 Divya Desham’s of Lord Vishnu. One of the greatest Hindu scholars of Vaishnava VisishtAdvaita philosophy, Ramanujacharya is believed to have resided in this temple. The temple ws built by Pallava kings 1300 years ago and then patronised by Cholas. It is believed that when Parabrahma was performing Yajna,  Vishnu emerged with brilliance of thousand Suns as Devarajaswamy and stayed here permananently.

Major Connecting Town: Kanchipuram
State: Tamil Nadu
References: http://en.wikipedia.org/wiki/Varadaraja_Perumal_Temple

9. Kalamegha Perumal Temple, Thirumoohur

Deity: Sri Kalamegha Perumal

The temple is one of the 108 divya desham’s, and is located 12 km north-east of Madurai. It is also known as Mohanapuram and Mohanakshetra. The temple is more than 2000 years old.The Prathanasayana appearance of the main deity is not found anywhere in 108 divya desam temples. Also, the Sudarshana Chakra of deity is famous.

Major Connecting Town: Melur, Madurai
State: Tamil Nadu
References: http://en.wikipedia.org/wiki/Thirumohoor_Kalamegaperumal_Temple

10. Bhakthavatsala Temple, Thirunindravur

Deity: Sri Bhakthavatsala and Mahalakshmi

This temple is built during the Pallava era, and is estimated to be 1500 years old. It has a 5 tier gopuram at the entrance. The statue of the deity is about 10 feet.

As per legends, Lord Vishnu was worshipped by Varuna in this place.

Major Connecting Town: Chennai

State: Tamil Nadu

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Bhaktavatsala_Perumal_Temple,_Thirunindravur

11. Vaikuntanatha Perumal Temple, Srivaikuntam

Deity: Sri Vaikuntanatha

This temple is one of the 108 Divya Desham’s of Lord Vishnu and one of the ‘Nava Tirupathi’ Temples on the banks of Thamarabharani river near Thirunalveli. This temple also has a shrine for Lord Kailasanatha(Shiva) in the form of Nataraja. It is known for the intricate carvings all over its walls and the Gopuram.

Major Connecting Town: Thirunalveli

State: Tamil Nadu

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Srivaikuntanathan_Permual_Temple

12. Poornathrayesha Temple, Tripunithura

Deity: Sri Santhana Gopalaswamy

This temple is the place that hosts the world famous Elephant festival in Kerala. It is well believed that childless couples will be blessed with children on praying Poornathrayesha. This temple is believed to have existed since Dwapara Yuga, however, it was rebuilt in 1921.

The temple is considered among the greatest temples in Kerala, for its annual Utsavam – Vrishchikotsavam (The Elephant Festival)

Major Connecting Town: Cochin

State: Kerala

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Sree_Poornathrayeesa_Temple

13. Janardhana Temple, Varkala

Deity: Lord Janaardhanaswamy

This is a shore temple often referred to as Dakshina Kashi. The main deity of this sthalam is Sri Janarthana Swami. The deity is found in standing position facing his face towards the east. His right hand is position as if he is performing “Aachamanam”. His right hand is raised towards his mouth and legends say that if his hand goes nearer to his mouth, the world will come to an end. It is believed to happen at the end of the Kali Yuga.

Major Connecting Town: Thiruvananthapuram

State: Kerala

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Varkala_Sree_Janardhanaswamy_Temple

14. Paarthasarathy Temple, Aranmula

Deity: Sri Paarthasarathy

This temple hosts the annual snake-boat race, renowned all over the world. It is one of the 108 Divya Desham’s of Lord Vishnu.

The temple is dedicated to Parthasarathy, Lord Krishna’s role as Arjuna’s Charioteer in the Mahabharatha war. The temple is on the left bank of the Pampa River. The sacred jewels of Ayyappan are taken in procession to Sabarimalai each year from Pandalam, and Aranmula Temple is one of the stops on the way.

Major Connecting Town: Pattanamthitta

State: Kerala

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Aranmula_Parthasarathy_Temple

15. Navamukunda Temple, Thirunavaya

Deity: Sri Navamukunda Gopalakrishna

According to the local legends, goddess Lakshmi and Gajendra, the king of the elephants, worshiped god Vishnu here with lotus flowers from a lake nearby; with the two devotees using flowers from the same source, its supply dwindled, and Gajendra appealed to Vishnu, who took Lakshmi by his side on the same throne and accepted worship offered by Gajendra. It is interesting that the image of Nava Mukundan is portrayed only from above the knee, the rest of the image being concealed within the ground.

Major Connecting Town: Malappuram

State: Kerala

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Thirunavaya_Temple

16. Lakshmanaperumal Temple, Thirumoozhikkulam

Deity: Lakshmana Swamy

The mythology behind the name of this place is Hareetha Maharshi did penance and meditation on the banks of river Poorna(Chalakudy River). Lord Mahavishnu got impressed by the dedication of the Maharshi and appeared before him on the beginning of the Kali yuga. Lord Vishnu gave some advices to Hareetha Maharshi to overcome the difficulties in Kali yuga. These advices are called “Thiru Mozhi” meaning ‘Sacred Words’. And thereafter this place got its name as “Thirumozhi kalam” – kalam means place.

Major Connecting Town: Ernakulam

State: Kerala

References:http://en.wikipedia.org/wiki/Thirumoozhikkulam_Lakshmana_Perumal_Temple

17. Sri Vamana Temple, Thrikkakara

Deity: Vamana Perumal

Avathara Sthalam on Lord Vamana and kingdom of Bali Chakravarthy. It is also the birthplace of Onam festival. Thrikkakara Temple is one of the few temples in India dedicated to Lord Vamana.  The temple houses lithic records of historic significance, and it finds mention in many of the hymns sung by the Tamil Vaishnavite Alwars, particularly Nammalvar of the 7th-9th century CE. It is also one of the 108 Divya Desams.

Major Connecting Town: Cochin

State: Kerala

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Thrikkakara_Temple

18. Chakrapani Temple, Kumbakonam

Deity: Sri Chakraraja

Sudarshana Chakra roopa of Lord Vishnu. Rare of its kind. Like Shiva, Lord Chakrapani(Chakraraja) has a third eye on His forehead. The temple is one of the most prominent temples in Kumbakonam. The main deity here, is seen as Lord Vishnu with numerous arms each holding a different weapon, and arranged together in the shape of ‘Chakra’.

Lord Brahma, who impressed on the might of Sudarshana Chakra  installed the image of Sudarshana in the place where the temple is now located.

Major Connecting Town: Kumbakonam

State: Kerala

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Chakrapani_Temple,_Kumbakonam

19. Kodanda Rama Temple, Bhadrachalam

Deity: Sri Lakshmana Sametha Seeta Ramachandra Swamy, Bhadrachalam

Bhadrachalam is considered as a sacred place and the second famous Rama Kshetra after Ayodhya in India. It is the most visited pilgrim center in Andhra Pradesh after Tirupathi. The main Deity (moolaviraat) of Lord Rama has distinctive features here. He is in the Padmasana pose with four hands, holding the bow and arrow in the front two hands, and Conch(Shankam) and Wheel(Chakram) in the rear hands. As per Puranas, Lord Rama along with wife, Seetha and brother Lakshmana, and the countless ‘Vaanara’s were invited back to his Holy Land by Bharatha and Shatrughna, from this very place.

Bhadrachala Ramadasu, was a 17th century Indian devotee of Rama and a composer of Carnatic music. He lived in the village near Bhadrachalam, during the 17th century and is renowned for constructing this temple. His devotional lyrics to Rama are famous in South Indian classical music as His devotional lyrics to Rama are famous in South Indian classical music as Ramadaasu Keertanalu.

Major Connecting Town: Khammam

State: Andhra Pradesh

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Bhadrachalam

20. Paarthasarathy Temple, Thiruvallikeni (Triplicane)

Deity: Sri Krishna

This temple is an 8th century Hindu Vaishnavite temple dedicated to the god Krishna, located at Triplicane, Chennai. Built by the Pallavas during 800 AD, it was then patronized by the Cholas. Legend has it that the parents of the Sri Vaishnava saint, Ramanuja came to the temple and prayed to the Lord for a son and eventually the saint was born. It is also believed that the Ramanuja is none other than Parthasarathy himself who was born to revive Vishishtadvaita. Parthasarathy Temple is also considered one of the 108 Divya Deshams of Lord Vishnu.

Major Connecting Town: Chennai

State: Tamil Nadu

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Parthasarathy_Temple

21. Ananthapura Lake Temple, Ananthapura

Deity: Sri Ananthapadmanabhaswamy

This is the only lake temple in Kerala and is believed to be the original seat (Moolasthana) of Ananthapadmanabha Swami (Padmanabhaswamy temple), Thiruvananthapuram. Legend has it that this is the original site where Ananthapadmanabha settled down. The temple’s lake is also home to a crocodile named Babiya, which is supposed to be the guard of the temple. When one dies, another mysteriously takes its place.

Major Connecting Town: Kasaragod

State: Kerala

References: https://shivallibrahmins.com/tulunaadu-temples/kasaragod-taluk/ananathapura-lake-temple/

22. Cheluva Narayana Temple, Melkote

Deity: Cheluvanarayana Swamy, Yoga Narasimha

Melukote or Melkote in Pandavapura taluk of Mandya district, Karnataka, is one of the sacred Vaishnava Kshetrams in Karnataka. The place is also known as Thirunarayanapuram. It is built on rocky hills known as Yadavagiri or Yadugiri overlooking the Cauvery valley and about 51 km from Mysore.

Early in twelfth century, the great Srivaishnava saint Sri Ramanujacharya took up his residence and lived here for about 14 years (said so). It thus became a prominent centre of the Srivaishnava sect of Brahmins, who obtained from the Hoysala king Vishnuvardhana, who had become a follower of the Acharya, an assignment of the fertile tracts of land in the neighbourhood, especially of the Ashta Gramas, on either bank of the Cauvery. On the top of the hill is an impressive temple of Yoga Narasimha. This place is renowned for the Vairamudi Utsava held every year.

The town is also home to the Academy of Sanskrit Research, an institution that was founded in 1977, by the Government of Karnataka. There is also a library that houses 11,000 manuscripts and 35,000 books in Sanskrit.

Major Connecting Town: Mandya

State: Karnataka

References: http://en.wikipedia.org/wiki/Melukote

23. Parimala Ranganatha Temple, Indalur

Deity: Parimala Ranganatha and Parimala Ranganayaki

Parmila Ranganatha Temple is a Pancha Ranga Kshetra on the banks of river Kaveri and one of most celebrated Divya Desham of Lord Vishnu. Legend has it that the demons Madhu and Kaitabha stole the Vedas, and disappeared into the sea; Vishnu came down in the form of Matsya avataram and restored the vedas, and restored their fragrance, hence the name Sugandhaaranyam, and Parimala Ranganathar and Parimala Ranganayaki. The temple premises attracts the devotees by the pleasant fragrance of the countless flowers on the idol Ranganatha, which is 12 foot in length in a Sleeping Posture, and made of green-stone.

Legend also has it that Chandra (the moon) was cured of an affliction after bathing in the Kaveri and offering worship here. The history of the temple speaks the greatness of Ekadashi Vrata/fasting, that is the devotee committed to this prayer, should spend the whole day only with thoughts of Lord without consuming even a drop of water.

Major Connecting Town(s): Mayiladuthurai, Kumbakonam

State: Tamil Nadu

Reference: http://indianmandirs.blogspot.in/2013/11/parimala-ranganatha-perumal-temple-in.html

|| Oṃ tad viṣṇoḥ paramam padam sadā paśyanti sūrayaḥ: ||

The post Vaishnava Kshetrams of South India, that are of low Note but high Divinity first appeared on Shivalli Brahmins.

There are numerous controversial stories that spell the tale of Brahmin inhabitants in the Malabar region of Southern coast of India (Kerala). The present day Karnataka coast was also a part of this region in the history. However, this belt of land was a bit different from that of the Kerala coast, due to the language of its inhabitants, Tulu. The region was hence called, the Tulunaadu.

But when did the Tulunaadu come into existence? When did Brahminism come to existence in this region? Why are the Brahmins of this region important to the cultural history of South-India? There would be appropriate answers to all these questions, somewhere in this planet, but I have got some approximate answers. Thanks to the preservation of historic tales of various temples of the region, I could conclude on a few things about the questions above.
There is an astonishing ‘Purana’ behind the flourishing of Brahminism of this region, which is closely related to a famous ancient temple in the town of Thiruvalla, in Kerala. The temple is none other than, the Srivallabha Sudarshanamurthy Temple, attributed to Lord Vishnu. This temple is one of the largest in South India, covering 8.5 acres of land boxed up with 12 foot high walls built during B.C. 57 approx. (2050 years ago). There are many unique customs in this temple, whose uniqueness is described as below (Ref: Wikipedia)

“Vishnu at Srivallabha Temple is being worshipped his cosmic, original and transcendental form, Purusha which can be understood from –

1. Using different Moola Manthra (fundamental hymn) for different aspects of Purusha contrary to the strict usage of only a single fundamental hymn in all temples,
2. Sanctum-sanctorum is built in such a way that the top and bottom of the deity can’t be seen as Viratpurusha has no origin and end,
3. Peetha Pooja which is mandatory in all Vaidika temples is not done here as Purusha is devoid of origin and end,
4. Dressing up the deity only with white or saffron clothes contrary to popular yellow clothing used for Vishnu temples of Vaidika Sampradaya which suggests the eternity of Purusha and,
5. The rituals and customs followed in the temple include all Shaiva, Vaishnava and Shakteya worshipping that are now in practice in Vaidika Sampradaya because Purusha being the ultimate and others being only aspects of Purusha. Generally all Malabar temples follow Vaidika School of worship based on the book Tantrasamuchayam. But Srivallabha Temple doesn’t follow Tantrasamuchayam and follows its own School called ‘Pancharaathra Vidhaanam’.

The worship protocols were set by Durvasa Maharishi, when the Srivallabha Idol ascended to earth from the hands of Vishwakarma and Samudradeva during Dwapara Yuga. It is to be noted that the temple has never changed its worship protocols since 59 BC and it is doubtful that any other temple follows such an ancient system.”

With the above brief description of the Srivallabha temple, we can now get into the story of how this temple and its deity are connected to the existence of the Brahmin society in the Malabar and Tulunaad regions. The story of the Srivallabha idol being installed in this place is a really fascinating one, which would provide answers to questions mentioned above.

Purana: During the Kritha Yuga, Viratpurusha of Lord Vishnu appeared to Brahma during the process of ‘Srishti’. He understood the Lord as he could and later on continued worshipping Purusha in an idol created by Vishwakarma from energy concentrated out of extreme power and vehemence of Purusha. This idol was then handed over by Brahma to Samudradeva (king of Oceans), to worship as per his protocols. The idol was worshipped by Sreedevi, Samudradeva’s daughter, to such an extent that Lord Vishnu promised to marry her and install her in his heart. This sacred idol is none other than the Srivallabha (Lakshmi’s Husband) idol. This idol was then gifted to Lord Krishna by Samudradeva during the Dwapara Yuga during the construction of the Dwaraka city. It was installed in the presence of Satyaki by Vedavyaasa, and Vishwakarma built a large temple for the same. But when Dwapara Yuga came to an end, the idol was handed over to Garuda by Satyaki, to hide it safe, for the humans in Kaliyuga to worship. Garuda went to Ramanaka Island and worshipped it there. When the time for Garuda to leave the earth reached, he had hidden the idol in the ‘Bhadra’ deep of ‘Netravathi River’ (in present day Dakshina Kannada Dist., Karnataka). It’s high time to understand the importance of Tulunaadu from this incident – for thousands of years the waters of Netravathi had protected the solemnest, foremost and the invincible form of Lord Vishnu created by Vishwakarma, worshipped by Parabrahma, Vedavyaasa, Samudradeva, Krishna, Durvasa and Sreedevi. Perhaps, the Srivallabha Idol is the first of its kind when it comes to Idol Worship in Hinduism…!!!!

History: Approximately, 5000 years ago (B.C. 2998), there were 3000 Brahmin families in a place called Mallikavanam (presently the town of Thiruvalla, Pattanamthitta District of Kerala. These Brahmins were stringent followers of Lord Vishnu and they had a very dedicated approach in following the Ekadashi Vratha. A prominent female in this society, named Sreedevi Antharjanam was also a stringent follower of the Ekadashi Vratha throughout her life. During her old age, she found it very difficult to follow the Vratha since the Brahmacharis, (to whom she had to perform Paada Pooja ceremony on the final day of Vratha) were then killed by a demon (man slaughterer/dacoit) called Thokalaasuran. No Brahmachari could either enter or leave Mallikavanam due to this demon. Hence, she cried in front of her idol of Vishnu requesting not to break her custom that she had been following from many years. Immediately a Brahmachari boy appeared in front of her house and Antharjanam became glad to see him and asked him to come after bath since she needed to complete rituals of Ekadashi. The boy silently went to the place of the demon and killed it using the Sudarshana Chakra. Antharjanam performed the rituals in harmony and paid respects to the Brahmachari. The residents of Mallikavanam were surprised to know how the demon was killed. Then the brahmachari removed his ‘Uthareeyam’ (dress covering his chest) showing his chest adorned with Sreevatsam and goddess Lakshmi residing there, for Antharjanam to be confirmed that he was lord Vishnu only and on showing his Vishwaroopam, Antharjanam along with her servant and servant’s son got salvation by merging with Him. This incident happened on ‘BC 2998’ and thereafter Mallikavanam became famous as Chakrapuram. As per Antharjanam’s wishes a temple was built for the Sudarshana Chakra in this place.

Around 2900 years after this incident, approx. B.C. 57, King Cheraman Perumal visited the temple and his wife Queen Cherumthevi expressed her wish to build a shrine for Vishnu also attached with it rebuilding the whole structure. They ordered a Vishnu’s idol from Tamilakam after the temple construction. One night the Queen had a dream in which Garuda disguised as a Brahmin informed her about Sreevallabha’s idol and asked to install it there. With the help of Tulu Brahmins, King Cheraman brought the idol to Chakrapuram from the Netravathi River Bank where Garuda had hidden it during the end of Dwapara Yuga. But during installation ceremony, the idol didn’t fit to its Peetham or seat, the priests felt something supernatural and everyone came out near Jalavannthy. Then they heard celestial instruments being played and chanting of Vedic hymns from inside. As they rushed and opened altar door, they saw the idol installed at right place with blazing light everywhere and a couple of bananas in an arecnut palm leaf in front of the idol. Two celestial beings came out of the sanctum-sanctorum and disappeared on eastern bank of Jalavanthy and they were Durvasa and Vedavyasa. The completion of the temple was then performed by the then Architectural Legend, Uliyannoor Perumthatchan. The Pooja Samskaaram was then assigned to the Tulu Brahmins who brought the idol to this place. The set of handful of such Brahmins have not left this place for generations, till now. These Brahmins have now converged into the Malayalam sect of Brahmins and do not speak Tulu anymore.

It is told that, the first of the priests who worshipped the Srivallabha Idol in the temple had their Mantra Upadesha from the sages Durvasa and Vedavyaasa, themselves.

[Ref. : http://en.wikipedia.org/wiki/Sri_Vallabha_Temple; http://srivallabhatemple.org]

It is now evident that both the Tulu and Malabar Brahmins had their roots dating back to 3000 years (or more), contradicting to the Aryan history of migration to this region 2500 years ago.

The post The Tulu Brahmins – Limelight on The beginnings first appeared on Shivalli Brahmins.

ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿ೦ದುಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೂಕ್ತ ವಾಗಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕೆ೦ಬ ವಿಧಿಯಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿ೦ದಲೂ ನಿತ್ಯವೂ ಮಲಿನವಾದ ದೇಹ ಶುದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಯಾವ ಕಮ೯ಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು.

ಸ್ನಾನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳು.

ಮ೦ತ್ರ೦ ಭೂಮ೦ ತಥಾ ಅಗ್ನಿ೦ ವಾಯುವ್ಯ೦ ದಿವ್ಯಮೇವಚ: |

ವಾರುಣ೦ ಮಾನಸ೦ ಚೈವ ಸಪ್ತ ಸ್ನಾನಾನ ಅನುಕ್ರಮಾತ ||

ಸ್ನಾನವನ್ನು ಗೌಣಸ್ನಾನ, ಮುಖ್ಯಸ್ನಾನ ಎ೦ದು ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿ೦ಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾರುಣ ಸ್ನಾನವು (ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳಗಿ) ಮುಖ್ಯ ಸ್ನಾನವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಧ.

(೧)ನಿತ್ಯಸ್ನಾನ(೨)ನೈಮಿತ್ತಿಕಸ್ನಾನ(೩)ಕಾಮ್ಯಸ್ನಾನ

(೪)ಕಾಲಾ೦ಗಸ್ನಾನ (೫)ಕರ್ಮಾ೦ಗಸ್ನಾನ (೬)ಕ್ರಿಯಾಸ್ನಾನ.

ಇದರಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಸ್ನಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಮಾಡಲೇಬೇಕು.

ವಾರುಣಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರು ಗೌಣಸ್ನಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಗೌಣಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಏಳುವಿಧ

೧)ಮ೦ತ್ರಸ್ನಾನ(೨)ಭೂಮಿಸ್ನಾನ(೩)ಅಗ್ನಿಸ್ನಾನ(೪)ವಾಯುಸ್ನಾನ

(೫) ದಿವ್ಯಸ್ನಾನ((೬)ವಾರುಣಸ್ನಾನ(೭)ಮಾನಸಸ್ನಾನ

ಮ೦ತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಆಪೋಹಿಷ್ಟಾದಿ ಮ೦ತ್ರಗಳಿ೦ದ ಮಾಜ೯ನ ಮಾಡಿಕೊ೦ಡರೆ ಅದು ಮ೦ತ್ರಸ್ನಾನ. ಭೂಮಿಯ ಶುದ್ಧ ಮಣ್ಣನ್ನು (ತುಳಸಿ ಗಿಡದ ಮೃತ್ತಿಕಾ) ಮೈಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊ೦ಡರೆ ಅದು ಮೃತ್ತಿಕಾ ಸ್ನಾನ. ಅಗ್ನಿಯಿ೦ದ ಹೋಮಹವನಗಳಿ೦ದಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಮೈಗೆ ಲೇಪಿಸಿಕೋ೦ಡರೆ ಅದು ಭಸ್ಮಾ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿ ಸ್ನಾನ (ಇದಕ್ಕೆ ಆಗ್ನೇಯ ಸ್ನಾನವೆ೦ದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ). ಗೋಧೂಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡಿದರೆ ಅದು ವಾಯುಸ್ನಾನ (ವಾಯುವ್ಯ ಸ್ನಾನವೆ೦ದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ). ಬಿಸಿಲು ಇದ್ದಾಗ ಮಳೆಬ೦ದು ಆ ಮಳೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ದಿವ್ಯ ಸ್ನಾನ.

ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹ ಇರುವ, ನದಿ, ಸರೋವರ, ಹಳ್ಳ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುಹಾಕಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನ ವಾರುಣ ಸ್ನಾನ. ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಮಾಡುವುದು ಮಾನಸ ಸ್ನಾನ. ಕುತ್ತಿಗೆಯಿ೦ದ ಕೆಳಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಕ೦ಠ ಸ್ನಾನ, ನಾಭಿಯವರೆಗೆ (ಹೊಕ್ಕಳು) ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಕಟಿ ಸ೦ಜಿತ ಸ್ನಾನ, ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಯಿ೦ದ ಒರಸಿಕೊ೦ಡರೆ ಕಾಪಿಲಸ್ನಾನ.

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯು ಒ೦ದು ಹೊತ್ತು ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಿ ,ವಾನಪ್ರಸ್ಠಾಶ್ರಮಿ ಎರಡು ಹೊತ್ತು, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮೂರುಹೊತ್ತು ತ್ರಿಕಾಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದವರು ಕ೦ಠಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂಸಹ ಅದು ಪೂರ್ಣ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗುವದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಮಧ್ವಸರೋವರ, ತ್ರಿವೇಣಿಸ೦ಗಮ, ಗ೦ಗಾ ,ಅಲಕನ೦ದಾ, ಭಾಗೀರಥಿ,ಕೃಷ್ಣಾ,ಕಾವೇರಿ,ಧವಳಗ೦ಗಾ(ಸೋದೆ),ವಿಷ್ಣುತೀಥ೯(ಸವಣೂರು) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅಧಿಕ ಪುಣ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನದಿ ಸ್ನಾನಾನಿ ಪುಣ್ಯಾನಿ ತಡಾಗೆ ಮದ್ಯಮಾನಿಚ| ವಾಪಿಕೊಪೆ ಜಘನಾನಿ ಗೃಹೇಷ್ಜತ್ಯವರಾಣಿಚ||

ನದಿ ಸ್ನಾನ ಅತ್ಯ೦ತ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದುದು. ಸರೊವರ, ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿಯ ಸ್ನಾನವು ಮದ್ಯಮ, ಭಾವಿಯಲ್ಲಿಯ ಸ್ನಾನ ಕನಿಷ್ಟವಾದುದು. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯ ಸ್ನಾನವು ಕನಿಷ್ಟವಾದುದು. ಇ೦ತಹ ಪರಿಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಾದುದು. ಕೇವಲ ದೇಹ ಶುದ್ಧಿಯಾದರೆ ಸಾಲದು ದೇಹದ ಕೊಳೆಯನ್ನು ಸ್ನಾನದಿ೦ದ ಶುದ್ಧ ಗೊಳಿಸಿದ೦ತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯ ಕೊಳೆಯನ್ನು ತೊಳೆದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ದಾಸರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ”ಹೊರಗೆ ಮಿ೦ದು ಒಳಗೆ ಮೀಯದವರ ಕ೦ಡು ಬೆರಗಾಗಿ ನಗುತ್ತಿದ್ದಾ ಪುರ೦ದರ ವಿಠ್ಠಲ ||”. ನಿಜವಾದ ಸ್ನಾನ ಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾನ ಎ೦ಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ. ಅದಕ್ಕೆ ದಾಸರು “ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿರೊ ಜ್ಞಾನ ತೀರ್ಥದಲಿ” ಎ೦ದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

The post ಸ್ನಾನ first appeared on Shivalli Brahmins.

ಕಾಲದ ಪರಿವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವ ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳೂ ಸೇರುತ್ತಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನೂರಾರು ಶಬ್ದಗಳು ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೃಷಿಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧವಾದ ಎಷ್ಟೋ ಶಬ್ದಗಳು ಬಳಕೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಜನರ ಆಡುನುಡಿಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗದ್ದೆಗೆ-ಪೈರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳು, ತೋಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳು, ತೆಂಗಿಗೆ-ತೆಂಗಿನ ಮರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳು, ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳು ಇಂದು ಜನರ ಆಡುನುಡಿಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿ ಕೇವಲ ನಿಘಂಟುವಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾಗಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದು ವಿಭಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಮೂರೋ ನಾಲ್ಕೋ ತಲೆಮಾರುಗಳು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ಆನಂದದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಜೀವನಶೈಲಿ ಇಂದು ಉದಾಹರಣೆಗೂ ಸಿಕ್ಕದಂತೆ ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಬದುಕಲು ಇಂದು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ತಲೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ತಂದೆ, ಒಂದು ತಾಯಿ, ಒಂದೋ ಎರಡೋ ಮಕ್ಕಳು. ಇದೇ ಇಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬ. ಸಂಪತ್ಸಂಪಾದನೆಯೇ ಸರ್ವಸ್ವವಾಗಿರುವ ಇಂದು ಈ ವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುವ ಪ್ರಮೇಯವೂ ಬಹಳ ವಿರಳ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಂತಹ ಪರಭಾಷೆಯನ್ನೇ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಆಡುನುಡಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪರಭಾಷಾ ಮಾನಸಪುತ್ರರು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನುಡಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ದುರ್ದೈವ. ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೋ ವಸ್ತುವನ್ನೋ ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸುವುದು ಅನ್ಯಭಾಷಾ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು. ಹೀಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ, ಪದ್ಧತಿಯ, ರೂಢಿಗತ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂಕೋಚದಿಂದಾಗಿ, ಕಣ್ಮರೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಶಬ್ದಗಳು ಇಂದು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಲುಪ್ತವಾಗಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮ- ನಮ್ಮ ತಾಯ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಶಬ್ದಗಳು ವಿಸ್ಮರಣೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂದು ಕೊನೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿಬಿಡುವುದು. ಇದೇ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಗರ್ಭವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ, ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಬಗೆಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧವಾಚಕ ಶಬ್ದಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲಪರಿಚಯವೇ ಈ ಲೇಖನದ ತಿರುಳು.

ಇದೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ : ನಿಮ್ಮ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬನನ್ನು ಕರೆದು ಕೇಳಿ : “ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಯಾರು?” ಎಂದು. ಆತ ಉಲಿಯುತ್ತಾನೆ : “ನನಗೆ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು. ಆಗ ‘ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ! ಅನಾಥ ಮಗು” ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ “ನೀನು ಯಾರೊಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದೀ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಆತ “ನಾನು ನನ್ನ ಮಮ್ಮಿ ಡ್ಯಾಡಿಯೊಟ್ಟಿಗೆ” ಎಂದು ಬಹಳ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು! “ನಿನ್ನ ಮಮ್ಮಿಯ ತಮ್ಮ ಯಾರು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯದೆ ಆತ ತಲೆ ಕೆರೆದುಕೊಂಡಾನು. ಅದರ ಬದಲು, “ನಿನ್ನ ಮಮ್ಮಿಯ ಬ್ರದರ್ ಯಾರು?” ಎಂದರೆ ಆತ ಥಟ್ಟನೆ, “ರಾಮ ಅಂಕಲ್” ಎಂದೋ “ಕೃಷ್ಣ ಅಂಕಲ್” ಎಂದೋ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು. “ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ತೋಟದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಯಾರು ಬರುತ್ತಾರೆ?” ಎಂದರೆ, “ಈಶ್ವರಪ್ಪ ಅಂಕಲ್” ಎಂದು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಉಳಿದಂತೆ ಯಾವ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೂ ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಶಬ್ದಗಳು- ‘ಅಂಕಲ್, ಆಂಟಿ’. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ, ‘ಕಸಿನ್, ಬ್ರದರ್, ಸಿಸ್ಟರ್, ನೀಸ್’! ಗಂಡುಸರೆಲ್ಲ ‘ಅಂಕಲ್’ಗಳು; ಹೆಂಗುಸರೆಲ್ಲ ‘ಆಂಟಿ’ಗಳು!

ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಒಡಹುಟ್ಟಿದ, ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿಯಾದ ‘ಸೋದರಮಾವ’ ಹಾಗೂ ಯಾರೋ ಗುರುತುಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸದವನು -ಇಬ್ಬರೂ ‘ಅಂಕಲ್’ಗಳಾದರೆ ರಕ್ತಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಯೆಲ್ಲಿ? ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಸೋದರಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸದಾಕೆಯೂ ಇಬ್ಬರೂ ‘ಆಂಟಿ’ಗಳಾದರೆ ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ‘ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ, ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರು?
ಮೇಲೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೇ ಒಂದು ೨೦-೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನೆರೆಕರೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿಮಗೆ ‘ಮಾವ, ಭಾವ, ಅತ್ತೆ, ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ದೊಡ್ಡಪ್ಪ, ನಾದಿನಿ, ಅತ್ತಿಗೆ’ ಮೊದಲಾದ ಹತ್ತಾರು ಶಬ್ದಗಳು ಅವರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಳೆದ ಒಂದೆರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲೇ ಇಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿ, ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳು ನಮ್ಮ ದಿನಬಳಕೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಹೋದರೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಶಬ್ದಗಳು ಮರೆಯಾಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗದು.

ಇಂತಹ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬಯಸುವ ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಪರಾಮರ್ಶೆಗಾದರೂ ಇರಲಿ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಾರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಂತಹ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲುಗೊಳಿಸುವ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು ಇಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಯ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳುವಿನ ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧವಾಚಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಜ್ಞಾತಿಪದಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳ ಸಂವಾದಿರೂಪಗಳನ್ನು ಇತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಡುವಾಗ ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳ, ತೆಲುಗು ಹಾಗೂ ಕೊಡವ -ಈ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸುಮಾರು ೨೦ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಲೇಖನವಿಸ್ತಾರಮಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಸಂವಾದಿಶಬ್ದಗಳಿರುವ ಇತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಕೇತಾಕ್ಷರಕ್ರಮ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
[ಕ.=ಕನ್ನಡ; ತು.=ತುಳು; ತ.=ತಮಿಳು; ಮ.=ಮಲಯಾಳ; ತೆ.=ತೆಲುಗು; ಕೊ.=ಕೊಡವ. ]

ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ-ವಿಮರ್ಶಿಸುವ-ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶೆಯ ಆನುಕೂಲ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಕಾರಾದಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಕ್ಕ (ಕ); ಅಕ್ಕೆ; ಪಳಿ/ಪಲಿ/ಪಳ್ದಿ/ಪಲ್ದಿ/ಪರ್ದಿ (ತು) :

– ತನಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದವಳು;
– ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ/ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ (ತನಗಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ) ಮಗಳು.
ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದಲೂ ‘ಅಕ್ಕ’ ಬರುತ್ತಾಳೆ.
ಗಂಡುಸಿಗೆ- ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ(ಸೊಸೆ)ಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ;
– ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗಳ ಗಂಡ(ಅಳಿಯ)ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ (ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯಳಾಗಿದ್ದರೆ) ‘ಅಕ್ಕ’.

ಇವರಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ವಯೋಮಾನದವರು ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ‘ಹಿರಿಯಕ್ಕ/ದೊಡ್ಡಕ್ಕ’; ‘ಕಿರಿಯಕ್ಕ/ಸಣ್ಣಕ್ಕ’ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ, ‘ಮಲ್ಲಕ್ಕೆ/ನೇಲ್ಯಕ್ಕೆ’ (ದೊಡ್ಡಕ್ಕ); ‘ಎಲ್ಯಕ್ಕೆ/ಸಿದ್ಯಕ್ಕೆ/ಕುಞ್ಞಕ್ಕೆ’ (ಕಿರಿಯಕ್ಕ) ಎಂದು ತುಳುವಿನಲ್ಲೂ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಗಳಿವೆ; ಸಂಬೋಧನೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇವರು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯರಿರಬೇಕು.
[ವಿ.ಸೂ.: ‘ಹಿರಿಯ/ದೊಡ್ಡ’ ಹಾಗೂ ‘ಕಿರಿಯ/ಚಿಕ್ಕ/ಸಣ್ಣ’ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ‘ಮಲ್ಲ/ನೇಲ್ಯ’ (=ದೊಡ್ಡ) ಹಾಗೂ ‘ಎಲ್ಯ/ಸಿದ್ಯ/ಕುಞ್ಞಿ/ಕಿನ್ಯ’ ಮೊದಲಾದ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳಿಗೂ ಹಚ್ಚುವ ರೂಢಿ ಇದೆ.]
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವಸೂಚಕವಾಗಿ ‘ಅಕ್ಕವ್ವ’ ಎಂದು ಬಳಸುವುದೂ ಇದೆ.

‘ಅಕ್ಕ’ ಎಂಬುದೇ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುವುದಾದರೂ ‘ಪಳಿ/ಪಲಿ/ಪಳ್ದಿ/ಪಲ್ದಿ/ಪರ್ದಿ’ ಎನ್ನುವ ಪರ್ಯಾಯಶಬ್ದಗಳೂ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ, ‘ಅಕ್ಕ’ ಎಂದರೆ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಯಾರೂ ಆಗಬಹುದು; ಆದರೆ ‘ಪಳಿ/ಪಲಿ/ಪಳ್ದಿ/ಪಲ್ದಿ/ಪರ್ದಿ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಪಳ್ದಿ’ ಎಂಬುದು ‘ಪೞ’ (ಹಳೆಯ)+‘-ಇ’ (ಸ್ತ್ರೀಪ್ರತ್ಯಯ) ಸೇರಿ ‘ಪೞಿ’ ಮತ್ತು ‘ಪೞ’+‘-ತಿ/-ದಿ’>‘ಪಳ್ದಿ’ ಅರ್ಥಾತ್ (ತನಗಿಂತ) ‘ಹಳಬಳು’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಫುರಿಸುವ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದುದಾಗಿದೆ. ಶಿವಳ್ಳಿತುಳುವಿನ ‘ಪಳಿ/ಪಳ್ದಿ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪವು ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಪಲಿ/ಪಲ್ದಿ/ಪರ್ದಿ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. (ಮೂಲದ್ರಾವಿಡದ ‘ೞ’ಕಾರವು ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಳ’ಕಾರವಾಗಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ‘ಳ/ಲ/ರ’ಕಾರಗಳಾಗಿಯೂ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗನುಸಾರ ಈ ರೂಪವೈವಿಧ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.) ‘ಅಕ್ಕ’ನಿಗೆ ಇಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ‘ಅಕ್ಕ/ಅಕ್ಕಾ’ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ‘ಪಳಿ’ ಮೊದಲಾದವು ಕೇವಲ ನಿರ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು.

[ತ. ಅಕ್ಕಾ, ಅಕ್ಕೈ, ಅಕ್ಕನ್, ಅಕ್ಕಾಳ್, ಅಕ್ಕಾಚ್ಚಿ, ಅಕ್ಕೈಚ್ಚಿ; ಮ. ಅಕ್ಕ; ತೆ. ಅಕ್ಕ; ಕೊ. ಅಕ್ಕೆ]

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಾಗಲಿ, ತುಳುವಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಈ ‘ಅಕ್ಕ’ ಎಂಬ ಸಂಬಂಧವಾಚಕವು ಸಾಮಾನ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಂಗುಸನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. (ಈಗನ ಮಕ್ಕಳು ಯಾವುದೇ ಹೆಂಗುಸನ್ನು ಕರೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ‘ಆಂಟಿ’ ಪದದಂತೆ!) ಹಲವು ವೇಳೆ ಚಿಕ್ಕ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆಯಲು ಸಹ ಈ ಪದ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ತ್ರೀವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಂಕಿತನಾಮವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ರಾಮಕ್ಕ, ತಿಮ್ಮಕ್ಕ -ಇತ್ಯಾದಿ.

ಅಜ್ಜ (ಕ); ಅಜ್ಜೆ (ತು) :

ತಾಯಿಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ತಂದೆ -ಇಬ್ಬರಿಗೂ ‘ಅಜ್ಜ’ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ‘ಅಜ್ಜೆ’ ಎಂದು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗ. (ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅಜ್ಜೆರ್’ ಎಂದು ಗೌರವಾರ್ಥಕವಾಗಿಯೂ ಬಳಸುವುದಿದೆ.) ವಿಶಾಲಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸಹ ಈ ಶಬ್ದ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ‘ಮುದುಕ’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಈ ಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಆರ್ಯ’ ಶಬ್ದವು ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಅಜ್ಜ’ ಎಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ-ತುಳುಗಳಿಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ‘ಆರ್ಯ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಗೌರವಾರ್ಹ, ಹಿರಿಯ’ ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ.
ಈ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂವಾದಿರೂಪ ‘ತಾತ’ ಎಂಬುದು. ತಮಿಳು ಹಾಗೂ ಕೊಡವ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ‘ತಾತ’ ಎಂದರೆ ‘ಅಜ್ಜ’ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ.

ಅಜ್ಜಿ (ಕ) (ತು) :

ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ -ಈರ್ವರ ತಾಯಂದಿರೂ ‘ಅಜ್ಜಿ’ಯರೇ. ಈ ಪದವು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಮಾನರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.
[ತ. ಆಯ್ಚಿ, ಆಚ್ಚಿ]
ತಾಯ್ತಂದೆಯರ ತಾಯಂದಿರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಸಮಾನರಾದ ಇತರ ಹಿರಿಯ ಹೆಂಗುಸರಿಗೂ ಈ ಪದವು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ‘ಮುದುಕಿ’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಸಹ ‘ಅಜ್ಜಿ’ ಎನ್ನುವ ಪದವು ಈ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅಣ್ಣ (ಕ); ಅಣ್ಣೆ/ಪಳಯೆ/ಪಲಯೆ/ಪರಯೆ (ತು) :

– ತನಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದವನು;
– ತನ್ನ ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ/ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ (ತನಗಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾದ) ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು.
ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದಲೂ ‘ಅಣ್ಣ’ ಬರಬಹುದು:
ಹೆಂಗುಸಿಗೆ- ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ(ಸೊಸೆ)ಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದರ;
– ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗಳ ಗಂಡ(ಅಳಿಯ)ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದರ (ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯನಾಗಿದ್ದರೆ) ‘ಅಣ್ಣ’.

ಇವರಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ವಯೋಮಾನದವರು ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಹಿರಿಯಣ್ಣ/ದೊಡ್ಡಣ್ಣ; ಕಿರಿಯಣ್ಣ/ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ, ‘ಮಲ್ಲಣ್ಣೆ/ನೇಲ್ಯಣ್ಣೆ’ (ದೊಡ್ಡಣ್ಣ); ‘ಎಲ್ಯಣ್ಣೆ/ಸಿದ್ಯಣ್ಣೆ/ಕುಞ್ಞಣ್ಣೆ’ (ಕಿರಿಯಣ್ಣ) ಎಂದು ತುಳುವಿನಲ್ಲೂ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಗಳಿವೆ; ಸಂಬೋಧನೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇವರು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯರಿರಬೇಕು.
‘ಅಣ್ಣ’ ಎಂಬುದೇ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುವುದಾದರೂ ‘ಪಳಯೆ/ಪಳಾಯೆ/ಪಲಯೆ/ಪರಯೆ’ ಎನ್ನುವ ಪರ್ಯಾಯಶಬ್ದಗಳೂ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ, ‘ಅಣ್ಣ’ ಎಂದರೆ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಯಾರೂ ಆಗಬಹುದು; ಆದರೆ ‘ಪಳಯೆ/ಪಲಯೆ/ಪರಯೆ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಪಳಯೆ’ ಎಂಬುದು ‘ಪೞ’(ಹಳೆಯ)+ಆಯೆ’ ಅರ್ಥಾತ್ (ತನಗಿಂತ) ‘ಪ್ರಾಚೀನನು’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಫುರಿಸುವ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದುದಾಗಿದೆ. ಶಿವಳ್ಳಿತುಳುವಿನ ‘ಪಳಯೆ/ಪಳಾಯೆ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪವು ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಪಲಯೆ/ಪರಯೆ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. (ಮೂಲದ್ರಾವಿಡದ ‘ೞ’ಕಾರವು ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಳ’ಕಾರವಾಗಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ‘ಳ/ಲ/ರ’ಕಾರಗಳಾಗಿಯೂ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗನುಸಾರ ಈ ರೂಪವೈವಿಧ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.)

[ತ. ಅಣ್ಣನ್, ಅಣ್ಣಾಚ್ಚಿ, ಅಣ್ಣಾ; ಮ. ಅಣ್ಣನ್; ತೆ. ಅನ್ನ; ಕೊ. ಅಣ್ಣೆ]

ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ‘ಅಣ್ಣ’ ಅಥವಾ ‘ಅಣ್ಣಾ’ ಎಂಬ ರೂಪವಿದ್ದರೆ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ‘ಅಣ್ಣಾಚ್ಚಿ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವೂ ಇದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಶ್ರೀ’ ಎನ್ನುವ ಗೌರವಸೂಚಕ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಶಬ್ದವಿರಬೇಕು. ‘ಪಿತೃಶ್ರೀ>ಪಿತಾಜಿ’, ‘ಮಾತೃಶ್ರೀ>ಮಾತಾಜಿ’ ಎಂದಿರುವಂತೆ, ‘ಅಣ್ಣಾ+ಶ್ರೀ>ಅಣ್ಣಾಜಿ>ಅಣ್ಣಾಚಿ>ಅಣ್ಣಾಚ್ಚಿ’ ಎಂದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ತಮಿಳು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗತೃತೀಯಾಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಲಿಪಿಸಂಕೇತಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ವರ್ಗಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರವನ್ನೇ ವರ್ಗತೃತೀಯಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯನಿಯಮಾನುಸಾರ ‘ಶ್ರೀ’ಯ ತದ್ಭವ ‘ಜಿ’ಯನ್ನು ‘ಚಿ’ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ತಮಿಳುಭಾಷೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಪದಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ದ್ವಿತ್ವರಹಿತ ವರ್ಗಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರವನ್ನು ವರ್ಗತೃತೀಯಾಕ್ಷರದಂತೆ ಹಾಗೂ ದ್ವಿತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಗಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರವನ್ನು ಯಥಾಪ್ರಕಾರ ದ್ವಿತ್ವಸಹಿತವಾದ ವರ್ಗಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರವಾಗಿಯೇ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ‘ಕಟಿ’ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ‘ಕಡಿ’ ಎಂದೂ ‘ಕಟ್ಟಿ’ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ‘ಕಟ್ಟಿ’ ಎಂದೇ ಉಚ್ಚರಿಸುವುದು ಆ ಭಾಷೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮ. ತದನುಸಾರ, ‘ಅಣ್ಣಾಚಿ’ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ‘ಅಣ್ಣಾಜಿ’ ಎಂದೂ ‘ಅಣ್ಣಾಚ್ಚಿ’ ಎಂದು ಬರೆದರೆ ‘ಅಣ್ಣಾಚ್ಚಿ’ ಎಂದೇ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ‘ಅಣ್ಣಾಚಿ’ ಎಂದು ಬರೆದು ‘ಅಣ್ಣಾಜಿ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ ತಮಿಳರ ಸಹಜ ಭಾಷೋಚ್ಚಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರವೇ ಸುಲಲಿತ, ಸುಕರವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಬಹುಶಃ ‘ಅಣ್ಣಾಚ್ಚಿ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಯೋಗಗೊಂಡದ್ದಿರಬೇಕು.

ಈ ‘-ಆಚ್ಚಿ’ ಪ್ರತ್ಯಯವು ‘ಅಕ್ಕ’, ‘ಅಮ್ಮ’, ‘ಅತ್ತೆ’ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳಿಗೂ ಹತ್ತುವುದುಂಟು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಥವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಅರ್ಥಸಂಕೋಚಗೊಳ್ಳುವುದೂ ಇದೆ. ಉದಾ: ‘ಅಮ್ಮಾಚ್ಚಿ’ ಎಂದರೆ ತಾಯಿಯ ತಾಯಿ (ಅಜ್ಜಿ); ‘ಅತ್ತಾಚ್ಚಿ’ ಎಂದರೆ ಅಣ್ಣನ ಹೆಂಡತಿ (ಅತ್ತಿಗೆ) ಮತ್ತು ಗಂಡನ ಸಹೋದರಿ (ಅತ್ತಿಗೆ). ಈ ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಸೀಮಿತಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅದೇನಿದ್ದರೂ ಈ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಉದ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಾಗಲಿ, ತುಳುವಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಈ ‘ಅಣ್ಣ’ ಎಂಬ ಸಂಬಂಧವಾಚಕವು ಸಾಮಾನ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಂಡುಸನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. (ಈಗನ ಮಕ್ಕಳು ಯಾವುದೇ ಗಂಡುಸನ್ನು ಕರೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ‘ಅಂಕಲ್’ ಪದದಂತೆ!) ಹಲವು ವೇಳೆ ಚಿಕ್ಕ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆಯಲು ಸಹ ಈ ಪದ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪುರುಷವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಂಕಿತನಾಮವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ರಾಮಣ್ಣ, ತಿಮ್ಮಣ್ಣ, ಕಿಟ್ಟಣ್ಣ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಅತ್ತಿಗೆ (ಕ); ಅತ್ಯೆ (ತು) :

– ಅಣ್ಣನ ಹೆಂಡತಿ;
– ಭಾವನ ಅಕ್ಕ;
– ಗಂಡನ ಅಕ್ಕ;
– ಅತ್ತೆಯ/ಮಾವನ ಮಗಳು (ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯವಳಾಗಿದ್ದರೆ) – ‘ಅತ್ತಿಗೆ’.
ವಿವವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದಲೂ ‘ಅತ್ತಿಗೆ’/‘ಅತ್ಯೆ’ ಬರಬಹುದು:
ಹೆಂಗುಸಿಗೆ- ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ(ಸೊಸೆ)ಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ;
– ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗಳ ಗಂಡ(ಅಳಿಯ)ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ -ಅತ್ತಿಗೆ.
[ತ. ಅತ್ತಾಚ್ಚಿ]

ಕನ್ನಡದ ‘ಅತ್ತಿಗೆ’ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅತ್ಯೆ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಲು ಭಾಷಾಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ‘ಗ’ಕಾರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷಾಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ‘ಯ’ಕಾರವಾಗಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ‘(ವ್ಯ)ಸ್ವ+ವ್ಯವ್ಯ+ಸ್ವ+ವ್ಯ+ಸ್ವ’ ಈ ರಚನೆಯ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವ್ಯಂಜನವು ‘ಗ’ಕಾರವಾಗಿದ್ದರೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವಾಗ ಆ ‘ಗ’ಕಾರಕ್ಕೆ ‘ಯ’ಕಾರಾದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ಅ+ತ್+ತ್+ಇ+ಗ್+ಎ=ಅತ್ತಿಗೆ>ಅ+ತ್+ತ್+ಇ+ಯ್+ಎ=ಅತ್ತಿಯೆ>ಅತ್ಯೆ; ಪ್+ಎ+ಟ್+ಟ್+ಇ+ಗ್+ಎ=ಪೆಟ್ಟಿಗೆ>ಪ್+ಎ+ಟ್+ಟ್+ಇ+ಯ್+ಎ=ಪೆಟ್ಟಿಯೆ>ಪೆಟ್ಯೆ; ಸ್+ಉ+ತ್+ತ್+ಇ+ಗ್+ಎ=ಸುತ್ತಿಗೆ> ಸ್+ಉ+ತ್+ತ್+ಇ+ಯ್+ಎ=ಸುತ್ತಿಯೆ>ಸುತ್ಯೆ -ಇತ್ಯಾದಿ. ‘ಕೊಟ್ಟಿಗೆ>ಕೊಟ್ಯೆ’, ‘ಮುಂಡಿಗೆ>ಮುಂಡ್ಯೆ’, ‘ಗಡಿಗೆ>ಕಡ್ಯೆ’ ಮೊದಲಾದವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಶಬ್ದಗಳು.

ಅತ್ತೆ (ಕ); ಮಾಮಿ (ತು) :

‘ಮಾವ’oದಿರೊಳಗಿರುವಷ್ಟು ಭೇದ ‘ಅತ್ತೆ’ಯಂದಿರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅರ್ಥಾತ್, ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂದ ‘ಅತ್ತೆ’ ಹಾಗೂ ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಒದಗಿದ ‘ಅತ್ತೆ’ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ಉಪಾಧಿ. ಸಾಂಬಂಧಿಕವಾಗಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾದರೂ ಶಾಬ್ದಿಕವಾಗಿ ಈರ್ವರಿಗೂ ನಾಮರೂಪ ಒಂದೇ.
– ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರ(ಸೋದರಮಾವ)ನ ಹೆಂಡತಿ;
– ತಂದೆಯ ಸಹೋದರಿ;
– ಹೆಂಡತಿಯ ಅಥವಾ ಗಂಡನ ತಾಯಿ.
[ತ. ಅತ್ತೈ, ಅತ್ತೈಚ್ಚಾರ್ (ಸೋದರತ್ತೆ), ಅಮ್ಮಾಮ್ಮಿ (ಅತ್ತೆ), ಅಮ್ಮಾಂತಿ (ಸೋದರಮಾವನ ಹೆಂಡತಿ); ಮ. ಅಮ್ಮಾಯಿ, ಅಮ್ಮಾವಿ; ತೆ. ಅತ್ತ; ಕೊ. ಮಾಂವಿ, ತಮ್ಮಾಂವಿ (ಸೋದರತ್ತೆ)]

ತಂದೆಯ ಸಹೋದರಿಗೆ ‘ಸೋದರತ್ತೆ’ ಎಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಸೋದರಮಾಮಿ’ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೋದರ’ ಎನ್ನುವ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಲುಪ್ತವಾಗಿ, ಇಬ್ಬರೂ -ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಅತ್ತೆ’ ಮತ್ತು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮಾಮಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಇತರ ಕೆಲವು ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ‘ಅತ್ತೆ/ಮಾಮಿ’ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನಶಬ್ದಗಳ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಉದಾ: ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ, ‘ಅಮ್ಮಾಂತಿ’ (‘ಅಮ್ಮಾಂದಿ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ) ಎಂಬುದು ಸೋದರಮಾವನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಶಬ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಮ್ಮಾಮ್ಮಿ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಯೋಗ.

ಅಮ್ಮ – ಅಪ್ಪ (ಕ.); ಅಪ್ಪೆ – ಅಮ್ಮೆ (ತು.):

ಮಗು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳಿವು. ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಗು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲು ಉಚ್ಚರಿಸುವುದು ಓಷ್ಠ್ಯಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು. ಮೊದಲು ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಸ್ವರ- ‘ಅ’; ವ್ಯಂಜನ- ಪವರ್ಗೀಯಾಕ್ಷರಗಳಾದ ‘ಪ, ಬ ಅಥವಾ ಮ’. ಅದರಿಂದಾಗಿಯೇ, ‘ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ, ಅಂಬಾ, ಮಾ, ಮಮ್ಮಿ, ಪಾಪ, ಪೊಪ್ಪ’ ಮೊದಲಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಂಬಂಧಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕರೆಯಲು ಮಗು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಅಮ್ಮ’ ಎಂದರೆ ತಾಯಿ; ‘ಅಪ್ಪ’ ಎಂದರೆ ತಂದೆ. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪೆ’ ಎಂದರೆ ತಾಯಿ; ‘ಅಮ್ಮೆ’ (ಗೌರವಾರ್ಥಕ ಏಕವಚನ- ‘ಅಮ್ಮೆರ್’) ಎಂದರೆ ತಂದೆ. ಇವು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುವ ಪದವಾದರೂ ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಅಂತ್ಯಸ್ವರ ದೀರ್ಘತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಅಂತ್ಯಸ್ವರಕ್ಕೆ ‘ಆ’ ಎಂಬ ದೀರ್ಘಸ್ವರವು ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ‘ಅಪ್ಪಾ’ (ತಾಯೇ), ‘ಅಮ್ಮಾ’ (ತಂದೆಯೇ). ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ‘ಅಮ್ಮಾ’ ಎಂಬುದರ ಬದಲು ‘ಅಮ್ಮೆರೇ’ ಎಂದೂ ಸಾಮಾನ್ಯತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಆದರೆ ಶಿವಳ್ಳಿತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವಿಲ್ಲ.

[ತ. ಅಮ್ಮ, ಅಮ್ಮಾ, ಅಮ್ಮಾಳ್; ಮ. ಅಮ್ಮೆ; ತೆ. ಅಮ್ಮ, ಅಮ.]

ವಿಶೇಷ ವಿಚಾರ : ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪ/ಅಪ್ಪೆ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಅಮ್ಮ’ ಎಂದೂ ‘ಅಮ್ಮ/ಅಮ್ಮೆ/ಅಮ್ಮೆರ್’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈ ವೈಪರೀತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಹಳಗನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಂದೆಗೆ ‘ಅಮ್ಮ’ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಯೋಗವಿದ್ದುದು ಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಪಂಪನ ‘ಮಹಾಭಾರತ’ದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಕೃಷ್ಣ ಕರ್ಣನೊಡನೆ “ನಿನಗಮ್ಮನಹರ್ಪತಿ” [ನಿನಗೆ+ಅಮ್ಮನ್+ಅಹರ್‌ಪತಿ=ನಿನಗೆ ತಂದೆ ಸೂರ್ಯ] ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಸಂದರ್ಭವಿದೆ.
ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪೆ’ ಹಾಗೂ ‘ಅಮ್ಮೆ’ ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೊಂದಿದೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪೆ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನುದಾತ್ತ(ನೀಚಶ್ರುತಿಯ) ಎಕಾರಾಂತವಾಗಿಯೂ ‘ಅಮ್ಮೆ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಉದಾತ್ತ(ಉಚ್ಚಶ್ರುತಿಯ) ಎಕಾರಾಂತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೆ, ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ಉದಾತ್ತ(ಉಚ್ಚಶ್ರುತಿಯ) ಎಕಾರಾಂತವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಂದು, ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿಂದಲೋ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ತಂದೆಯನ್ನು ‘ಅಪ್ಪ’ ಎಂದೂ ತಾಯಿಯನ್ನು ‘ಅಮ್ಮ’ ಎಂದೂ ಸಂಬೋಧಿಸುವ/ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಕ್ರಮ ಈಗ ಬಹು ಪ್ರಚಲಿತ. ಆದರೆ ತುಳುವಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ ‘ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ’ದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ‘ಅಪ್ಪೆ’ ಎಂದೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಉದಾ: “ಅಪ್ಪ ಕೇಳಿಲೆ, ಬಂಜಿಟುಪ್ಪುಕಿ ಬಾಲೆ….” ಎಂಬ ಪದ್ಯಭಾಗ. ಅಂತೆಯೇ, ತುಳುವಿನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಹಾಕವಿ ಅರುಣಾಬ್ಜನ ‘ತುಳುಮಹಾಭಾರತೊ’ದಲ್ಲಿಯೂ “ಅಪ್ಪಟಾ ಪಿನ್‌ಪೇರಾ ಮಗ್‌ಳ್ಯೆರವುಳ್ತ್”, “ಅಪ್ಪಾ ಚೂಸ್ಟಿಡೆ ಪಿಂದ್….” ಮುಂತಾಗಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ‘ಅಪ್ಪ’ ಎಂದೇ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿವೆ.
ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ತಾಯಿಗೆ ‘ಅಪ್ಪ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದಪ್ರಯೋಗವು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ತುಳುವಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ, ‘ಅಮ್ಮ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದ ಇತರೆಲ್ಲ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಅಂಬಾ’ಕ್ಕೂ ಇದೇ ಅರ್ಥ. ಈಗ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ‘ಅಪ್ಪ’ ಮತ್ತು ‘ಅಮ್ಮ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅರ್ಥಪಲ್ಲಟಗೊಂಡು ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುವವಾದರೂ ಸಂಯುಕ್ತಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದೂ ‘ತಾಯಿ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾ: ‘ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆ’ (ಮಾತೃಭಾಷೆ), ‘ತುಳುವಪ್ಪೆ’ (ತುಳುತಾಯಿ), ‘ಅಪ್ಪೆನಾಡ್’ (ತಾಯ್ನಾಡು) ಇತ್ಯಾದಿ. ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪಲ್ಲಟಗೊಂಡರೂ ತಾಯ್ತಂದೆಯರನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆರ್’ ಎಂದೇ ಇಂದೂ ಸಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅಮ್ಮಮ್ಮ :

ತಾಯಿಯ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗ ಈ ಪದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಅಮ್ಮನ ಅಮ್ಮ’ ಎಂಬುದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವಿದು. ಮಲಯಾಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
[ಮ. ಅಮ್ಮಮ್ಮ]

ಅವ್ವ :

ಇದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಅಮ್ಮ’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಮ್ಮ’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಕೊಂಚ ವಿಭಿನ್ನಾರ್ಥ/ನೀಚಾರ್ಥ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದುದರಿಂದ ‘ಅಮ್ಮ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ‘ಅವ್ವ’ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
[ತ. ಅವ್ವಲ್, ತವ್ವಲ್; ತೆ. ಅವ್ವ; ಕೊ. ಅವ್ವ, ಅವ್ವೆ, ಅವ್ವಯ್ಯ.]

ಅಳಿಯ (ಕ); ಮರ್ಮಯೆ/ಮರ್ಮಾಯೆ (ತು), ಅರ್ವತ್ತೆ/ಅರ್ವದೆ (ತು) :

‘ಅಳಿಯ’ನಿಗೆ ದ್ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ‘ಅಳಿಯ’ಂದಿರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧ. ಒಬ್ಬ ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂದ ‘ಅಳಿಯ’; ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಒದಗಿದ ‘ಅಳಿಯ’.

(ಅ) ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅಳಿಯ :
ಗಂಡುಸಿನ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗ ಹಾಗೂ ಹೆಂಗುಸಿನ ಸಹೋದರನ ಮಗ ‘ಸೋದರ ಅಳಿಯ’. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಜಾಮಾತ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವಿದೆ. ‘ಸೋದರಳಿಯ’ನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅರ್ವತ್ತೆ/ಅರ್ವದೆ’ ಎಂದೂ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮರ್ಮಾಯೆ’ ಎಂದೂ ನಾಮಾಂತರಗಳಿವೆ.
[ಮ. ಮರುಮಕನ್; ತೆ. ಅಲ್ಲೂಡು, ಅಲ್ಲುವಾಡು]
ವಿ. ಸೂ. : ಸೋದರ ಅಳಿಯನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಅರ್ವತ್ತೆ/ಅರ್ವದೆ’ ಎಂಬುದೇ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾತೃಮೂಲೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಅರ್ಥಾತ್ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಸೋದರಳಿಯನಿಗೆ ಬರುವ ಕೌಟುಂಬಿಕಪದ್ಧತಿಗನುಸಾರ ಕೆಲವು ಜನವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟನ್ನು ‘ಅಳಿಯಕಟ್ಟು’ ‘ಅಳಿಯಸಂತಾನಕಟ್ಟು’ ಎಂದೇ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ‘ಅಳಿಯ’ (ಸೋದರಳಿಯ) ಎಂಬ ಶಬ್ದ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಯಥಾವದ್ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಪದದಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ‘ಅಳಿಯ’ ಎನ್ನುವ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಸಂಬಂಧಸೂಚಕವಾಗಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ.

(ಆ) ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅಳಿಯ :
ಸ್ವಂತ ಮಗಳ ಗಂಡ ‘ಅಳಿಯ’. ಗಂಡುಸಿನ ಸಹೋದರನ ಅಥವಾ ಹೆಂಗುಸಿನ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗಳ ಗಂಡನೂ ವಾವೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಿಯನೇ. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಈತ ‘ಮರ್ಮಯೆ/ಮರ್ಮಾಯೆ’.
ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮರ್ಮಾಯೆ’ ಎಂಬುದು ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹಾಗೂ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂದ ‘ಅಳಿಯ’ನಿಗಿರುವ ಒಂದೇ ಪದವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಅರ್ಥಸ್ಫುಟತೆಗೋಸ್ಕರ ‘ಸೋದರ’ ಎನ್ನುವ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಸೊದರ ಮರ್ಮಾಯೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ.

ಗಂಡ (ಕ); ಕಂಡಣಿ/ಕಂಡನಿ (ತು); ಮದಿಮಾಯೆ (ತು); ಪುರುಷೆ (ತು) :

ಇದು ಬಹಳ ಸರಳವಾದ ಸಂಬಂಧವಾಚಕ. ಹೆಂಗುಸಿನ ಪತಿ ‘ಗಂಡ’.

[ತ. ಕಂಟನ್ (ಕಂಡನ್ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ), ಕಣವನ್; ಮ. ಕಣವನ್]

ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ -ಸಂಬಂಧ ಒಂದೇ ಆದರೂ- ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಕಂಡಣಿ/ಕಂಡನಿ/ಕಂಡನೆ/ಕಣನ್ಯೆ’ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳಿದ್ದರೆ, ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ ಆಡುನುಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮದಿಮಾಯೆ’ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗವೂ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಆಡುನುಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪುರುಷೆ’ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗವೂ ಇದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ದ್ರಾವಿಡಮೂಲದ್ದು; ಎರಡನೆಯದು ಸಂಸ್ಕೃತಮೂಲದ್ದು. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಪುರುಷ’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ‘ಪತಿ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ತುಳುನಾಡಿಗೆ ಬಂದ ಗಂಡು ಶಿವಳ್ಳಿಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಪತಿಯಾಗಿ ‘ಪುರುಷ’ನಾದ!
ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ/ಮದ್ಮಾಯೆ’ ಎಂಬ ರೂಪಗಳಿವೆ. ಅದು ಮದುಮಗನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಹುದು. ಉತ್ತರದ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮದಿಮಾಯೆ’ ಎಂದರೆ ಮದುಮಗನೇ. ತುಳುವಿನ ಈ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲೂ ಗಂಡನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಬ್ದಗಳಿರುವ ಕಾರಣ ಮದುಮಗನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಈ ಪದದ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಆದರೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಅರ್ಥವೇ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದರೂ ‘ಮದಿಮಾಯೆ’ ಎನ್ನುವುದು ‘ಗಂಡ’ನಿಗೂ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವ ಕಾರಣ ಮದುಮಗನಿಗೆ ‘ಪೊಸ ಮದಿಮಾಯೆ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯತುಳುವಿನಲ್ಲೂ ಈ ಪ್ರಯೋಗ ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಇದೆ.

ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ/ಚಿಕ್ಕ ತಂದೆ (ಕ); ಎಲ್ಯಮ್ಮೆ/ಸಿದ್ಯಮ್ಮೆ (ತು) :

ತಂದೆಯ ತಮ್ಮ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಗಂಡ ‘ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ/ಚಿಕ್ಕ ತಂದೆ’. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಎಲ್ಯಮ್ಮೆ/ಸಿದ್ಯಮ್ಮೆ’. ಈ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ‘-ರ್’ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಗೌರವಾರ್ಥಕ ಏಕವಚನರೂಪವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾ: ಎಲ್ಯಮ್ಮೆರ್/ಸಿದ್ಯಮ್ಮೆರ್).
ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವವು ತುಳುವಿನ ಮೇಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಕನ್ನಡದ ‘ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ’ ಯಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮೆಯ್ದೋರಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ತುಳುವರಿಗೆ ‘ಎಲ್ಯಮ್ಮೆ/ಸಿದ್ಯಮ್ಮೆ’ರಿಗಿಂತಲೂ ‘ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ’ನೇ ಬಹಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ಅವನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸೊರಗಿಸಿ ‘ಚಿಕ್ಕ’ನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ! ಸಾಲದೆಂಬಂತೆ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೋದ ತುಳುವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರುವಾಗ ‘ಕಾಕ’ನನ್ನೂ ಕರೆತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ‘ಎಲ್ಯಮ್ಮೆ/ಸಿದ್ಯಮ್ಮೆ’ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಗೆ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಇಲ್ಲ! ಇವರ ಸಂಗಾತಿ ‘ಚಿಕ್ಕ’ ಮತ್ತು ‘ಕಾಕ’.

ಇನ್ನು, ಈ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳ ದಾಂಪತ್ಯ ಬಲು ಸೋಜಿಗ-ರೋಚಕ! ತುಳುವಿನ ‘ನೇಲ್ಯಪ್ಪೆ’ಯ ಗಂಡ ‘ನೇಲ್ಯಮ್ಮೆ(ರ್)’; ‘ಮಲ್ಲಪ್ಪೆ’ಯ ಗಂಡ ‘ಮಲ್ಲಮ್ಮೆ(ರ್)’; ‘ಎಲ್ಯಪ್ಪೆ’ಯ ಗಂಡ ‘ಎಲ್ಯಮ್ಮೆ(ರ್)’; ‘ಸಿದ್ಯಪ್ಪೆ’ಯ ಗಂಡ ‘ಸಿದ್ಯಮ್ಮೆ(ರ್)’; ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ನ ಗಂಡ ‘ದೊಡ್ಡಪ್ಪ’; ‘ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ’ನ ಗಂಡ ‘ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ’ -ಪಾಪ, ಈಗ ಈತ ಸೊರಗಿ ‘ಚಿಕ್ಕ’ನಾಗಿದ್ದಾನೆ! ಈ ‘ಚಿಕ್ಕ’ನ ಹೆಂಡತಿ ‘ಚಿಕ್ಕಿ’. (ಆದರೆ ‘ಕಾಕ’ನ ಹೆಂಡತಿ ‘ಕಾಕಿ’ಯಾಗಿಲ್ಲ!)

ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ/ಚಿಕ್ಕ ತಾಯಿ (ಕ); ಎಲ್ಯಪ್ಪೆ/ಸಿದ್ಯಪ್ಪೆ/ಕುಞ್ಞಪ್ಪೆ (ತು) :

ತಾಯಿಯ ತಂಗಿ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಹೆಂಡತಿ ‘ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ/ಚಿಕ್ಕ ತಾಯಿ’. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸಂವಾದಿ ಶಬ್ದಗಳಿವೆ. ‘ಎಲ್ಯಪ್ಪೆ/ಸಿದ್ಯಪ್ಪೆ/ತಿದ್ಯಪ್ಪೆ/ಕುಞ್ಞಪ್ಪೆ/ಕಿನ್ಯಪ್ಪೆ’. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಪದಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಟಕಗಳು: ‘ಎಲ್ಯ/ಸಿದ್ಯ/ತಿದ್ಯ/ಕುಞ್ಞಿ/ಕಿನ್ನಿ’ (=ಚಿಕ್ಕ)+ಅಪ್ಪೆ’ (=ತಾಯಿ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಿದ್ಯಪ್ಪೆ’ ‘ಸಿದ್ದಿ’ಯಾಗಿಯೂ ‘ತಿದ್ಯಪ್ಪೆ’ ‘ತಿದ್ದಿ’ಯಾಗಿಯೂ ಸೊರಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಕನ್ನಡದ ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ ತುಳುವಿಗೆ ಬಂದಾಗ ‘ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ’ನನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಳು. ತುಳುವಿಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಆಕೆ ತನ್ನ ಸಹಜರೂಪ ‘ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ’ನ ಜೊತೆಗೆ ‘ಚಿಕ್ಕಿ’ಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರವನ್ನೂ ಪಡೆದಳು. ಇತ್ತೀಚೆಯ ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬರೂ -ಮೂಲತಃ ತುಳುವರೊಳಗೆ ಇದ್ದವರು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದೊಳಗಿಂದ ಬಂದವರು- ತುಳುವರಿಗೆ ಚಿಕ್ಕತಾಯಂದಿರಾಗಿದ್ದರು! ಆದರೆ ಈಗ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾದ ‘ಎಲ್ಯಪ್ಪೆ/ಸಿದ್ಯಪ್ಪೆ/ಕುಞ್ಞಪ್ಪೆ’ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ತುಳುವರನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಬಿಟ್ಟಗಲಿದ್ದಾರೆನ್ನಬಹುದು. ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯವರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇವರು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರಷ್ಟೆ. ಆ ತಲೆಮಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಇವರೂ ಅದೃಶ್ಯರಾಗಬಹುದು.

ತಂಗಿ (ಕ); ತಂಗಟಿ/ತಂಗಡಿ/ಸಂಗಟಿ/ಸಂಗಡಿ; ಮೆಗ್ದಿ/ಮೆಗಿ (ತು) :

– ತನಗಿಂತ ಬಳಿಕ ಹುಟ್ಟಿದವಳು;
– ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ/ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ (ತನಗಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವಳಾದ) ಮಗಳು.
ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದಲೂ ‘ತಂಗಿ’ ಬರುತ್ತಾಳೆ:
ಗಂಡುಸಿಗೆ- ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ(ಸೊಸೆ)ಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ;
– ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗಳ ಗಂಡ(ಅಳಿಯ)ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರಿ (ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನಗಿಂತ ಕಿರಿಯಳಾಗಿದ್ದರೆ) ‘ತಂಗಿ’.

[ತ. ತಂಕೈ, ತಂಕೈಚ್ಚಿ, ತಂಕಚ್ಚಿ (‘ತಂಗೈ, ತಂಗೈಚ್ಚಿ, ತಂಗಚ್ಚಿ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ); ಮ. ತಂಕ, ತಂಕಚ್ಚಿ (‘ತಂಗ, ತಂಗಚ್ಚಿ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ); ಕೊ. ತಂಗೆ]

‘ತಂಗಟಿ/ತಂಗಡಿ/ಸಂಗಟಿ/ಸಂಗಡಿ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿರುವವು. ‘ಮೆಗ್ದಿ’ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೂಪ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮವೇನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವುದೂ ಇದೆ.
‘ತಂಗಟಿ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪ ತಮಿಳು ಮಲಯಾಳಗಳ ‘ತಂಗಚ್ಚಿ’ಗೆ ಸಮೀಪತರವೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ‘ತ’ಕಾರ ‘ಸ’ಕಾರವಾಗುವುದು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಸಾಮಾನ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ, ‘ತಂಗಟಿ/ಸಂಗಟಿ’ ರೂಪಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಇನ್ನು, ‘ಟ’ಕಾರ ‘ಡ’ಕಾರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವಾಗುವುದೂ ತುಳುವಿನ ಭಾಷಾಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ‘ಎನ್ನಟ~ಎನ್ನಡ’ (=ನನ್ನಲ್ಲಿ/ನನ್ನೊಡನೆ), ‘ಕನ್ನಡಿ~ಕನ್ನಟಿ’ (ಕನ್ನಡಿ), ‘ಕತ್ತಿಟ್~ಕತ್ತಿಡ್’ (=ಕತ್ತಿಯಲ್ಲಿ) -ಇತ್ಯಾದಿ.
‘ಮೆಗ್ದಿ/ಮೆಗಿ’ ಎಂಬುದು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ರೂಪ. ಇತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಅಥವಾ ಸಮೀಪಸಮಾನ ರೂಪದ ಶಬ್ದಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದೂ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ‘ಮೇಗು’ ಎಂದರೆ ‘ಮೇಲೆ, ಅನಂತರ’ ಎಂಬರ್ಥ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ. ‘ಮೇಗಿಗೆ’ ಎಂದರೆ ‘ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಅನಂತರದಲ್ಲಿ, ಆ ಬಳಿಕ, ಆಮೇಲೆ’ ಎಂದು ಅರ್ಥಯಿಸಿ ‘ಮೇಗೆ’+‘-ಇ’ (ಸ್ತ್ರೀಪ್ರತ್ಯಯ)>ಮೇಗಿ>ಮೆಗಿ’ ಮತ್ತು ‘ಮೇಗೆ’+‘-ತಿ/-ದಿ’ (ಸ್ತ್ರೀಪ್ರತ್ಯಯ)>ಮೇಗಿತಿ/ಮೇಗಿದಿ>ಮೆಗ್ದಿ’ ಎಂದು ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಬಹುದೇನೊ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಮೇಗಿ’ ರೂಪ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ತುಳುವಿನ ಸ್ತ್ರೀಪ್ರತ್ಯಯ ‘-ಇ’ಕಾರವು ಆದೇಶಗೊಂಡು ‘ಮೆಗಿ’ ಎಂದಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. (ಈ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.)

ತಂದೆ :

ಅಪ್ಪನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದವಿದು. ಇದು ‘ಅಪ್ಪ’ನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳಲು ಬಳಸುವ ಶಬ್ದ ವಿನಾ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದವರು ದೇವರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗ ‘ತಂದೆ’ ಎಂದು ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಉದಾ: ‘ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ತಂದೆಯೇ’ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇದು ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಯೋಗ.)

[ತ. ತಂತೈ; ಮ. ತಂತ; ತೆ. ತಂಡ್ರ್]

ತಮ್ಮ (ಕ); ಮೆಗ್ಯೆ/ಮೆಗ್ಗೆ (ತು) :

– ತನ್ನ ಬಳಿಕ ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಸಹೋದರ;
– ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ/ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ (ತನಗಿಂತ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವನಾದ) ಮಗ.
[ತ. ತಂಪಿ (‘ತಂಬಿ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ); ಮ. ತಂಪಿ, ತಂಪಾನ್ (‘ತಂಬಿ, ತಂಬಾನ್ ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ); ತೆ. ತಮ್ಮುಡು; ಕೊ. ತಮ್ಮಣ]
‘ಮೆಗ್ಯೆ/ಮೆಗ್ಗೆ’ ಎಂಬುದು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ರೂಪ. ಇತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಅಥವಾ ಸಮೀಪಸಮಾನ ರೂಪದ ಶಬ್ದಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದೂ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ‘ಮೇಗು’ ಎಂದರೆ ‘ಮೇಲೆ, ಅನಂತರ’ ಎಂಬರ್ಥ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ. ‘ಮೇಗಿಗೆ’ ಎಂದರೆ ‘ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಅನಂತರದಲ್ಲಿ, ಆ ಬಳಿಕ, ಆಮೇಲೆ’ ಎಂದು ಅರ್ಥಯಿಸಿ ‘ಮೇಗಿಗೆ>ಮೇಗಿಯೆ>ಮೆಗಿಯೆ>ಮೆಗ್ಯೆ’ ಎಂದು ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಬಹುದೇನೊ. ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳ ‘ಗ’ಕಾರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ‘ಯ’ಕಾರವಾಗುವುದು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉದಾ: ಪೆಟ್ಟಿಗೆ>ಪೆಟ್ಟಿಯೆ>ಪೆಟ್ಯೆ’, ‘ಅತ್ತಿಗೆ>ಅತ್ತಿಯೆ>ಅತ್ಯೆ’, ‘ಸುತ್ತಿಗೆ>ಸುತ್ತಿಯೆ>ಸುತ್ಯೆ/ಸುತ್ತೆ’ ಇತ್ಯಾದಿ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಮೇಗಿಯೆ’ ರೂಪ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ತುಳುವಿನ ಪುರುಷ ಪ್ರತ್ಯಯ ‘-ಎ’ ಎನ್ನುವ ಉದಾತ್ತ ಎಕಾರವು ಆದೇಶಗೊಂಡು ‘ಮೆಗಿಯೆ’ ಎಂದಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ಪದಾಂತ್ಯದ ‘ಎ’ಕಾರವು ಉಚ್ಚಶ್ರುತಿಯದ್ದು.

ತಾಯಿ :

ಇದು ಹೆತ್ತಬ್ಬೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದ. ‘ಅಮ್ಮ’ನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುವ ಶಬ್ದ ವಿನಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೇವತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳುವಾಗ, ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗ ‘ತಾಯಿ/ತಾಯಿಯೆ/ತಾಯೆ’ ಎನ್ನುವ ಪದಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೆಂಗುಸನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗಲೂ ಈ ಪದವು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಿದೆ.
[ತ., ಮ. ತಾಯ್; ತೆ. ತಾಯಿ; ಕೊ. ತಾಯಿ ‘ಅಜ್ಜಿ’]

ದೊಡ್ಡಪ್ಪ/ದೊಡ್ಡ ತಂದೆ (ಕ); ಮಲ್ಲಮ್ಮೆ/ನೇಲ್ಯಮ್ಮೆ (ತು) :

– ತಂದೆಯ ಅಣ್ಣ;
– ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಗಂಡ.
ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ‘ದೊಡ್ಡಪ್ಪ’ ಮಾತ್ರ. ಇದರ ತುಳು ಸಂವಾದಿ ಶಬ್ದ ‘ಮಲ್ಲಮ್ಮೆ/ನೇಲ್ಯಮ್ಮೆ’. ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ‘ಮಲ್ಲಮೆರ್/ನೇಲ್ಯಮ್ಮೆರ್’ ಎಂದೂ ಗೌರವಾರ್ಥಕ ಏಕವಚನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವುದುಂಟು. ಇವು ಸಂಯುಕ್ತಶಬ್ದಗಳು: ‘ಮಲ್ಲ/ನೇಲ್ಯ(=ದೊಡ್ಡ)+ಅಮ್ಮೆ(=ಅಪ್ಪ). ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವರಲ್ಲಿ ‘ಪೆರಿಯಮ್ಮೆ’ ಎಂದೂ ಶಿವಳ್ಳಿಯವರ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಪೇಮೆ’ ಎಂದೂ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳಿವೆ. (ಈ ಶಬ್ದಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನು ಈ ಲೇಖನದ ‘ಪಿಜ್ಜೆ’ ಎನ್ನುವ ಪದವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.)
ಕನ್ನಡದ ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ನ ಜೊತೆಗೆ ‘ದೊಡ್ಡಪ್ಪ’ನೂ ತುಳುವಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದಾಗಿ ‘ಮಲ್ಲಮ್ಮೆ/ನೇಲ್ಯಮ್ಮೆ/ಪೆರಿಯಮ್ಮೆ/ಪೇಮೆ’ ತುಳುವರಿಂದ ದೂರಹೋಗತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಥಾತ್, ‘ದೊಡ್ಡಪ್ಪ’ನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ತುಳುವಿನ ಮೂಲಶಬ್ದಗಳ ಕಣ್ಮರೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.

ದೊಡ್ಡಮ್ಮ/ದೊಡ್ಡ ತಾಯಿ (ಕ); ಮಲ್ಲಪ್ಪೆ-ನೇಲ್ಯಪ್ಪೆ (ತು) :

– ತಾಯಿಯ ಅಕ್ಕ;
– ದೊಡ್ಡಪ್ಪ(ತಂದೆಯ ಅಣ್ಣ)ನ ಹೆಂಡತಿ.
‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ನಿಗೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮಲ್ಲಪ್ಪೆ’ ಅಥವಾ ‘ನೇಲ್ಯಪ್ಪೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆಯಾ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ‘ದೊಡ್ಡ+ಅಮ್ಮ’ ಹಾಗೂ ‘ಮಲ್ಲ/ನೇಲ್ಯ (=ದೊಡ್ಡ)+ಅಪ್ಪೆ’ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಈ ಸಂಯುಕ್ತಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ ಮಾತ್ರ; ‘ದೊಡ್ಡ ತಾಯಿ’ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಉತ್ತರ ತುಳುನಾಡಿನ ತುಳುವರಲ್ಲಿ ‘ಮಲ್ಲಪ್ಪೆ/ನೇಲ್ಯಪ್ಪೆ’ಯ ಬದಲು ‘ಪೆರಿಯಪ್ಪೆ’, ಉಡುಪಿಯ ಶಿವಳ್ಳಿಯವರಲ್ಲಿ ‘ಪೇಪಿ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬರತೊಡಗಿದೆ. (ಇದೇ ಲೇಖನದ ‘ಪಿಜ್ಜೆ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವಿಚಾರಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಪೇಪಿ’ಯ ಶಬ್ದವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.)
ಕನ್ನಡದಿಂದ ತುಳುವಿಗೆ ಹೊಸತಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ನಿಗೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರ್ಥವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು ಈಗ ‘ಅಜ್ಜಿ’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಿಜವಾದ ‘ಅಜ್ಜಿ’ಯಂದಿರು ತಮ್ಮನ್ನು ‘ಅಜ್ಜಿ’ ಎಂದು ಮಕ್ಕಳು ಸಂಬೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದೆ (ಇನ್ನೂ ಚಿರಯುವತಿಯರಾಗಿಯೇ ಇರಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು!) ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಬ್ದ ಈಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೋಚಗೊಂಡು ‘ದೊಡ್ಡ’ ಎಂದಷ್ಟೇ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ ಎಂದರೆ ತಾಯಿಯ ಅಕ್ಕ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಹೆಂಡತಿ; ‘ದೊಡ್ಡ’ ಎಂದರೆ ‘ಅಜ್ಜಿ’! ಅಜ್ಜಿಯಂದಿರ ಮಹಿಮೆ ಅಪಾರ!!

ನಾದಿನಿ (ಕ); ಮಯ್ತೆತ್ತಿ/ಮಯ್ತೆದಿ/ಮಯ್ತೆಂತಿ (ತು) :

– ತಮ್ಮನ ಹೆಂಡತಿ;
– ಭಾವನ ತಂಗಿ;
– ಗಂಡನ ತಂಗಿ (ತನಗಿಂತ ಕಿರಿಯವಳಾಗಿದ್ದರೆ);
– ಹೆಂಡತಿಯ ತಂಗಿ;
– ಅತ್ತೆಯ/ಮಾವನ ಮಗಳು (ತನಗಿಂತ ಕಿರಿಯವಳಾಗಿದ್ದರೆ) -ಇವರೆಲ್ಲ ‘ನಾದಿನಿ’ಯರು.
[ತ. ನಾತ್ತನಾರ್, ನಾತ್ತಿ, ನಾತ್ತೂಣ್; ಮ. ನಾತ್ತೂನ್. ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ನನಾಂದರಿ, ನಾಂದಿನೀ, ನಂದಾ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದಗಳಿಗೂ ‘ನಾದಿನಿ’ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಮ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು.]
[ತ. ಮೈತ್ತುನಿ, ಮಚ್ಚಿನೀ, ಮಚ್ಚಿನಾಚ್ಚಿ, ಮಚ್ಚಿನಿಚ್ಚಿ, ಮಚ್ಚಾಳ್, ಮಚ್ಚಿ; ಮ. ಮಚ್ಚೂನಿಚ್ಚಿ; ತೆ. ಮೇನ; ಕೊ. ಮಚ್ಚಿಣಿಚಿ]
ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳುವಿನ ಈ ಎರಡು ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳು ವಿಭಿನ್ನಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಅರ್ಥಸಾಮ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತುಳುವಿನ ಮೇಲ್ಕಾಣಿಸಿದ ಶಬ್ದರೂಪಗಳನ್ನು ‘ಮೈತ್ತೆತ್ತಿ/ಮೈತೆದಿ/ಮೈತೆಂತಿ’ ಎಂದೂ ಬರೆಯುವ ರೂಢಿಯಿದೆ.

ಪಿಜ್ಜಿ (ತು) :

ಇದು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ದ. ತಾಯಿಯ ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಅಜ್ಜಿಯ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜನ ತಾಯಿಯನ್ನು ‘ಪಿಜ್ಜಿ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ‘ಪಿರಿಯ ಅಜ್ಜಿ’ ಎಂಬುದರಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ಶಬ್ದವಾಗಿರಬೇಕು. ‘ಪಿರಿಯ ಅಜ್ಜಿ>ಪಿರಿಯಜ್ಜಿ>ಪಿಜ್ಜಿ’ ಎಂಬುದು ಇದರ ನಡೆಯಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಪಿಜ್ಜೆ (ತು) :

ಇದು ಸಹ ‘ಪಿಜ್ಜಿ’ ಶಬ್ದದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ತುಳು ಶಬ್ದ. ‘ಪಿಜ್ಜಿ’ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಪುಂರೂಪವಾಗಿ ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಂಡು ‘ಪಿಜ್ಜೆ’ ಬಂದಿರಬೇಕು. (ಅಥವಾ ‘ಪಿಜ್ಜೆ’ಗೆ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವಾಗಿ ‘ಪಿಜ್ಜಿ’ ಬಂದಿರಲೂ ಬಹುದು.) ಇದರ ನಡೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಊಹಿಸಲು ಶಕ್ಯವಿದೆ: ‘ಪಿರಿಯ ಅಜ್ಜೆ>ಪಿರಿಯಜ್ಜೆ>ಪಿಜ್ಜೆ’. ತಾಯಿಯ ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ಅಜ್ಜ ಹಾಗೂ ಅಜ್ಜಿಯ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜನ ತಂದೆಯನ್ನು ‘ಪಿಜ್ಜೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
‘ಪಿಜ್ಜಿ’ ಮತ್ತು ‘ಪಿಜ್ಜೆ’ ಎಂಬವುಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ಶಬ್ದ ಇತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕದ ಕಾರಣ ಇವನ್ನು ನಿಷ್ಪನ್ನಪದಗಳೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಉಡುಪಿಯ ಶಿವಳ್ಳಿಯವರ ತುಳುನುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಪೇಪಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಪೇಮೆ’ ಎಂಬೆರಡು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ತಾಯಿಯ ಅಕ್ಕನನ್ನು ‘ಪೇಪಿ’ ಎಂದೂ ತಂದೆಯ ಅಣ್ಣನನ್ನು ‘ಪೇಮೆ’ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಪೇಪಿ’ ಎಂಬುದು ‘ಪೆರಿಯ ಅಪ್ಪೆ’ ಎಂಬುದರಿಂದಲೂ ‘ಪೇಮೆ’ ಎಂಬುದು ‘ಪೆರಿಯ ಅಮ್ಮೆ’ ಎಂಬುದರಿಂದಲೂ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಭಾವ (ಕ); ಬಾವೆ (ತು) :

– ಹೆಂಡತಿಯ ಅಣ್ಣ (ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದರೆ);
– ಗಂಡನ ತಮ್ಮ (ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದರೆ);
– ಮಾವ/ಅತ್ತೆಯ ಮಗ (ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದರೆ);
– ಗಂಡುಸಿಗೆ- ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ(ಸೊಸೆ)ಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ;
– ಸ್ವಂತ/ವಾವೆಯ ಮಗಳ ಗಂಡ(ಅಳಿಯ)ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ.
ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಭಾವುಕ’ನಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನರೂಪಗಳು ಸಂವಾದಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಮರಿಮೊಮ್ಮಗ/ಮರಿಮೊಮ್ಮಗಳು (ಕ) :

ಮೊಮ್ಮಗನ ಅಥವಾ ಮೊಮ್ಮಗಳ ಮಗು ಗಂಡಾದರೆ ‘ಮರಿಮೊಮ್ಮಗ’, ಹೆಣ್ಣಾದರೆ ‘ಮರಿಮೊಮ್ಮಗಳು’. ಇದನ್ನು ನಪುಂಸಕಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಾಗ ‘ಮರಿಮೊಮ್ಮಗು’ ಎಂದು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನರೂಪವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈಗ ‘ಪುರು ಪುಳ್ಳಿ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕ ಕೂಸಿಗೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಪುರುಬಾಲೆ’ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಪದದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದ ‘ಪುರು’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿರುವ ‘ಬಹಳ ಎಳೆಯ’ ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ‘ಪುಳ್ಳಿ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಲೆಮಾರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಸದಸ್ಯ/ಸದಸ್ಯೆ ‘ಮೊಮ್ಮಗು’. ಅದರ ಮಗು ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ‘ಪುರುಪುಳ್ಳಿ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೃಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಾವ (ಕ); ಮಾಮೆ (ತು); ಸಮ್ಮಲೆ/ತಮ್ಮಲೆ (ತು) :

ಮಾವಂದಿರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧ. ಒಬ್ಬರು ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂದ ಮಾವ; ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಒದಗಿದ ಮಾವ.

(ಅ) ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಮಾವ :
ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ಇರುವ ಮಾವಂದಿರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆ: (೧) ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರ. (೨) ತಂದೆಯ ಸಹೋದರಿಯ ಗಂಡ. (೩) ತಂದೆಯ ಭಾವ, ಮೈದುನ.
೧. ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರನಿಗೆ ‘ಸೋದರಮಾವ’ ಎನ್ನುವ ಉಪಾಧಿ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸೋದರಮಾವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿವೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಈತನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಬ್ದಗಳಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿಯೂ ‘ಮಾತುಲ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವಿದೆ. ‘ಸೋದರಮಾವ’ನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಸಮ್ಮಲೆ/ತಮ್ಮಲೆ’ ಎಂದೂ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಸೋದರಮಾಮೆ’ ಎಂದು ಇದೆ. ಇನ್ನು ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
[ತ. ಮಾಮ, ಮಾಮನ್, ಮಾಮಕನ್; ಮ. ಮಾಮನ್, ಅಮ್ಮಾನ್, ಅಮ್ಮಾವನ್, ಅಮ್ಮಾಮನ್; ತೆ. ಮಾಮ, ಮಾಮಕೂಡು; ಕೊ. ಮಾಂವ, ತಮ್ಮಾಂವ (ಸೋದರಮಾವ)]
೨. ತಂದೆಯ ಸಹೋದರಿಯ ಗಂಡನೂ ಮಾವನೇ. ತಂದೆಯ ಸಹೋದರಿಯು ‘ಸೋದರತ್ತೆ’ಯಾದ ಕಾರಣ ಆಕೆಯ ಗಂಡ ಕೇವಲ ‘ಮಾವ’ನಾಗುತ್ತಾನೆ ವಿನಾ ಸೋದರಮಾವನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಆತ ಸೋದರತ್ತೆಗೆ ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಒದಗಿದಾತ. ಅತ್ತೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದ ಆತನಿಗೆ ‘ಮಾವ’ನ ಪಟ್ಟ.
೩. ತಂದೆಯ ಭಾವ ಹಾಗೂ ಮೈದುನ ‘ಮಾವ’. ತಾಯಿ(ತಂದೆಗೆ ಹೆಂಡತಿ)ಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ದೊರಕಿದ ಭಾವ ಮತ್ತು ಮೈದುನ; ತಂದೆಯ ಸೋದರಮಾವನ ಮತ್ತು ಸೋದರತ್ತೆಯ ಮಗ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

(ಆ) ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದ ಮಾವ :
ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಒದಗುವ ಮಾವ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯ ತಂದೆ, ಹುಡುಗಿಗೆ ಗಂಡನ ತಂದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈತ ‘ಮಾವ’ನಾಗಿದ್ದರೆ, ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮಾಮೆ’ ಎಂದಷ್ಟೆ ಹೇಳಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮಾಮಣ್ಣೆರ್’ ಎಂದು ಗೌರವಸೂಚಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲೂ ‘ಮಾಮಣ್ಣೆರೇ’ ಎಂದು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಈ ಬಗೆಯ ಗೌರವಸೂಚನೆಯು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ/ಗಂಡನ ತಂದೆ ‘ಮಾಮನಾರ್’. ತುಳುವಿನ ‘ಪಾಡ್ದನ’ಗಳೆನ್ನುವ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ರೂಪ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಮುತ್ತಜ್ಜಿ (ತು) :

ಈ ಶಬ್ದವು ಸಹ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಅಜ್ಜಿ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜಿಯ ತಾಯಿಯನ್ನು ‘ಮುತ್ತಜ್ಜಿ’ ಎಂದು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಒಂದು, ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಮುದಿ’ಯು ಮೂಲಾಂಶವಾಗಿ, ‘ಮುದಿ+ಅಜ್ಜ>ಮುತ್+ಅಜ್ಜ>ಮುತ್ತಜ್ಜ’ ಎಂದು; ಎರಡು, ‘ಮೂತ್ತ’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವು ಮೂಲಾಂಶವಾಗಿ, ‘ಮೂತ್ತ+ಅಜ್ಜಿ>ಮುತ್ತಜ್ಜಿ’. ಈ ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುದಿ ಅಥವಾ ಮೂತ್ತ ಎನ್ನುವ ಮೂಲಘಟಕಕ್ಕೆ ‘ಮುದಿಯಾದ’, ‘ಹಿರಿಯ’ ಎನ್ನುವುದೇ ಅರ್ಥ. ‘ಅಜ್ಜಿ’ಗೂ ‘ಹಿರಿಯ ಅಜ್ಜಿ’ > ‘ಮುತ್ತಜ್ಜಿ’.

ಮುತ್ತಜ್ಜೆ (ತು) :

ಇದು ‘ಮುತ್ತಜ್ಜಿ’ಯ ಪುಂರೂಪ. ಅರ್ಥಾತ್, ತಾಯಿಯ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಅಜ್ಜ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜನ ತಂದೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶಬ್ದವಿಶೇಷ. ‘ಮುತ್ತಜ್ಜಿ’ಯನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ, ಇದನ್ನು ಸಹ, ‘ಮುದಿ+ಅಜ್ಜೆ>ಮುತ್+ಅಜ್ಜೆ>ಮುತ್ತಜ್ಜೆ’ ಎಂದೋ ‘ಮೂತ್ತ+ಅಜ್ಜೆ>ಮುತ್ತಜ್ಜೆ’ ಎಂದೋ ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಆ ಪ್ರಕಾರ ‘ಅಜ್ಜ’ನಿಗೂ ‘ಹಿರಿಯ ಅಜ್ಜ’ > ‘ಮುತ್ತಜ್ಜೆ’.
‘ಮುತ್ತಜ್ಜೆ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಸಾಮ್ಯವಿರುವ ಶಬ್ದಗಳು- ‘ಮೂತ್ತಪ್ಪನ್’ ಎಂದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ‘ತಾತ’ (=ಅಜ್ಜನ ತಂದೆ) ಎಂದಷ್ಟೇ ವಿನಾ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ‘ಅಜ್ಜನ ಅಜ್ಜ’ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಮಲಯಾಳದಲ್ಲಿ ‘ಮೂತ್ತಾಚ್ಚಿ’ ಹಾಗೂ ಕೊಡವದಲ್ಲಿ ‘ಮುತ್ತಾಯಿ’ ಎಂದರೆ ‘ಅಜ್ಜಿಯ ತಾಯಿ’.
ಇತರ ಕೆಲವು ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ‘ಮುತ್-’ ಎಂಬುದರಿಂದಲೇ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ತುಳುವಿನ ‘ಮುತ್ತಜ್ಜಿ/ಮುತ್ತಜ್ಜೆ’ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನಾರ್ಥ ಬರಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ‘ಅಜ್ಜಿ – ಮುತ್ತಜ್ಜಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಅಜ್ಜೆ -ಮುತ್ತಜ್ಜೆ’ ಎಂಬೆರಡು ಶಬ್ದಗಳ ನಡುವೆ ‘ಪಿಜ್ಜಿ/ಪಿಜ್ಜೆ’ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಶಬ್ದರೂಪಗಳೆರಡು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದುದೇ ಆಗಿದೆ. ಅದರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಮುತ್ತಜ್ಜಿ/ಮುತ್ತಜ್ಜ’ನಿಗೆ ಇರುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ‘ಮುತ್ತಜ್ಜಿ/ಮುತ್ತಜ್ಜ’ನಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಹಿರಿತನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ‘ಅಜ್ಜಿ/ಅಜ್ಜ’ನಿಗಿಂತ ದೂರ ಇಡಲಾಗಿದೆ! ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ತುಳುವರ ಶಬ್ದಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಇಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಐದು ತಲೆಮಾರಿನ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಶಬ್ದಗಳು ಉಪಲಬ್ಧವಾದಂತಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರನ್ನು ನೋಡುವ ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದುದರಿಂದಲೋ ಏನೋ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿಲ್ಲ! ಈ ಮೂವರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಪಡುವ ‘ಮೊಮ್ಮಗು’ವಿಗೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ದ ಒಂದೇ- ‘ಪುಳ್ಳಿ’ ಎಂಬುದು. ಆದರೆ, ಮರಿಮೊಮ್ಮಗುವಿಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಪುರುಪುಳ್ಳಿ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಶಬ್ದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಮೈದುನ/ಮೈದ (ಕ); ಮಯ್ತ್‌ನೆ (ತು); ನಣ್ಕೆ/ನನ್ಕೆ (ತು) :

– ಹೆಂಡತಿಯ ತಮ್ಮ;
– ಗಂಡನ ತಮ್ಮ (ತನಗಿಂತ ಕಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದರೆ);
– ಮಾವ/ಅತ್ತೆಯ ಮಗ (ತನಗಿಂತ ಕಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದರೆ) -ಇವರೆಲ್ಲ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.
[ತ. ಮೈತ್ತುನನ್, ಮಚ್ಚುನಾನ್, ಮಚ್ಚಿನಾನ್, ಮಚ್ಚಾನ್; ಮ. ಮಚ್ಚುನನ್, ಮಚ್ಚಿನನ್; ಕೊ. ಮಚ್ಚಿಣೆ]
ತುಳುವಿನ ‘ಮಯ್ತ್‌ನೆ’ಯನ್ನು ‘ಮೈತ್ನೆ’ ಎಂಬ ಲಿಪಿರೂಪದಲ್ಲೂ ಬರೆಯುವುದಿದೆ.
ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ನಣ್ಕೆ’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂವಾದಿಶಬ್ದವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾವನ ಮಗ ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರೆ ‘ಭಾವ’, ಕಿರಿಯವನಾಗಿದ್ದರೆ -ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾದರೆ ‘ಮಯ್ತ್‌ನೆ/ಮೈತ್ನೆ’; ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗಾದರೆ ‘ನಣ್ಕೆ’. ಹೆಂಡತಿಯ ಸೋದರನು ತನಗಿಂತ ಹಿರಿಯನಾಗಿದ್ದರೆ ‘ಭಾವ’ ಕಿರಿಯನಾಗಿದ್ದರೆ ‘ನಣ್ಕೆ/ನನ್ಕೆ’.

ಮೊಮ್ಮಗ-ಮೊಮ್ಮಗಳು (ಕ); ಪುಳ್ಳಿ (ತು) :

ಸ್ವಂತ ಮಗನ ಅಥವಾ ಮಗಳ ಮಗು ಗಂಡಾದರೆ ‘ಮೊಮ್ಮಗ’, ಹೆಣ್ಣಾದರೆ ‘ಮೊಮ್ಮಗಳು’. ಸ್ವಂತದ್ದಲ್ಲದ, ಅರ್ಥಾತ್ ಗಂಡುಸಿನ ಸಹೋದರನ ಹಾಗೂ ಹೆಂಗುಸಿನ ಸಹೋದರಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಇದೇ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಶಬ್ದಗಳು.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಂಬಂಧವಾಚಕದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಎಂಬ ಭೇದವಿದ್ದರೂ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಈ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ‘ಪುಳ್ಳಿ’ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಶಬ್ದ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ಮೊಮ್ಮಗು’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು -ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆ ‘ಮೊಮ್ಮಗು’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ರೂಪ. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಿದ ಸರ್ವನಾಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ (ಆಯೆ=ಅವನು; ಆಳ್=ಅವಳು) ‘ಪುಳ್ಳಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗದ ಉದ್ದಿಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಸೊಸೆ (ಕ); ಮರ್ಮಾಳ್/ಮರ್ಮಾಲ್ (ತು) :

‘ಅಳಿಯ’ನ ಹಾಗೆ ‘ಸೊಸೆ’ಗೂ ದ್ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ‘ಸೊಸೆ’ಯಂದಿರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯವರಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬಾಕೆ ರಕ್ತಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಳು; ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಒಳಬಂದವಳು.

(ಅ) ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಸೊಸೆ :
ಗಂಡುಸಿನ- ಸಹೋದರಿಯ ಮಗಳು;
ಹೆಂಗುಸಿನ- ಸಹೋದರನ ಮಗಳು.
ಇವಳು ‘ಸೋದರ ಸೊಸೆ’. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮರ್ಮಾಳ್/ಮರ್ಮಾಲ್’.
ಮಾವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೋದರಮಾವನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅಳಿಯನಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೋದರಳಿಯನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪದಗಳಿರುವಂತೆ ಸೊಸೆಗೆ ‘ಮರ್ಮಾಳ್/ಮರ್ಮಾಲ್’ ಎಂಬುದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಾಚಕಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಕೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಸೋದರ’ ಎನ್ನುವ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ‘ಸೋದರ ಮರ್ಮಾಳ್’ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ರೂಢಿಯಿದೆ.

(ಆ) ವಿವಾಹಸಂಬಂಧದಿಂದ ಸೊಸೆ :
– ಸ್ವಂತ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ;
ಗಂಡುಸಿನ- ಸಹೋದರನ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ;
ಹೆಂಗುಸಿನ- ಸಹೋದರಿಯ ಮಗನ ಹೆಂಡತಿ.
ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಈಕೆ ‘ಮರ್ಮಾಳ್/ಮರ್ಮಾಲ್’.

ಹೆಂಡತಿ (ಕ); ಮಡದಿ (ಕ); ಬುಡೆತ್ತಿ/ಬುಡೆದಿ (ತು); ರಾಮಣಿ/ರಾಮ್ಮಣಿ (ತು) :

ಇದು ಸಹ ‘ಗಂಡ’ನ ಹಾಗೇ ಬಹಳ ಸರಳಾರ್ಥವುಳ್ಳ ಪದ. ಗಂಡುಸಿನ ಪತ್ನಿ ‘ಹೆಂಡತಿ’. ‘ಮಡದಿ’ ಎಂಬುದು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ.
[ತ. ಪೆಂಟು (ಪೆಂಡು ಎಂದು ಉಚ್ಚಾರ), ಮನೈವಿ; ತೆ. ಪೆಂಡ್ಲಾಮು; ಕೊ. ಪೊಣ್ಣ್ (ಹೆಣ್ಣು, ಹೆಂಡತಿ)]
ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಬುಡೆತ್ತಿ’ ಎನ್ನುವುದು ‘ಹೆಂಡತಿ’ಗೆ ಸಂವಾದಿ ಪದ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಬುಡೆದಿ/ಬೊಡೆದಿ’ ಎಂಬ ರೂಪಗಳಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರದ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಸ್ತ್ರೀ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ರಮಣಿ’ಗೆ ತುಳುರೂಪ ಕೊಟ್ಟು ‘ರಾಮಣಿ/ರಾಮ್ಮಣಿ’ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ! ‘ಪುರುಷ’ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಉತ್ತರದ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳುವಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ‘ರಾಮ್ಮಣಿ’ಯನ್ನೂ ಕರೆತಂದ! ಸ್ವಜಾತಿ-ಸ್ವಭಾಷಾಪ್ರೇಮವನ್ನು ಮೆರೆದ! ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ತುಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಶಿವಳ್ಳಿ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತದ ದಾಂಪತ್ಯಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿದೆ, ದ್ರಾವಿಡದಿಂದ ದೂರಹೋಗಿದೆ!

* * *

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾನವಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

೧. ವಾವೆ (ಕ); ಮುದೆ (ತು) :

‘ವಾವೆ’ ಎಂದರೆ ‘ಸಂಬಂಧ’ ಎಂದರ್ಥ. ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಇರುವ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕುರಿತು ಈ ಪದ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧವು ರಕ್ತಸಂಬಂಧವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಸಂಬಂಧವಿರಬಹುದು.
ಇದಕ್ಕೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮುದೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ‘ಮುಱೈ’ ಎಂದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮ, ಅನುಕ್ರಮ, ಜನಾಂಗವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು, ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ವಿವಾಹದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾದ ಸಂಬಂಧ ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲದ್ರಾವಿಡದ ‘ಱ’(ಶಕಟರೇಫ)ವು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ದ’ಕಾರ, ‘ಜ’ಕಾರಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ರ’ಕಾರ ‘ದ’ಕಾರಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ‘ಕಱೈ’ (=ಕಲೆ)>‘ಕರೆ’ (ಕ)-‘ಕದೆ’ (ತು); ‘ಒನ್ಱು’>‘ಒಂದು’ (ಕ)-‘ಒಂಜಿ’ (ತು); ‘ಆಱು’>‘ಆರು’ (ಕ)-‘ಆಜಿ’ (ತು). ಈ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿರುವ ‘ಮುಱೈ’ ಎನ್ನುವ ಪದವು ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮುದೆ’ ಎನ್ನುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥಗಳಿವೆಯೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ‘ಸಂಬಂಧ’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.

ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ (ಕ); ಪೊದು (ತು) :

ಕನ್ನಡದ ‘ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ’ ಎನ್ನುವ ಪದ ‘ನೆಂಟ’ ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ‘ನಣ್ಣು’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ‘ಸಂಪರ್ಕಿಸು, ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರು, ಹೊಂದಿಸು’ ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ‘ನಟ್ಪು’ ಎಂದರೆ ‘ಮಿತ್ರತ್ವ, ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಸಂಬಂಧ’ ಎಂದರ್ಥ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ‘ನೆಂಟು’ ಎಂದರೆ ‘ಸಂಬಂಧ’. ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಸಹ ‘ನಂಟೆ/ನೆಂಟೆ’ ಎಂದರೆ ‘ಸಂಬಂಧಿ’ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಇವೆಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಗರ್ಭಿತವಾದ ಕನ್ನಡದ ‘ನಂಟು, ನೆಂಟು, ನಂಟ, ನೆಂಟ, ನಂಟತನ’ ಮೊದಲಾದ ಶಬ್ದಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಈ ‘ನಂಟಸ್ತಿಕೆ’ ಅಥವಾ ‘ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ’ ಪದಕ್ಕೆ ‘ನಂಟು ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ’, ‘ಸಂಬಂಧ ಕುದುರಿಸುವಿಕೆ’, ‘ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ’ ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ವಿಶಾಲಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ’ ಎಂದಿದ್ದರೂ ವಿಶೇಷಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ‘ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ’ ಪದದ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧವೇರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆ’ ಪದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ‘ಪೊದು’ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತ. ಈ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದ್ರಾವಿಡದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತಿಪದ ಸಿಕ್ಕದಿದ್ದರೂ ಉತ್ತರದ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಕೊಲಾಮಿ (‘ಪೊದಲ್’), ನಾಯ್ಕಿ (‘ಪೊದಳ್’), ಗದಬ (‘ಪೋದಾಲ್’), ಗೊಂಡಿ (‘ಪೋಱಾಳ್’), ಕುವಿ (‘ಪೊಲ್ಯ’) ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮೀಪಾರ್ಥಗಳುಳ್ಳ ಜ್ಞಾತಿಪದಗಳು ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಆ ಜ್ಞಾತಿಪದಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನವಕ್ಕೆ ‘ಅತ್ತೆ’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ‘ಹೊಸತಾಗಿ ಅತ್ತೆಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು’ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಮೊದಲು ಇತ್ತೋ ಏನೊ. ಮಾತೃಮೂಲೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಹೆಂಗುಸಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಗೌರವವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಮಾತೃಮೂಲೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ತುಳುವರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಬಳಿಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತ್ತೆಮನೆ(ವಧುವಿನ ತಾಯ್ಮನೆ)ಯಲ್ಲಿ ಮದುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಔತಣಕ್ಕೆ ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ‘ಮಾಮಿಸೂಕೆ/ಮಾಮಿಸಿಕೆ’ ಮತ್ತು ‘ಮಾಮಿಸಮ್ಮನೊ’ ಎನ್ನುವ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳಿವೆ. [‘ಮಾಮಿಸೂಕೆ’ ಎಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಗಳ ಮದುವೆಗೆ ತಾಯಿ ಹೋಗುವ ಕ್ರಮವಿದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮದುವೆ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊಸ ಅಳಿಯನಿಗೆ ‘ಮಾಮಿಯ ಸೂಕೆ’ (=ನೋಟ, ದರ್ಶನ) ಅರ್ಥಾತ್ ‘ಅತ್ತೆಯನ್ನು ಮದುಮಗ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ನೋಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರ’ ಇತ್ತೆಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.] ಇಲ್ಲಿಯೂ ‘ಮಾಮಿ’(ಅತ್ತೆ)ಗೆ ವಿಶೇಷ ಮನ್ನಣೆ. ಹೊಸ ಹೆಂಡತಿಗಿಂತಲೂ ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ಬಂಧುತ್ವ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅರ್ಥವೇ ಮೂಲತಃ ತುಳುವಿನ ‘ಪೊದು’ವಿಗೂ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಕ್ರಮೇಣ ‘ಪೊದು’ವಿಗೆ ವಿಶಾಲಾರ್ಥ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿ ‘ವೈವಾಹಿಕಸಂಬಂಧ’ ಎನ್ನುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ :

ಸಂಬಂಧವಾಚಕ ಶಬ್ದಗಳು ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗ. ಶರೀರದ ಅಂಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಿಂಡಿತಿನಿಸುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ಕೃಷಿಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೆಸರುಗಳು -ಇವುಗಳಂತೆ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳೂ ಮಾನವವಿಕಾಸದೊಂದಿಗೆ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿಸ್ತಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತ ಬಂದುವು. ಮಾನವ ಸಂಘಜೀವಿ. ಇತರೊಡನೆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ವೇಳೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು, ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾಷಾಸಂಕೇತಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವಾಚಕ ಶಬ್ದಗಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು.

ಸಂಬಂಧವಾಚಕಶಬ್ದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೇ ಅವಿನಾಭಾವದಿಂದಿರುವವು. ಕುಟುಂಬ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಾಗ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಕಾಸ ಆದಾಗ ಇವು ಸಹ ಹಿಗ್ಗುತ್ತವೆ; ಕುಟುಂಬ ಚಿಕ್ಕದಾದಂತೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ. ತನಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರ ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರೋ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿಗಳೋ ಕುಟುಂಬವಿಭಜನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸುವ, ತನ್ನ ತಲೆಮಾರಿನ ಮತ್ತು ಅನಂತರದ ಸಂತತಿಯವರಿಗೂ ತನಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವೇನು ಎನ್ನುವುದು ತಿಳಿಯದಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲದೆಂಬಂತೆ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ನಾವು ಅನ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಸ್ವೀಕರಿಸತೊಡಗಿದೆವೋ ಆಗಲೇ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಯತೊಡಗಿದುವು. ಅನ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಅಂಕಲ್, ಆಂಟಿ, ಕಸಿನ್’ಗಳಂತಹ ಕೆಲವೇ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳು ನಮ್ಮ ‘ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ-ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ, ದೊಡ್ಡಪ್ಪ-ದೊಡ್ಡಮ್ಮ, ಅತ್ತೆ-ಮಾವ, ಭಾವ-ಮೈದುನ, ಅಣ್ಣ-ಅತ್ತಿಗೆ, ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿ’ ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ನುಂಗಿ ನೀರುಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟವೇ ಸರಿ. ‘ಮಮ್ಮಿ-ಡ್ಯಾಡಿ’ಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ’ನ ಪ್ರೇಮಪೂರಿತ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿಲ್ಲ; ‘ಆಂಟಿ’ಯೆಂದೂ ‘ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆ’ಯರ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ! ಈ ಶಬ್ದಗಳೆಲ್ಲ ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದು ಕೇವಲ ನಿಘಂಟು-ಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಅಕಾರಾದಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಆ ಶಬ್ದಗಳು ‘ಇದು ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಾಚಕ ಶಬ್ದ’ ಎನ್ನುವುದನ್ನಷ್ಟೇ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ – ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಬಹುವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ಮುದ್ರಿತಗೊಂಡ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಯ ಚಿತ್ರದ ತರಹ, ನೋಡಿ ಸವಿಯಬಹುದು; ತಿಂದು ಸವಿಯಲಾಗದು!

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೇರುಗಳು. ಪರಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಪಕ್ವ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಸೀಮಿತ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನಾವೇ ನಾಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಳಸಿರುವುದು ಖೇದನೀಯ. ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವಾಚಕಗಳನ್ನು -ಮಾನವಸಂಬಂಧಗಳೇ ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ- ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೇ ಸರಿ. ಆದರೆ ಈಗ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದೇ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಅವನ್ನು ಇಂತಹ ಲೇಖನರೂಪದಲ್ಲಿ, ನಿಘಂಟುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾಗಿ ಬರೆಹದ ಮೂಲಕ ದಾಖಲುಗೊಳಿಸುವುದು. ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಆಸಕ್ತರು ಬಂದಾಗ ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಲಿಪಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ‘ಆ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು, ಸಂಬಂಧವಾಚಕ ಹೀಗಿತ್ತು’ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನವಷ್ಟೇ. ಅಧ್ಯಯನಾಸಕ್ತರು ಇದನ್ನೇ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯಲಿ; ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ; ಅವರಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ!

* * *

ಡಾ| ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ
‘ನವದುರ್ಗಾ’, ಕಾತ್ಯಾಯಿನೀ ನಗರ,
ಅಂಚೆ : ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು- 576102.
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ.

ದೂರವಾಣಿ : 0820-2561159
ಸಂಚಾರಿವಾಣಿ : 9342438727

The post ದ್ರಾವಿಡಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧವಾಚಕ ಶಬ್ದಗಳು first appeared on Shivalli Brahmins.

The post EkAdashi first appeared on Shivalli Brahmins.